De virtuele wereld is echt, wen er maar aan



Twee weken geleden besloot de Hoge Raad dat het stelen van virtuele objecten in games strafbaar is. Dat zat er natuurlijk dik in.

Ga maar na: een 14-jarige jongen mishandelt een 13-jarige en bedreigt hem met een mes, en dwingt hem zo een masker en een amulet af te staan in het online spel Runescape. Het is duidelijk dat het slachtoffer zijn spullen niet zomaar opgeeft, en wie zonder toestemming afpakt wat voor iemand van waarde is, begaat diefstal.

Of zoals het gerechtshof stelt: de wet “beschermt de beschikkingsmacht van de rechthebbende op een goed”, ook in het geval van “niet-stoffelijke” goederen.

Het onderscheid tussen stoffelijk en virtueel is arbitrair, een erfenis uit een minder digitale tijd. Of je nou de echte wereld in je opneemt of een game speelt, in je hoofd gebeurt ruwweg hetzelfde: je construeert een versimpelde versie van die ruimte, een schaalmodel van het origineel. Als je in een game wordt opgeslokt, ervaar je die werkelijkheid net zo waarachtig als de fysieke werkelijkheid. Ook als de beelden imperfecties vertonen, of zelfs helemaal abstract zijn.

Bovendien kun je lang en hard nadenken over de vraag of de echte wereld nou wel zo echt is, of eerder een handige gezamenlijke afspraak.

Kortom, het is niet gek dat je baalt als je wordt beroofd in Runescape. Het hof verwoordt het als volgt: “Voor het slachtoffer, de verdachte en zijn medeverdachte hebben hun in het spel door inspanning en tijdsinvestering opgebouwde bezittingen reële waarde.”

De boel wordt enigszins gecompliceerd door de gebruiksovereenkomst van veel games, de lap juridische tekst die je wegklikt bij de installatie. Die legt namelijk op dat het masker en amulet nooit eigendom van het slachtoffer zijn geweest. Hij mocht ze alleen, zolang het duurde, gebruiken.

Een simpel ‘je mag niet stelen wat van de ander is, ook in een game’ voldoet dus niet. Ook al omdat er genoeg spellen bestaan waarin stelen een deel van de spelregels is, bijvoorbeeld role-playing games waarin je de rol van dief op je neemt.

Daarom is de uitspraak zo specifiek in zijn bewoording: “Het slachtoffer heeft binnen het spel de feitelijke en exclusieve beschikkingsmacht over die objecten.” Ze zijn dan wel niet van hem, hij kan er wel als enige over beschikken.

Dat is dus alsof je een ijsje koopt in de Efteling, en het ijsje van het park blijft. Je mag eraan likken, maar als je het bij de uitgang nog niet ophebt, moet je het inleveren. Moet de Efteling dat mogen? Lijkt me niet. Maar in games is het heel gewoon.

Hier komt ongetwijfeld ooit wetgeving voor, want de virtuele wereld is echt, en wordt alleen maar echter. Wen er maar vast aan.

Next Level staat wekelijks in nrc.next.

10 reacties

  1. Rick · 16-2-2012 · 13.27 uur

    Interessant stuk!

  2. Pepijn · 16-2-2012 · 13.53 uur

    Ik vind dit een beetje vreemde conclusie van de Hoge Raad, maar ik ben dan ook geen jurist. Natuurlijk is het logisch dat de mishandeling en intimidatie van die 13-jarige jongen wordt veroordeeld, maar ik vind “diefstal van virtuele objecten” een behoorlijke paradox.
    Diefstal gaat om de ontvreemding van eigendommen of geld, waar je dus een reele waarde aan toe kan kennen. Maar virtuele objecten zijn natuurlijk technisch gezien gewoon code, en kunnen in principe met een fractie productietijd en nul onkosten eindeloos gekopieerd worden.

    Ik zou het hele eigendomsverhaal eerlijk gezegd los willen koppelen van de zaak, en er desnoods een nieuwe categorie voor verzinnen in het strafrechtsboek. Anders zou het wel eens heel ingewikkeld kunnen worden. Of draaf ik nu een beetje door?

  3. Niels ’t Hooft · 16-2-2012 · 14.25 uur

    @Pepijn: Er zijn ook andere dingen die voor een fractie van de ‘waarde’ gemaakt worden. Denk aan briefgeld, of schilderijen, of iPads (smiley). Of nog een stapje verder: denk aan intellectueel eigendom, patenten, auteursrecht (een boek kopiëren is veel goedkoper dan het schrijven). Het komt allemaal uiteindelijk terug op de waarde die we met z’n allen ergens aan toekennen, of het nou een fysiek of een virtueel object is.

  4. Stefan Keerssemeeckers · 16-2-2012 · 14.47 uur

    En wat te denken van de aandelen- en (vooral) optiemarkten? Op een gegeven moment komen er zo veel verschillende ‘lagen’ over elkaar heen te liggen dat de stap naar ‘virtueel eigendom’ echt niet meer zo groot is.

  5. Arjen de Jong · 16-2-2012 · 15.26 uur

    @Pepijn, een ander heel goed voorbeeld zijn trading card games. De kaarten die veel waard zijn zijn dat omdat ze goed zijn in het spel, maar vooral, omdat de uitgever ze weinig geprint heeft. In een dag zou die uitgever zo veel nieuwe versies van een dure kaart kunnen printen dat de waarde zakt van zeg 400$ voor zo’n kaart naar 1$. Je hebt het hier ook over virtuele waarde, immers de kaart opzich is een stukje karton met een fraaie print.

  6. Pepijn · 16-2-2012 · 22.33 uur

    Bedankt voor jullie reacties.
    Ik vind dit allemaal hele goede voorbeelden, en ik ben het eigenlijk wel met jullie eens, maar ergens wringt er toch nog iets. Ik zal even kijken of ik er de vinger op kan leggen.

    De meeste genoemde voorbeelden hebben een gereguleerd aantal. Er zijn een X aantal Ipads en een Y aantal trading cards op de markt. Van elk afzonderlijk patent, schilderij of intellectueel eigendom is er in principe 1 van. De totale hoeveelheid briefgeld (in Nederland tenminste) wordt streng gereguleerd. De waarde is natuurlijk nog wel afhankelijk van marktwerking, maar er is een factor van controle aanwezig.

    Het wordt aanzienlijk schimmiger als het gaat om optiemarkten, een behoorlijk abstracte constructie waar heel makkelijk extra waarde uitgedrukt in geld, toegevoegd kan worden aan met een paar trucjes op de computer. Wat eigenlijk vrij veel lijkt op de geschetste situatie in mijn vorige post mbt code. Je omzeilt daarmee eigenlijk de hele factor van verkrijgbaarheid en het lijkt in dat opzicht meer op valsemunterij dan op diefstal.

    Pfff, mijn hoofd tolt. Ik vind dit behoorlijk moeilijke materie maar wel erg interessant. Hopelijk is het niet te lang geworden.

  7. Hugosmits · 16-2-2012 · 23.20 uur

    @pepijn

    Dat geld toch ook voor objecten in spellen, dat wordt ook gereguleerd. Daarom zijn sommige items ook meer waard dan andere, het kost meer geld/tijd/skills/energie om ze te krijgen.

    Natuurlijk kan de Developer makkelijk dingen bij maken, maar dat heeft hetzelfde effect als geld bij drukken.
    Het item wordt simpel weg minder waard, daarnaast kan je het hele spel omzeep helpen.

    Stel je maar eens voor dat b.v. een ontzettend krachtig zwaard zomaar door iedereen te verkrijgen is (op een laag level of omdat het slechts een prikkie kost omdat de developer er zoveel gemaakt heeft). Door dat beginnende spelers het zwaard in bezit hebben kunnen ze zonder enige moeite elke vijand aan en lopen ze zo door het spel dat wordt heel snel heel saai!

  8. Lucas Seuren · 17-2-2012 · 9.34 uur

    Waarde is in elke economie en elke situatie een resultaat van vraag en aanbod. Dat een ontwikkelaar makkelijk bij kan drukken klopt, maar net als met het bijdrukken van euro’s of dollars, zorgt dat voor een devaluatie van de waarde van het product. De ontwikkelaar heeft dus voor de economie van zijn spel, een economie die door spelers vaak bloedserieus wordt genomen, de rol van centrale bank en inmenging is het laatste wat hij zou moeten doen.

    De kwestie is denk ik vooral waar leg je de grens tussen iets wat je verdient in een computerspelletje en in het echte leven. Dat heeft zo ongelofelijk veel haken en ogen. Is alleen al het feit dat iets waarde heeft voor een persoon reden genoeg om ontvreemding te bestraffen? Moet er een mate van werk tegenover staan; het product moet een waarde hebben binnen een centrale economie? Is het een probleem dat het product eigendom is van een ontwikkelaar of uitgever en hoe ga je daarmee om?

    Dan zijn aandelen veel makkelijker. Ik bezit een deel van bedrijf X en iemand steelt mijn eigendomsrecht op een deel van dat bedrijf. Waarde is dan heel simpel. Veel lastiger wordt het met derivaten, maar dat vindt achter gesloten deuren plaats, dus niemand weet echt wat de waarde daarvan is (behalve dat het genoeg is om de economie om zeep te helpen). Het lijkt me een kwestie voor economen en juristen om uit te vogelen en mogelijk nog wat filosofen.

  9. Harmen · 19-2-2012 · 15.30 uur

    Ben ik dan de enigste die het wil hebben over het feit dat Niels een plaatje van Lawnmower Man bij dit bericht heeft geplaatst?

  10. Roland van Hek · 27-2-2012 · 17.01 uur

    Ligt eraan Harmen. Hoe enig ben je?

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>