David en Niels in gesprek over Brothers in Arms: Hell’s Highway, deel 2



In deze nieuwe rubriek discussiëren David Nieborg en Niels ‘t Hooft over gamegerelateerde kwesties. De afgelopen twee weken mailden ze over Brothers in Arms: Hell’s Highway. Tot en met donderdag verschijnt dagelijks een mail. Lees eerst deel 1.

Brothers in Arms: Hell's Highway

Hi Niels,

Helaas moest ik de persbijeenkomst van Brothers in Arms: Hell’s Highway missen. Excuses voor de sluikreclame, maar ik ga het toch zeggen. Mijn collega bij Dagblad De Pers, Arjan Terpstra, was er wel bij en hij schreef er een bijzonder aardig stukje over in de krant van maandag de 15de. Zijn conclusie: “Het waarom van de Slag om Arnhem, de Duitse bezetting, Montgomery’s mislukte strategie en een dik geschiedenisboek aan andere complexe zaken gaan volstrekt aan [de Nederlandse puber, DBN] voorbij. Het kan ook niet anders: er zit veel meer realisme in een oorlog dan in een schietspelletje past.”

Mooie zin vind ik dat, “meer realisme in een oorlog dan dat in een spel past”. Games (en alle andere media), zijn per definitie een abstracte weergave van de fysieke werkelijkheid. Dat is de waarheid als een koe, dus is het de taak voor critici om niet zozeer continu te wijzen naar het al dan niet realistisch zijn van een game (of film, of boek), maar de keuzes van de makers proberen bloot te leggen en tegen het licht te houden. Arjan wijst in dit verband op het weglaten van “een aangerand en opgehangen Nederlands meisje”.

Ik heb Brothers in Arms: Hell’s Highway nog niet gespeeld om heel eerlijk te zijn. Heb wel een recent promotiefilmpje gezien, getiteld Gore en Violence Video Vignette. Oftewel een korte clip waarin soldaten kapot worden geschoten. Nu ik dit opschrijf vraag ik me af hoe dit uit te leggen aan mijn opa en oma. Zij hebben de oorlog (zeer) bewust meegemaakt en ik heb wel eens uitgelegd waar ik onderzoek naar doe. Zij kunnen er niet bij met hun hoofd dat ik enige vorm van genoegen ervaar bij het spelen van gewelddadige schietspellen met de Tweede Wereldoorlog als achtergrond. Ik snap ze heel goed. Aan de andere kant, ik hou van schietspellen. Als ik werkeloos zou zijn, zou ik de hele dag thuis zitten en Call of Duty spelen waarschijnlijk. Mijn houding is dan ook kort samen te vatten als uitermate ambivalent.

Kun je WO2 first-person shooters zien als de ultieme trivialisering van oorlogsvoering? Denk het wel. Het gaat enkel en alleen om dat ene aspect van oorlogsvoering. Schieten. Niet meer en niet minder. Wat ik persoonlijk jammer vind is dat schietspellen zo weinig ontwikkeld zijn gedurende de jaren. Er is zoveel mogelijk. Niet op technisch vlak, dat zit wel goed. Het berekenen van de baan van kogels en dat soort gesnor, dat kunnen ontwikkelaars wel. Maar dat ambivalente gevoel benadrukken - genieten van dood en verderf - dat zou een geweldig verhaal zijn. Gebeurt dat in BiA:HH? Volgens mij doen de makers een poging. Je ziet de pijn en het verdriet bij soldaten. Maar er mist dus ook iets, zoals Arjan ook al opmerkte. Heb jij het spel al gespeeld?

Vergelijk het met Saving Private Ryan. Wat ik altijd opvallend vind is dat deze film altijd wordt aangevoerd als een van de meest realistische oorlogsfilms ooit. Echt niet. Het perspectief van de Duitsers is totaal afwezig. Dat is zo mooi te zien tijdens de strand landing op Omaha Beach. De Amerikanen (Britten, Polen en Canadezen zijn in de film in geen velden of wegen te bekennen) worden aan flarden geschoten. Door wie? Door een letterlijk gezichtsloze Duitser die achter een machinegeweer zit. Ik vind dat beeld typisch voor Saving Private Ryan en voor veel WO2-oorlogsgames. De geschiedenisboekjes worden geschreven door de winnaars.

Maar er is nog iets anders. Veel WO2-games worden gemaakt door Amerikanen. En dat maakt een wereld van verschil. Voorbeeld. Gisterenmiddag liep ik door het centrum van Boston waar ik op dit moment woon. De zon scheen en het was schitterend weer. Op een druk kruispunt stond daar plots een man in een grote groene pickuptruck met een Amerikaanse vlag, een vlag van de Mariniers en een gekleurde vlag met daarop “Peace”. Op de zijkant van zijn truck stond “KIA Iraq. My Son”. Achter zijn truck was een aanhangwagen met daarop een lijkkist gewikkeld in de Amerikaanse vlag. Op de achterkant van zijn truck stond een lege stoel met daarop de kleren van zijn zoon.

Ik zit hier al een tijdje en ben de afgelopen jaren erg veel in de VS geweest. Maar dit is een van de weinige keren dat ik iets zie van de oorlog in Irak. Het lijkt wel alsof die oorlog niet bestaat. De kranten berichten er niet over. CNN, Fox News noem maar op, het is niet op televisie. Het enige tastbare bewijs was deze moedige man die in zijn eentje stil protesteerde. Ik ben bang dat veel Amerikanen hem versleten zullen hebben voor een gek. Maar wat moet je als je tegen de oorlog bent en je zoon wordt daar doodgeschoten?

Punt is, terwijl Amerikanen hun helden eren, en de Tweede Wereldoorlog was een strijd met enkel helden, is er zeer weinig aandacht in de media of op straat voor de gevolgen van de oorlog. En als er dan aandacht is voor de oorlog dan is het een monument om de troepen te eren. Enige discussie of enige reflectie is hier niet. En boven alles, Amerikanen hebben echt een hele andere opvatting van WO2 in vergelijking met ons. Hun opa’s kwamen of niet terug, of terug als helden. Onze opa’s en oma’s zijn massaal getraumatiseerd, hun buren doogeschoten, hun Joodse vrienden weggevoerd en hun overburen bleken verraders te zijn. Dat is een ander verhaal.

En waarom zouden games dat verhaal niet kunnen vertellen? Weet jij het?

Waarom kan je zelden als Duitse dienstplichtige soldaat spelen (in de singleplayer)? Waarom hoef je nooit een burger te vermoorden als wraak of vergelding? Waarom zie je nooit de emotionele gevolgen van de airstrike die je op die flat gooit? Waarom kom je zelden in situaties in een schietspel waar je moet slikken en denkt “Shit, dit is heftig”? Natuurlijk, het overgrote deel van de gamers zit misschien helemaal niet te wachten op dergelijke morele dilemma’s. Toch, wat je doet in GTA4, BioShock en Half-Life 2, het heeft wel degelijk impact op de speler. Ik hoop niet dat de conclusie is dat gamers dit niet aankunnen, ik hoop dat het antwoord is dat het gewoon hartstikke lastig is om zoiets op de juiste manier in de markt te zetten. Misschien moet het een stichting of een universiteit zijn die een dergelijke game maakt.

De ironie is dat juist America’s Army - het reclamespel van de U.S. Army - spelers wel heel bewust maakt van hun keuzes. Schiet maar eens op een zuster of op je teammaten. Meer dan andere shooters is de (politieke) context vrij zichtbaar. Al is het een politiek waar ik mij persoonlijk niet graag mee zou associëren, maar dat is een ander verhaal.

Trouwens, heb je Army of Two of Blacksite: Area 51 wel eens gespeeld? Deze games doen een (mislukte) poging tot enige vorm van kritiek op oorlog.

Groeten uit The Land of the Free,
David.

Lees het antwoord van Niels, in deel 3

6 reacties

  1. ErikJ · 7-10-2008 · 9.39 uur

    Mooi stukje. En het zou inderdaad tof zijn als we in verhalen (zowel films/series/games/etc.) eens wat meer kanten te zien krijgen dan slechts die van de ‘goeie’. Ik heb toevallig afgelopen week seizoen 2 van The Wire afgekeken en die serie doet dat echt fenomenaal! Zo zie je de drugdealers op de straat, de grote drugsbaronnen, de politie en de politiek die allemaal in elkaars vaarwater zitten en het beste van de situatie moeten maken, hoe uitzichtloos die ook is. Knap ook dat je zelfs sympathie voor de straatdealers krijgt, omdat nu eens niet met het vingertje gewezen wordt, maar omdat de serie laat zien hoe hun leven eruit ziet en dat ze niet altijd de vrije keuze hebben om daaruit te komen. Enige nadeel is wel dat dergelijke verhalen wel tijd nodig hebben om op te bouwen, maar daar is het medium game wel geschikt voor (zeker als episodische content aanslaat).

  2. Bart Breij · 7-10-2008 · 9.44 uur

    Goed artikel. Ik smacht al erg lang naar een spel dat de oorlog serieus bekritiseert en de duistere kanten ervan naar voren haalt. Maar het moet ook speelbaar zijn. En daar zit je al met een dilemma.

  3. Ellen de Lange-Ros · 7-10-2008 · 19.56 uur

    @Bart: Ben het met je eens. Een realistische oorlogsgame kan best speelbaar zijn, maar games zijn bovenal ook vermaak. Is zo’n game nog wel leuk? Ga je daar nog vrolijk 20 uren mee aan de gang? Oorlog is miserabel, ga je een game spelen die je de hele tijd een beroerd gevoel geeft? Dan geef je je zuurverdiende centen toch liever uit aan een game die je het gevoel geeft dat je een held bent.
    … en zo blijft alles in de industrie helaas bij het oude.

    Misschien is er ruimte voor een klein spel waarin oorlog niet geïdealiseerd word. Zoals de dood eens wat meer realistisch in beeld wordt gebracht in de game The Graveyard.

  4. Jeroen Bos · 8-10-2008 · 7.56 uur

    Ik snap waar je op doelt, David, maar het aanhalen van Saving Private Ryan is wat ongelukkig. In die film ga je als het ware mee met kapitein Miller. Vanuit hun perspectief bezien werden ze kapot geschoten door gezichtsloze Duitsers achter machinegeweren. Als je het vanuit dat gezichtspunt bekijkt (kapitein Miller en zijn groep) is de film dus zéér realistisch. Je had als voorbeeld van eenzijdig perspectief waarschijnlijk beter Pearl Harbor kunnen noemen. Telkens wanneer de Japanners in beeld verschijnen, gaat dat gepaard met dreigende muziek en donkere beelden. Zeer fout!

    Er zijn best films op te noemen die ‘de andere kant’ proberen te belichten. Wat te denken van Stalingrad, Das Boot, het tweeluik Letters from Iwo Jima en Flags of our Fathers?

    In games is dat nog ver te zoeken. Hoewel me nu het DS-strategiespel Panzer Tactics te binnen schiet. Je kunt hier in singleplayer (!) een Duitse campagne voeren tegen de Russen. Ze zijn er dus zeker.

    De gruwelen van de oorlog in een videogame? Als een begin zou in een verder vrij standaard WO2-shooter een missie ingebouwd kunnen worden waarbij jouw compagnie een concentratiekamp moet ontzetten. Wat zie je en wat doet dat met je? Nu ik dit opschrijf denk ik dat de reden dat dit nog niet gedaan is gewoonweg ligt aan publieke opinie. Kun je je de Joodse verontwaardiging voorstellen als je een game op de markt brengt, waarin je een concentratiekamp moet ontzetten? Een film als Shindler’s List, oké. Maar een game zal kunnen rekenen op een storm van kritiek.

    Wat betreft de Amerikaanse opstelling tegenover WO2. Hier is het echt niet zo zwart-wit als je doet voorkomen. De Amerikanen worstelen bijvoorbeeld met de Japanse interneringskampen (Japanse Amerikanen werden tijdens WO2 ‘preventief’ opgesloten). Een ander thema is dat van de Amerikanen van Italiaanse en Duitse komaf die vochten tegen hun ‘landgenoten’. Of de zogenaamde Buffalo Soldiers (de 92nd Infantry Division). Dit was een ‘zwarte’ divisie die enkel de vuile klusjes mocht opknappen. Allemaal thema’s die wel degelijk een rol spelen in de Amerikaanse discussie over WO2.

    Punt is, een oorlog bevat meer realisme dan in een reactie (of mailwisseling) past.

  5. Bart Breij · 8-10-2008 · 12.25 uur

    Het spelidee om een concentratiekamp te ontzetten, doolt al erg lang in mijn hoofd. Helaas heb ik de middelen niet…

  6. Frans Coehoorn · 8-10-2008 · 13.15 uur

    Ja, Holocaust Tycoon ofzoiets, gat in de markt… leuk voor 1 April-persberichten. ;P

    De aanvulling van Company of Heroes, genaamd Oppossing Fronts, had overigens ook een (uitstekende) campagne waarin je als Duitsers de aanvallen van de Britten en Amerikanen af dient te slaan. Dat het vervolgens gaat om de gevechten in Arnhem en Oosterbeek (en Operation Market Garden), is weer typisch te noemen…

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>