Een schitterende mislukking



In voorbereiding op een bijdrage aan Freemote (festival rond ‘elektronische kunst en cocreatie’, afgelopen week in Utrecht), stoeide ik laatst weer eens met een Virtual Boy. En besefte ik eens te meer dat dit een van de schitterendste mislukkingen uit de gamegeschiedenis is.

De Virtual Boy: een virtual reality-bril van Nintendo die te zwaar was om op je hoofd te dragen. Daarom kreeg je er twee pootjes bij en speelde je voorovergebukt aan de eettafel. Een glimmende rode kijkdoos met een controller, en de officieuze opvolger van de Game Boy, dus met batterijen en zogenaamd draagbaar. Volhouders ontdekten dat je de minste nek- en rugpijn kreeg als je languit op je rug ging liggen en de Virtual Boy op je gezicht plaatste.

Wie naar binnen koekeloerde zag voor ieder oog een schermpje, met een stereoscopisch 3D-effect als gevolg. Maar beide schermen waren uitgevoerd in goedkoop en batterijvriendelijk zwart-rood.

In dit opzicht was het een typisch Nintendo-ontwerp. Preciezer: een typisch Gunpei Yokoi-ontwerp. Yokoi werkte sinds 1965 voor Nintendo en maakte er een hele reeks succesvol speelgoed. Zijn monumentale inzicht was om onderdelen van zakrekenmachines – goedkoop geworden door felle concurrentie – te gebruiken voor een verrassende, speelse toepassing. Dat was de Game & Watch, voorloper van de Game Boy.

Dezelfde ontwerpfilosofie zag je terug in de Wii, die bestaande bewegingssensoren gebruikte voor iets heel nieuws. En dus in de Virtual Boy, met aanzienlijk minder succes. De productie van het apparaat werd snel gestaakt en hij verscheen alleen in Japan en de VS. Het was Yokoi’s laatste Nintendo-product. Hij verliet het bedrijf en een jaar later kwam hij om het leven bij een auto-ongeluk.

De Virtual Boy werd uitgebracht in 1995, in het kielzog van de VR-hype rond films als The Lawnmower Man. Maar de games erop deden amper een poging je onder te dompelen in een virtuele 3D-wereld. Het waren opgeleukte Game Boy-spellen, zoals het meegeleverde Mario Tennis. Je had wel de nadelen van VR (hoofdpijn en duizeligheid), maar niet het hypothetische voordeel (meer het gevoel hebben aanwezig te zijn in een waarachtige spelomgeving).

In hetzelfde jaar kwam Sony met de PlayStation, een spelcomputer die gedetailleerde, kleurrijke 3D-beelden op het tv-scherm bracht. De PlayStation bewees dat je helemaal geen VR-bril nodig hebt om je deel te voelen van een virtuele wereld.

Het maffe is dat Nintendo dat natuurlijk ook wel wist. Om diep in een game te verzinken had je aan een Game Boy met een Tetris-cartridge immers meer dan genoeg. Waarom het bedrijf besloot de Virtual Boy in deze vorm op de markt te brengen, blijft dan ook een raadsel. Laten we hier dankbaar voor zijn: het heeft een schitterende mislukking opgeleverd zoals de wereld ze maar zelden heeft gezien.

Next Level verschijnt wekelijks in nrc.next.

8 reacties

  1. Nick Kivits · 10-12-2011 · 15.38 uur

    Leuke toevoeging: de Angry Video Game Nerd-aflevering over de Virtual Boy. Heerlijk!

  2. Berend Jan · 11-12-2011 · 20.36 uur

    Nadeel van de virtual boy is ook dat het je afsluit van de rest van de wereld… Je ziet en hoort niets meer. Voor de rest is een toffe machine…

  3. Robert August de Meijer · 11-12-2011 · 20.43 uur

    Kan Nintendo niet een Virtual Boy collection maken voor de 3D Dual Screen?

  4. Dorsos · 12-12-2011 · 10.12 uur

    @berendjan Dat lijkt mij juist een voordeel.

  5. RastaHenkie · 13-12-2011 · 1.07 uur

    Op de officiële site van Nintendo staat de uitleg van de strategie rond de virtual boy in een van de Iawata Ask interviews. Daar komt onder andere duidelijk naar voren dat ze met het apparaat een andere doelgroep voor ogen hadden dan met hun gameboy en console. En dit meer onder de categorie dure speelgoed (voor verwende kinderen) zoals de love-meters die nintendo heeft uitgebracht. Mensen lijken al snel te vergeten dat Nintendo na hun kaarten periode wel meer van dit soort producten maakte voordat hun corebusiness naar handhelds & consoles ging. Ik vind dan ook dat het flop gedeelte erg gehyped word door de pers (nog steeds).

    Gelukkig heeft Nintendo dit bij de 3DS beter proberen aan te pakken. Maar ook daar ging het vooral niet goed bij de huismoeders. Als ik hoor wat voor onzin die dames door roddelen….smh
    Vooral het 3D aspect is bij hun niet duidelijk en dat zit hem toch echt vooral in de naam. Mensen lijken vooral dankzij de slechte 3D films niet goed door te hebben dat het om de toevoeging van diepte gaat. Maar dat krijg je als mensen meer tijd nemen voor het kiezen van een ijsje dan bij het uitkiezen van een technologisch product..

  6. Berend Jan · 13-12-2011 · 15.09 uur

    @dorsos Nee, als je een tijdje gamed op de VB en je haalt je hoofd eruit branden je ogen uit hun kop omdat het licht ineens super fel is. Ook voel je je erg benauwd omdat je vrienden van alles achter je rug om kunnen doen zonder dat je het door hebt (als je speelt met hun in de kamer)

  7. Niels ’t Hooft · 13-12-2011 · 22.08 uur

    @RastaHenkie: Yokoi heeft zelf gezegd dat de Virtual Boy eigenlijk niet af was, en dat hij het ding niet in deze vorm had willen uitbrengen. In de keuze om de VB op batterijen te laten draaien, zie je volgens mij dat het ooit de bedoeling was dat je hem gewoon op je hoofd had moeten kunnen dragen.

    De beslissing om het als onaf, onhandig product op de markt te brengen is gewoon curieus… Nintendo’s speelgoedverleden geeft mij daar persoonlijk geen verder inzicht in.

    Je hebt gelijk dat het een relatieve flop is: 770.000 exemplaren (volgens Wikipedia) is niet extreem weinig. De meeste iPad-concurrenten hebben samen nog niet eens dat aantal verkocht :) Het is vooral tekenend dat er maar 22 games voor zijn uitgebracht: het was gewoon heel snel duidelijk dat het niks zou worden, waarna de kraan snel is dichtgedraaid.

    De VB plaatst daarnaast ook het ‘falen’ van de 3DS in perspectief. Lekkere flop met bijna 10 miljoen verscheepte exemplaren!

  8. Rick · 14-12-2011 · 13.33 uur

    Toch vind ik het 3D effect van de Vitual Boy fijner dan die van de 3DS. Als ik een game als Warioland speel op de Virtual Boy (wat overigens meteen by far het beste spel is op dat apparaat), word ik veel meer in de game getrokken dan bij een willekeurige 3DS titel. Waarschijlijk juist omdat je je van de rest van de wereld afsluit. Daarnaast ga ik een stuk minder scheel kijken van het Virtual Boy 3D effect vergeleken met de 3DS.

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>