De toekomst van bordspellen – voorpublicatie van boek Begin bij Start!



Voor Begin bij Start! interviewde Jan Willem Rozema spelauteurs, fabrikanten, uitgevers, distributeurs en winkeliers. Het boek is onder andere verkrijgbaar bij Boek-plus.nl. Dit hoofdstuk gaat over de technologische ontwikkelingen die het bordspellenlandschap veranderen. Vanwege de raakvlakken met games publiceren we het op Bashers.

Televisies zijn tegenwoordig dunner dan een pakje speelkaarten, videogames worden steeds realistischer en met de 3D-films in de bioscoop komt de virtuele werkelijkheid letterlijk wel heel dichtbij. De grens tussen werkelijkheid en fictie wordt kleiner, waardoor de beleving van de virtuele wereld steeds intenser wordt. Bordspellen en technologie lijken ver van elkaar af te staan. Toch zien we technologische invloeden hun intrede doen, zij het mondjesmaat.

Voorbeelden

In – zoals destijds geadverteerd ‘het knotsgekke elektrische doktersspel’ – Dokter Bibber, gaat er een mechanische zoemer af als je te hardhandig opereert. Bij Monopoly Beurseditie kopen de spelers aandelen met gebruik van de beurscomputer – een elektronisch apparaatje dat de waarde van aandelen en de hoogte van dividend uitrekent. In dvd-bordspellen als Wildlife en onvoorspelbaar Paul de Leeuw komen de opdrachten via je televisiescherm de huiskamer binnen. In Livequiz staan de vragen vast, maar veranderen de antwoorden met het verstrijken van de tijd. ‘Wie was de laatste debutant bij het Nederlands elftal?’, is bijvoorbeeld één van de vragen. De antwoorden vind je op de bijbehorende internetsite. En in King Arthur zit een sprekende Merlijn die de spelers opdrachten geeft.

Op deze manier proberen spellenuitgevers in te spelen op technologische ontwikkelingen in een poging het speelplezier te vergroten. Vernieuwende ideeën zijn belangrijk voor uitgevers om zich te kunnen onderscheiden. Echter, technische apparaatjes zijn duurder dan karton en zorgen voor hoge verkoopprijzen. Dure spellen zijn moeilijker te verkopen dan goedkope. Met lage marges en hoge ontwikkelkosten is het moeilijk om financiële successen te boeken.

“In de komende tien tot 20 jaar zal de populariteit van gezelschapsspellen langzaam maar zeker teruglopen. Eerst langzaam, later sneller. Nieuwe media zullen hun intrede doen, verwacht ik. Mensen zullen de behoefte houden aan het spelen van spellen, maar een bord- of kaartspel krijgt steeds meer generieke concurrentie van uitvindingen als de Wii, iPhone en misschien wel virtual reality. Als ontwerper zul je goed om je heen moeten kijken.” – Spellenuitgever The Game Master.

Om een beeld te scheppen van de nabije toekomst zal ik kort twee technologische ontwikkelingen aanstippen die de spellenmarkt lijken te gaan beïnvloeden: social computing en augmented reality.

Social Computing

Karton is statisch. Je plakt er een grote afbeelding op en je hebt een speelbord. In een digitaal speelbord zou je dingen kunnen wijzigen tijdens het spelen, iets wat je met een kartonnen speelbord niet gaat lukken. Wij zijn eraan gewend dat beeldschermen vrijwel altijd rechtop staan zodat we er vanuit staande of zittende positie goed naar kunnen kijken. Je kunt beeldschermen natuurlijk ook plat neerleggen. Dan heb je een liggend beeldscherm, eentje waar je met zijn allen omheen kan zitten.

Social Computing met de Microsoft Surface

Microsoft Surface is een computer waar je met meerdere mensen omheen kunt zitten. Het is echter meer dan een multitouch-computertafel. Multitouch betekent in principe niets anders dan meerdere aanrakingen tegelijkertijd. Je vingers zijn de muisklikken. Het grote onderscheidende vermogen van de Surface ten opzichte van andere multitouch-beeldschermen is objectherkenning. Er zijn vijf infraroodcamera’s ingebouwd. Die nemen de aanrakingspunten waar. Het systeem onderscheidt drie typen aanrakingen: vingers, blobs (variëteit aan objecten zoals vuisten, boeken of glazen) en tags. Een tag is een codering. Daarmee kun je allerlei unieke objecten creëren in je spel. De tags hoeven niet zichtbaar te zijn. Met infrarood absorberende inkt kun je een tag laten drukken op een object. Mensen zien het niet, maar de camera’s wel. De Surface zou ook dobbelstenen kunnen herkennen. De infraroodcamera’s herkennen namelijk de onderzijde van de dobbelsteen. Met dat gegeven herleidt de computer de bovenzijde – en dus het aantal gegooide ogen.

Met behulp van multitouch-technologie kan iedereen tegelijkertijd het scherm bedienen. Meerdere mensen kunnen samen computeren waarbij iedereen interactie kan hebben met het systeem. Social Computing – oftewel sociaal computeren – gaat over het bevorderen van sociaal gedrag tussen mensen met behulp van computersystemen.

Een multitouch-tafelscherm leent zich ideaal voor gezelschapsspellen. De kracht van het spel blijft behouden, want de gezelligheid blijft. Je zit met zijn allen bij elkaar, rond de tafel, met chips en nootjes, een spelletje te spelen. De spellen krijgen daarentegen een nieuwe dimensie, het wordt realistischer met mooie animaties en uitdagender, door veranderende speelomstandigheden. Je kunt het zo gek niet bedenken: een potje Risk waarin een atoombom halverwege het spel Europa opblaast of Levensweg waarbij bepaalde routes zichtbaar worden of juist verdwijnen gedurende een fictieve dag en nacht.

Als je er verder over na gaat denken zijn de mogelijkheden eindeloos. Je kunt zowel fysieke als digitale pionnen, dobbelstenen en kaartjes gebruiken. Je kunt een spel tussentijds opslaan om er op een later tijdstip mee verder te gaan. Scores worden bijgehouden. Vals spel wordt opgepikt door de computer. Je hoeft geen spelregels meer door te lezen want de belangrijkste regels worden geïntroduceerd aan het begin van het spel en de rest wordt gaandeweg uitgelegd. Meerdere levels met verschillende moeilijkheidsgraden. Bij een gebrek aan medespelers ga je het internet op en het klaarzetten en opruimen gebeurt in een oogwenk. Spelauteurs zouden veel minder restricties kennen vanwege het materiaal, waardoor ze hun creativiteit de vrije loop kunnen laten gaan en een nieuwe generatie spellen aan het publiek kunnen presenteren.


Het spel Dungeons & Dragons op de Microsoft Surface – Afbeeldingen van Devin Coldewey.

Augmented Reality

Bij voetbalwedstrijden op televisie wordt tegenwoordig digitaal geprojecteerde reclame gebruikt. Aan weerszijden van het doel zie je vaak digitale reclameborden. Ook in de rust en nabeschouwing komt digitalisering terug. Voetbalanalisten als Jan van Halst en Youri Mulder voorzien dan voetbalfragmenten van commentaar. Fragmenten waarbij ze pijltjes en lijnen hebben getekend om aan te geven hoe de voetballer eigenlijk had moeten lopen.

Bij zwemwedstrijden zie je vaak een rode lijn voor de zwemmers uitbewegen. Deze geeft de positie aan van de zwemmer die het wereldrecord zwom. Je ziet dit alleen op televisie, niet wanneer je op de tribune zit. Augmented Reality betekent ‘verrijkte’ of ‘toegevoegde’ realiteit. De werkelijkheid zoals je die waarneemt, wordt uitgebreid met computergegenereerde data. De voetballers, de bal en het veld zijn echt. De reclame, de pijltjes en de lijnen vormen de extra laag. Tezamen wordt het als één geheel aan de kijker gepresenteerd.

Augmented Reality in The Eye of Judgement

‘Battle Card Games’ zijn immens populair. Met name onder jongeren en jong volwassenen. Spellen als Magic: The Gathering, Yu-Gi-Oh en – het vriendelijk ogende – Pokémon zijn in essentie gelijk: jouw monsters inzetten tegen monsters van de andere speler. Om de fantasiegevechten bij de spelers uit de hoofden te halen en te verplaatsen naar het scherm ontwikkelde Sony The Eye of Judgement. Het spel verscheen in oktober 2007 voor de Playstation 3. Een bijzonder, vernieuwend spel dat werkelijkheid en fictie met elkaar verweeft.

The Eye of Judgement wordt geleverd met de Playstation Eye (camera), een speelmat en een aantal speelkaarten. Het spel (de disc) stop je in de Playstation, de speelmat leg je op een vlakke ondergrond, de Eye richt je op de speelmat en voilà, je kunt spelen. Op de kaarten staan monsters afgebeeld, die tot leven komen op het moment dat je ze op de speelmat legt. De Eye leest de kaart en uit de mist verschijnt het monster in 3D op de speelkaart. Je tegenspeler doet hetzelfde en de monsters gaan met elkaar op de vuist.

De combinatie van fysieke met digitale objecten kan een verrijking voor gezelschapsspellen zijn doordat digitale animaties onderdeel worden van het spel. Augmented Reality kun je niet met het blote oog waarnemen. Er zal een beeldscherm nodig zijn waarop de realiteit en ‘de extra laag’ samenkomen en één geheel vormen. Om Augmented Reality in een spel toe te passen zul je dus een scherm met webcam – zoals een laptop – naast het speelbord moeten plaatsen. De webcam richt je op het speelveld, de weergave ervan zie je op het scherm. De handelingen die jij verricht op het speelbord – zoals het verplaatsen van een pion of het uitspelen van een speelkaart wordt opgepikt door de webcam. Deze scant de pion of de speelkaart en produceert een animatie.

Stel je voor, tijdens een potje Magic: The Gathering speel je – door een kaart op tafel te leggen – een nieuw monster uit. Op het scherm verschijnt het monster in 3D bovenop jouw kaart. Hij is zojuist tot leven gekomen. Of, je bouwt tijdens een spelletje Monopoly een hotel op de Kalverstraat. Op het speelbord leg je een hotelvormig stukje plastic neer. Het scherm tovert jouw kleine plastic hotel om tot een statig, parmantig hotel dat de monopolistische skyline vult, aangevuld met misschien nog wat vuurwerk om jouw prestatie van formaat te vieren.

Augmented Reality kun je alleen via een beeldscherm waarnemen. Je zult dus altijd een televisie, Ipad, telefoon of laptop met camera nodig hebben om te kunnen spelen. De eerste spellen die gebruik maken van Augmented Reality zijn alweer een paar jaar geleden op de markt gebracht, met The Eye of Judgement van Sony als grootste titel.

Meer artikelen van Jan Willem

    2 reacties

    1. Bart Breij · 16-12-2010 · 17.40 uur

      Leuk stuk, maar ik zie het bordspel met virtuele toevoegingen de traditionele kartonnen basis niet zo snel verdrijven. Er bestaan ook nog steeds boeken naast films: mensen willen, denk ik, zelf graag een fantasie tot werkelijkheid laten bloeien. Die ruimte zou door virtuele beelden deels of zelfs geheel ontnomen worden. Bordspellen hebben vaak naast een gezelligheidsfunctie, ook een educatieve waarde. En een belangrijke educatieve pijler is fantasie.

      Daarnaast, al moet ik dan waken dat ik een oude zeur word, hebben bordspellen ook iets heerlijks tastbaars en ambachtelijks. Het kartonnen bord, de schitterende schilderingen en het uitdelen van de kaarten. Dat is ook een onderdeel van de gezelligheid.

    2. Jelle van Aanholt · 17-12-2010 · 8.02 uur

      Die ontwikkeling komt er in ongetwijfeld aan, inderdaad. Maar wat Bart zegt, bordspellen op papier zullen niet zomaar verdwijnen. Je zou het kunnen vergelijken met de gevolgen van de opkomst van (computer, multiplayer)RPGs voor pen-and-paper RPGs als D&D.. Ik heb geen statistieken, maar ik denk eerder dat D&D populairder is geworden door alle extra reclame, dan dat het door pc-RPGs verdreven is. Dit terwijl RPGs op de computer technologisch pen-n-paper RPGs toch mijlenver vooruit zijn.. waarom zou iemand vandaag de dag nog D&D spelen?

      Dat de mogelijkheden van fysiek/digitaal voor de ontwikkelaar eindeloos zijn biedt op zich nog geen garantie voor betere gameplay. Om het voorbeeld van D&D nog eens aan te halen: een grafische interface is hartstikke mooi, maar de toegevoegde waarde door nieuwigheid is er na een maandje spelen wel af. Daarna begin je toch vooral te merken dat het uiteindelijk je vrijheid vooral beperkt: je zult je, ook als Dungeon Master, moeten houden aan de regels die onvermijdelijk in de digitale kaart gebakken zitten.

      Kortom, de beperkingen van karton en dobbelstenen geven op papier eindeloze mogelijkheden en een veel visuelere spelervaring, maar dat wil zeker niet zeggen dat de totaalervaring van het spel daardoor ook automatisch beter wordt. Zolang de technologische vernieuwing het spel alleen maar mooier (en duurder) maakt, denk ik niet dat het traditionele bordspel er veel terrein aan zal verliezen. Pas als er gameplayelementen worden bedacht die totaal niet mogelijk zijn in het niet-digitale domein worden deze ontwikkelingen blijvend interessant.

    Volg de reacties op deze post via RSS

    Plaats een reactie

    Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

    Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

    Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>