Dit artikel stond gisteren in nrc.next.

Ik kan behoorlijk goed paardrijden. In het begin bokte mijn paard nog wel eens, maar dat is nu voorbij. Ik kan ook heel aardig met mijn lasso overweg. Maar ik ben pas echt goed in schieten. Ik denk dat ik al een stuk vijftig man van hun paard heb geschoten.
Mijn laatste verslaving heet Red Dead Redemption. In Red Dead Redemption speel je een cowboy met een missie. Zo gaat dat met games: er is altijd een missie. De missie zelf boeit me niet zo heel erg. Het verhaal in een game is altijd een excuus om tegen andere mensen te kunnen zeggen dat het echt een goeie game is, en niet alleen dom vermaak. “Er zit een heel goed verhaal in, hoor.” Soms is dat ook echt zo — het schijnt dat er in Red Dead Redemption een twist tegen het einde van het spel zit, maar daar ben ik nog niet — maar een spel is pas goed als je er ook aan denkt als je niet aan het spelen bent, als je overdag denkt aan de tegenstander die je de vorige avond niet hebt kunnen verslaan; een game is pas goed als-ie verslavend is.
Gameverslaving
Nou ja, dat is een beetje te algemeen: een verslavende game is niet altijd goed, maar een goede game is altijd verslavend. En zoals dat gaat met alles dat verslavend is, zijn er problemen met verslaafden. En dus verschijnen er met enige regelmaat bezorgde stukken in de kranten over gameverslaving. Vaak wordt de gameindustrie daarin opgeroepen games minder verslavend te maken.
Maar bij wie ligt de verantwoordelijkheid voor die verslaafden? Niet bij de makers van de games. Van de gameindustrie eisen dat games minder verslavend worden gemaakt, dat is zoiets als vragen aan een chipsfabrikant of ze paprikachips niet meer lekker willen maken. Maak ze maar vies, die chips.
Beloning
Games zijn verslavend door de beloning die je krijgt tijdens het spelen, en de essentie van een game is beloond worden. Zonder beloning is er geen game.
Als je een puzzel oplost, word je beloond omdat je van jezelf hebt gewonnen, en als je eindbaas Zul’jin in World of Warcraft verslaat, kan je de Cleaver of the Unforgiving winnen (dat is een bijl waar andere mensen in het spel van gaan huilen als ze je er mee rond zien lopen). Er zijn inderdaad mensen die dagen achter elkaar in die gamewereld rondlopen omdat ze die bijl willen hebben, maar ik ken ook iemand die ooit tot in de ochtend Mijnenveger speelde, het simpele spelletje dat standaard op elke Windows-pc zat.
Elke game draait om de beloning. In Mario-spelletjes stamp je aan het eind van het level de boze schildpad de grond in omdat je naar het volgende wereldje wilt (het gaat je altijd om het volgende wereldje, en het volgende), in boerderijgame Harvest Moon plant je zaadjes omdat je een paar minuten later tomaten kunt oogsten. Een vol veld met tomaten: beloning. En dat is verslavend, ja.
Onzin
De zorgen om gameverslaving richten zich vooral op jongeren, maar iedereen die achter een Playstation gaat zitten, kan door een game gegrepen worden. Het hoogtepunt van mijn eigen gameverslaving lag rond mijn 35ste: World of Warcraft, inderdaad. En ik liep daar niet rond omdat ik me er veiliger voelde dan in de echte wereld — ik was verslaafd aan de kleine beloningen die ik kreeg. Vervul een opdracht en je wordt weer iets sterker, wordt sterker en je kan overleven in de volgende zone, waar de cyclus van opdrachten vervullen weer opnieuw begint.
Gamemakers zijn niet gek, die weten dat ze bleekneusjes kweken. En ze hebben alle recht hun schouders daarover op te halen. Sommige games op de Nintendo Wii zeggen van tijd tot tijd dat het ook wel eens leuk is om iets anders te doen dan gamen, maar dat wil ik graag zelf uitmaken. Ik heb mijn verslaving in de hand: ik klim met Red Dead Redemption 1 tot 2 keer per week op mijn paard om wat boeven af te knallen. En het is heel aantrekkelijk om op dat paard te blijven zitten en meer boeven te vangen. Waardoor Red Dead Redemption zoals iedere game is: verslavend.
De gameindustrie kan het verslavende aspect niet uit zijn games halen. Games die mislukken op de markt, hebben geen bevredigende beloningsstructuur. De beloningsstructuur uit games slopen om verslaving te voorkomen is games volledig onaantrekkelijk maken – onzin dus.
