David en Niels in gesprek over Brothers in Arms: Hell’s Highway, deel 4



In deze nieuwe rubriek discussiëren David Nieborg en Niels ‘t Hooft over gamegerelateerde kwesties. De afgelopen twee weken mailden ze over Brothers in Arms: Hell’s Highway. Vandaag verschijnt de laatste mail. Lees eerst deel 1, deel 2 en deel 3.

Brothers in Arms: Hell's Highway

Hoi Niels,

We dwalen af. Maar dat is misschien maar goed ook. Ik heb Brothers in Arms dus ook nog niet gespeeld. Mij gebeurde hetzelfde als jou, ik was even in Amsterdam voor een lezing, wachtte op de game en toen kwam hij niet (of in ieder geval te laat) en zit ik weer in de VS. Nu kan ik hem bij de Gamestop kopen, maar ik heb zo’n lange lijst met nog-te-kopen-games dat ik niet weet of ik er aan toekom. We zijn inderdaad te afhankelijk, laten we daar een andere keer verder over nadenken. Overigens, machteloos, mwah. Stupide, zeker niet. We kunnen altijd nog naar de winkel lopen. Zijn we wel te laat, maar dan heb je wel volledig het heft in eigen handen. Wordt vervolgd.

Die verkiezingen hier houden mij nogal bezig. Ik lees op dit moment Bob Woodward’s vierde boek The War Within: A Secret White House History (2006–2008). Schokkend boek. Ik heb Woodward’s drie eerdere boeken gelezen, waarin hij uit de doeken doet hoe de oorlog in Irak is begonnen en hoe hij dus vervolgens in de soep liep. Interessant is dat idee van een ‘Just War’. De Bush-clan was overtuigd van het nut van Operation Iraqi Freedom (de naam zegt alles). Zoals iedereen weet, althans in Europa, niet in Amerika, was er geen link tussen Al-Qaeda en Saddam noch waren er Double-U Em Dees (massavernietigingswapens). Vanuit dat perspectief was de oorlog in Irak allesbehalve ‘just’.

Toch, dit vraagstuk is uiteindelijk meer iets voor politici, historici en andere geïnteresseerden. Terug naar games. Wat ik interessant vind is de fascinatie voor oorlog, zowel bij mijzelf als bij mijn medegamers. Een goed boek over dit onderwerp is geschreven door journalist Chris Hedges met de titel War is a force that gives us meaning. Dit boek heeft mij veel geleerd over de wisselwerking tussen media en oorlog. Hedges heeft het over oorlog als mythe. Hij schrijft:

“The most recent U.S. conflicts have insulated the public and U.S. troops from both the disgust and pangs of conscience. The Gulf War-waged from bombers high above the fray and reported by carefully controlled journalists-made war fashionable again. (…) It gave us heroes and the heady belief in our own military superiority and technology. It almost made war fun. And the chief culprit was, as in many conflicts, not the military but the press.”

Oftewel oorlog is tof en abstract. Dood zie (of zag) je niet op de Amerikaanse tv, wel ‘vette’ actie. Oorlog geeft ons (en Amerikanen zeker) helden en spannende tv. Twijfelen aan de integriteit van de troepen staat gelijk aan landverraad. In Nederland is dat iets anders denk ik. Iedere keer als er in Afghanistan een Nederlandse soldaat doodgaat is er terecht veel verdriet en is er aandacht voor een moeder die haar zoon verliest. Want dat is ook oorlog. Hoe rechtvaardig de strijd ook is. En dan komen we weer terecht bij games.

Want wat Hedges beschrijft komt overeen met wat ook veel tv-onderzoekers beschrijven over de Golfoorlog, (lees bijvoorbeeld het werk van Douglas Kellner, Amerikaanse filosofieprofessor). Namelijk dat oorlog op tv draait om spektakel, bijvoorbeeld om overdadige aandacht voor wapentuig. Er is geen aandacht voor gruwelijk geweld, niet voor burgerslachtoffers, niet voor de reden om ten strijde te trekken. En dus is het geen wonder dat Antal, als militair adviseur, wordt gevraagd om advies te geven. Hij vertelt vrolijk over welke wapens te gebruiken, welke tactieken er ingezet werden. Maar waarom worden er nooit journalisten, activisten, pacifisten of wetenschappers ingezet als adviseurs bij dergelijke games? Omdat zij een ander verhaal vertellen. Een lastig verhaal, een ambivalent en vervelend verhaal. Met vragen waar geen antwoorden op zijn en onderwerpen waar je eigenlijk liever niet over nadenkt.

Wat Antal zei tegen je is dus geen onzin, maar het is maar een klein deel van het verhaal. Hij zou de politiek in kunnen met zijn antwoord. De vraag is namelijk niet of WO2 rechtvaardig was. Daar is in Nederland toch echt geen twijfel over. Het gaat erom hoe je dit in beeld brengt. De Nazi’s zijn de belichaming van alles wat slecht is. Maar in oorlog, zo legt Hedges ook uit en eigenlijk elk goed boek over oorlog toont dat aan, is er niet alleen zwart en wit, goed en fout, maar grijs. Heel veel grijs. Dat grijze komt mooi naar voren in de films van Verhoeven. Maar in games zie je het niet. Enerzijds niet omdat het voor game-ontwikkelaars verdraaid lastig is om games als verhalend medium in te zetten.

Anderzijds vraag ik me af of de doelgroep zit te wachten op games met een boodschap. Oftewel, er is geen cultuur die dit mogelijk maakt. Een shooter hoort tof te zijn, toch? Morele vraagstukken zijn voor op school of misschien in de bioscoopzaal. Wat je Antal kwalijk kan nemen is dat hij oorlog tot puur een gewapende strijd maakt. Maar vechten is maar een klein deel van de strijd.

Een uitzondering is misschien Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty. Een Amerikaanse collega-onderzoeker hier heeft net een essay over dit spel geschreven waarin hij stelt dat het een van de weinige games is die speelt met anti-oorlogsretoriek. Tegelijkertijd is een anti-oorlogsgame onmogelijk en hypocriet. Maar juist daarom is Sons of Libertyzo briljant, zo stelt hij, omdat deze boodschap er juist keihard bij de speler wordt ingewreven.

Om Verhoeven zijn vragen op te werpen. Ben je ooit verraden in een (oorlogs)game door je kameraad? Heb je ooit iemand zelf moeten verraden om je eigen leven te redden? Games als Grand Theft Auto 4 en BioShock hebben in die zin duizend keer meer diepgang dan alle shooters opgeteld. Er zijn weinig morele dilemma’s want er is geen keuze. De shooter is lineair, zowel wat betreft narratief als wat betreft het ontwerp. De strijd speelt zich af op een Hollywood-set van bordkartonnen huizen.

Oftewel, de shooter houdt de mythe van oorlog niet alleen in stand, hij versterkt hem alleen maar. Als oorlog echt zo tof zou zijn, waarom keren dan duizenden gezonde Amerikaanse jongens van onze leeftijd terug uit Irak met posttraumatic stress disorder (PTSD)? Waarom zit er dan bij de supermarkt hier in Boston al jaren en jaren een Vietnam-veteraan dakloos te zijn? Een game die ingaat op dit soort onmogelijk te beantwoorden kwesties gaat er zeker komen. Ik vraag me af of hij uit de VS komt of uit de (commerciële) game-industrie. Maar hij komt er want er is, helaas, inspiratie genoeg.

Groet,
David.

2 reacties

  1. Bart Breij · 9-10-2008 · 11.36 uur

    Mooi stuk weer. Juist ook omdat de puntjes die je noemt, heel goed in een game verwerkt kunnen worden. Laat de speler maar eens een lijn trekken tussen verraad en ‘doing the right thing’. Laat de speler maar eens tegenover een Duitser staan die het niet meer ziet zitten, zijn overtuiging kwijt is en het wapen heeft neergelegd. Laat de speler maar eens ingesloten worden door wat mensen die goed lijken, maar slecht zijn. Het zijn relatief simpele dingen die wel degelijk in een game verwerkt moeten kunnen worden.

  2. Ludens Incognito · 29-10-2008 · 23.05 uur

    Interessante discussie dit, bedankt heren. :)

    Ik vraag me af of games ooit de emotionele betrokkenheid kunnen benaderen die sommige films veroorzaken. Wellicht juist omdat een game interactief is. Zelfs bij games waar keuzes centraal staan kun je ‘resetten’ en simpelweg een andere keuze maken. Er zijn geen permanente consequenties verbonden aan je acties en dat maakt het makkelijker (en leuker?) om een bijvoorbeeld iemand neer te knallen. Eigenlijk maar goed ook want daardoor kunnen we fictie van de werkelijkheid onderscheiden.

    Wellicht als je met je personage een emotionele band opbouwt die vergelijkbaar is met de identificatie bij films en waarbij je vervolgens op brute wijze geconfronteerd wordt met de resultaten van je keuzes…

    Hoe lang nog tot Heavy Rain uitkomt? ;)

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>