En nou ophouden met roepen dat Half Life 2 zo’n goed verhaal heeft



Harry Hol op dinsdag.
Beeld: Paul Veer.

Het valt mij op dat veel gamers de mening zijn toegedaan dat Half-Life 2 een goed verhaal heeft. Ik vraag me nog steeds af wat zij daarmee bedoelen. Ja, het is een goede ervaring met spannende gebeurtenissen, maar dat is toch echt wat anders.

Er is een onderscheid tussen een reeks aaneengesloten incidenten en een verhaal. Veel mensen weten dit niet. Dit blijkt ook uit het grote aantal mensen dat jaarlijks zijn manuscript terugkrijgt van uitgeverijen. En vooral uit de niet aflatende lof die sommige spellen (zoals Half-Life 2) krijgen voor hun ‘verhaal’.

Een voorbeeld:

“De bom ging af. Duizend mensen gingen dood. De held ging op onderzoek. Hij ontdekte het plan om een grotere bom te laten ontploffen. De held vond de dader. De held achtervolgde de dader. De held arresteerde de dader. De held demonteerde de bom. De grote bom ging niet af. Einde.”

Dit is het soort verhaal dat we keer op keer in games te zien krijgen. Volgens de regels van ‘show don’t tell’ krijgen we iets ‘ergs’ te zien zodat we weten wat er op het spel staat. Dan volgt een reeks actiescènes, gevolgd door de uiteindelijke conclusie waarin alles toch nog goed komt (of bijna goed, of iets met een vraagteken voor het vervolg… Je kent het wel).

Zo’n reeks incidenten is echter geen goed verhaal, en wel hierom: er is geen persoonlijk conflict. *Ieder* goed verhaal is goed vanwege het persoonlijke conflict van de hoofdpersoon. Soms is dat heel goed verborgen, maar hij is er altijd. Ja, ik zie je zeggen ‘maar in [vul maar in] niet!’ Ga maar kijken: er is iets wat de hoofdpersoon wil om heel belangrijke persoonlijke redenen. Iets wat niet lukt. Dat is conflict.

Neem Die Hard.

Als John McLane enkel een politieagent was die op het verkeerde moment in een gebouw werd ingesloten met een stel terroristen, dan was het nooit zo’n klassieker geworden. Er is namelijk meer aan de hand: McLane is naar LA gekomen om te proberen zijn relatie met zijn vrouw te redden. Dat is zijn belangrijkste drijfveer. De terroristen staan hem feitelijk in de weg van dat doel: zijn vrouw terugwinnen. De motivatie van de hoofdpersonen is meer dan ‘overleven’ of ‘de slechteriken stoppen’. Er is sprake van een sterk conflict dat verder gaat dan een vuurgevecht. Het is persoonlijk.

Kijk dan naar Half-Life 2:

De hoofdpersoon ondergaat de gebeurtenissen. Er is geen enkele persoonlijke reden voor Freeman om te doen wat hij doet, anders dan dat hij ‘daarheen’ wordt gestuurd door de personages die hij tegenkomt. Ja, hij is constant in levensgevaar, en dat levert spannende actie op, maar dat is echt wat anders dan ‘verhaal’. Een achtbaan is ook een dosis adrenaline, maar niemand zal de Python roemen om zijn verhaal. (Nou ja, misschien om zijn onverwachte wendingen… Au! Dat was zo fout dat het me zeer deed.)

Een goed verhaal hoeft helemaal geen literatuur te zijn. Een goed verhaal is ook geen ‘kunst’ (of ‘Kunst’ voor wie hoofdletters belangrijk vindt). Maar een goed verhaal heeft simpelweg een aantal eigenschappen:

Een sterke hoofdpersoon met een sterke innerlijke motivatie wat leidt tot een interessant persoonlijk conflict.

Half-Life 2 is niets anders dan een belevenis. Een spookhuis. Een superieure aaneenschakeling van spannende gebeurtenissen. Heel mooi gemaakt en fantastisch om te spelen. Maar een goed verhaal? Welnee.

24 reacties

  1. Miljaar · 31-1-2012 · 10.47 uur

    Ik denk dat de reden dat Half-Life 2 wordt gezien als een game met een goed verhaal, de volgende is: Het gaat helemaal niet over Gordon Freeman, maar over Alyx. Alyx en haar relatie met Freeman, haar vader Eli en robot Dog. Nog niet zo heel bijzonder, maar dankzij acteerprestaties en de geweldige immersie van HL2, lijkt het heel wat.

  2. Wesley · 31-1-2012 · 10.54 uur

    Ik ben het met je eens hoor Harry. HL2 is een briljante game maar een goed verhaal? Nee.

    Ik twijfel alleen aan je definitie van verhaal. Neem bijvoorbeeld bioshock. De hoofdpersoon wordt gedreven doordat hij wil ontsnappen uit Rapture, daardoor laat hij zich door die snuiter (ben zijn naam even kwijt) met zijn “would you kindly” heel rapture doorgestuurd. Hij gelooft dat dat hem naar de uitgang zal brengen.

    En op vele websites lees ik in recensies hoe geniaal het verhaal wel niet is. Ik vind Bioshock één van de beste spellen deze generatie, maar een goed verhaal? Nee, dat vond ik niet. Oke, de hoofdpersoon heeft een persoonlijk motief maar al met al vond ik het maar cheezy en gekunsteld aanvoelen. Hoe denk jij over dat verhaal?

    Ik vind bioshock geniaal in de wereld die ze neerzetten, hoe dat klopt tot in detail. Het complete dystopia, de propaganda, het tot in het extreme doorgetrokken liberalisme, dat maakt het een fantastische ervaring. Maar het verhaal? Dat is een beetje lame.

  3. Harry Hol · 31-1-2012 · 11.10 uur

    @Wesley eigenlijk heeft BioShock wel degelijk een goed verhaal met een persoonlijk conflict. Als je het tot het einde speelt dan valt alles op zijn plek en is duidelijk dat de hoofdpersoon juist niet zonder reden bevelen opvolgt.

    Het is bijzonder persoonlijk ;-) Alle uitleg is alleen wel allemaal in de finale gepropt. 99% van de game ben je je als speler feitelijk niet bewust van het persoonlijke verhaal. Dit is wat schrijvers een ‘onbetrouwbare ik-figuur’ noemen. Je hebt als ‘lezer’ niet dezelfde informatie als de ‘ik’ en de ‘ik’ kijkt ook nog eens op een heel eigen manier naar de wereld zonder dat de ‘lezer’ dat weet.

    Wat mij betreft heeft Bioshock dus wel degelijk de elementen die ik belangrijk vind. Of je het verhaal dan ook nog ‘leuk’ vind is een heel persoonlijke beoordeling, natuurlijk.

  4. VN1X · 31-1-2012 · 11.46 uur

    HL² gaat over jouw connectie met de personages. Valve heeft deze op ongenevenaarde manier weten neer te zetten en daarom denken veel gamers snel aan HL² wanneer er over een goed verhaal wordt gesproken. Freeman zelf doet inderdaad weinig maar hij is meer een link tussen jou en de spelwereld. Jouw drijveer is om personages zoals Alyx en Barney te redden van de ondergang. Je hebt hier natuurlijk in grote lijnen geen invloed op omdat het ‘verhaal’ al ruim is uitgestippeld maar toch voel je een soort van verbintenis met ze.

    If anything, er zijn maar weinig spellen die zo’n geloofwaardige wereld weten neer te zetten als in de Half-Life serie.

  5. Stefan Keerssemeeckers · 31-1-2012 · 11.52 uur

    De presentatie van het verhaal is héél erg goed, maar het verhaal zelf stelt inderdaad niet zo veel voor.

  6. Harry Hol · 31-1-2012 · 11.54 uur

    @vn1x Helemaal met je eens. Wat HL2 doet is geweldig. Maar dat is geen ‘goed verhaal’. Zoals Stefan ook zegt: geweldige presentatie. Geweldige ervaring. Maar het spel heeft net zo veel verhaal als de Fata Morgana attractie in de Efteling.

  7. Niels ’t Hooft · 31-1-2012 · 12.10 uur

    Wat vind jij dan wel goede gameverhalen, Harry? En dan met name: games waarin personages de behandeling krijgen die jij voor ogen hebt? Want in mijn ervaring gaan games nooit over de innerlijke wereld van karakter en motivatie; pogingen om ze er wel om te laten gaan falen jammerlijk.

    Ik ben het met je eens dat Half-Life 2 volgens gangbare verhaalconventies (voor boeken en films) geen ‘goed verhaal’ heeft, maar de manier waarop het je in een spelwereld ‘een verhaal laat beleven’ is ongekend; een van de beste voorbeelden van hoe je games ‘verhalend’ kunt maken. De vergelijking met pretparkattracties is treffender dan je denkt: goede verhalende games zoals Half-Life 2 zijn inderdaad meer een overtreffende trap van Fata Morgana dan van narratieve media.

    Het probleem zit volgens mij in termen als ‘verhaal’ en ‘plot’ en de gangbare definities daarvoor, niet in mensen die blij worden van Half-Life 2 en dat wellicht enigszins onbeholpen uiten.

  8. Stefan Keerssemeeckers · 31-1-2012 · 12.18 uur

    Games met een goede plot… Dan komen we wat mij betreft al vlug uit bij isometrische RPG’s als Baldur’s Gate, Planescape, Fallout of een RPG als Knights of the Old Republic. Het zijn meestal niet de games die ‘cinematisch’ willen doen, hoewel de presentatie aan die kant gelikter is.

  9. Harry Hol · 31-1-2012 · 12.59 uur

    @Niels Het is ook niet dat ik het slecht vind wat HL2 doet. In tegendeel. Ik haal ook niet toevallig de Fata Morgana aan. HL2 is zoals je zegt een evolutie van dat soort attracties. En daar is niets mis mee. Het probleem (als je het zo wilt noemen) is op dit moment dat een verhaal zoals we dat traditioneel zien (hoofdpersoon met karakterontwikkeling door conflict) niet te rijmen valt met het feit dat de speler en het personage twee verschillende entiteiten zijn. Het lijkt me haast onmogelijk om de motivatie van het personage altijd te laten overlappen met die van de speler.

    Dus op het moment dat de makers wel een verhaal vertellen, dan moeten ze haast per definitie de speler de controller afnemen en pas teruggeven als zijn acties (die van de speler) weer irrelevant zijn voor het plot.

    Ik denk dan ook dat verhalen met de emotionele impact van de allerbeste boeken, toneelstukken en films onmogelijk zijn in games *zonder dat de maker de speler tijdelijk buiten spel zetten*.

    Er zijn best aardige verhalen te vinden in spellen. Bioshock bijvoorbeeld zou als boek of film ook werken. Het verhaal bestaat ondanks de speler, niet dankzij. Is niet erg. Als de ervaring geweldig is, wat kan het mij dan schelen of het verhaal heel goed is volgens de klassieke definities?

    Het lijkt me alleen soms wel eens handig om de begrippen uit elkaar te trekken. Wat is er precies goed? Is het wel een verhaal? Hebben we een klassiek verhaal nodig? En zo niet, wat was dan de reden dat we de ervaring zo goed vonden?

    HL2 plaatst ons in een ervaring en gaat niet ‘in de weg’ zitten. Haalt de controller niet uit onze handen. Dat is geweldig. Dus SVP meer van dat.

    En minder ‘verhaal’ a la Modern Combat, waar om onbegrijpelijke redenen allerlei filmcliches op ons wordt losgelaten die de actie onderbreken.

    Als je geen klassieke verhalen kunt vertellen met een spel, doe dan ook geen poging en richt je op de ervaring.

    Ik had het onderwerp ook kunnen benaderen vanuit dat oogpunt: waarom werkt HL2 zo goed? En dan zou ‘verhaal’ niet in de tekst voorkomen. ‘Verhaal’ is voor sommigen een soort heilige graal: ‘games zijn net zo goed als boeken en films en hebben net zulke sterke verhalen’. Ik zet daar mijn vraagtekens bij, zonder dat ik vind dat die games met ‘slechte verhalen’ ook meteen ‘slechte games’ zijn.

    Als je meer van iets goeds wil, denk ik dat het handig is om te weten waar je eigenlijk naar moet vragen.

    Je kan wel zeggen ‘ik vind Lasagna lekker dus wil ik meer lasagna’ maar misschien vond je juist die ene lasagna lekker vanwege de Gorgonzola. Het is goed om te weten welke ingredienten nou echt de smaak bepalen.

    In my humble opinion.

  10. Bart Breij · 31-1-2012 · 15.32 uur

    Het ligt allemaal aan je referentie. Kijk je naar andere shooters, dan heeft Half-Life 2 een goed verhaal.

  11. Harry Hol · 31-1-2012 · 15.42 uur

    @bart nee.

  12. Rogier Kahlmann · 31-1-2012 · 18.26 uur

    De plot wordt altijd overschat wanneer mensen geraakt zijn door een combinatie van factoren die het gevoel ‘een spelletje gespeeld te hebben’ doen overstijgen. Dan zijn we geneigd te denken dat het ook een goed verhaal had. En dat is in zekere zin ook gewoon waar, omdat de plot uiteindelijk niet zo heel veel te zeggen heeft over hoe wij een vertelling tot ons nemen. Er zijn kutfilms met ingenieuze plotstructuren (Inception) en briljante films met een simpel uitgangspunt.

  13. Mitch · 31-1-2012 · 18.32 uur

    ”De terroristen staan hem feitelijk in de weg van dat doel: zijn vrouw terugwinnen.”

    ”De kwade schildpadden staan hem feitelijk in de weg van dat doel: zijn prinses terugwinnen.”

    Fuck yes, wat had Super Mario Bros toch ook een goed verhaal.

    Damn!

  14. Gillian de Nooijer · 31-1-2012 · 18.56 uur

    Hmmm, kan het er niet mee eens zijn. Voor mijn gevoel wordt Half-Life 2 nu iets te los geweekt van Half-Life 1 en de Episodes wat niet terecht zou zijn. Anders is The Empire Strikes Back ook een rotfilm, want er wordt daar reageert men ook alleen passief op de gebeurtenissen (Empire doet al het werk, helden zitten slechts in een achtbaan).

    Gordon Freeman heeft de belangrijkse motivatie van alles: hij heeft het veroorzaakt, het einde van onze planeet. Hij wordt gezien als held, terwijl hij precies weet wat er in Black Mesa is gebeurd en met die wetenschap moet hij leven. Dat terwijl G-Man met zijn geest loopt te kloten, een figuur dat alleen hij kan zien.

    En laten we wel eerlijk wezen tegenover games als verhalend medium: alles wat je doet, alles wat je ziet, etc is onderdeel van het verhaal. Films en boeken vertellen wat er gebeurd en daarom is het verhaal en de diepte makkelijk te herkennen. Een spel als Half-Life 2 vertelt niet wat de bizarre achtergrond is van Ravenholm en Father Gregory, maar laat het je zelf ontdekken.

  15. Noël Hamer · 31-1-2012 · 19.57 uur

    Ik ben het helemaal met je eens Harry, wel lijkt het door de toon alsof het erg is dat Half-Life 2 geen goed verhaal heeft. Je legt het eigenlijk beter uit in de reacties onder jouw artikel.

    Ik heb het volgens mij ooit in een artikel geschreven en ik vind de volgende gedachtegang nog steeds het duidelijkst: een verhaal is een vertelling en games een gebeurtenis. Je kunt verhalen hebben binnen een spel (in de vorm van cutscenes, dialogen, verstopt in de architectuur van de spelwereld) of over een spel (waarbij je vertelt over wat je hebt beleefd). Ze zijn echter niet hetzelfde, je vertelt altijd óver een gebeurtenis (of deze nou werkelijk gebeurt is of verzonnen).

    Die begrippen moet je duidelijk van elkaar scheiden wil je een beetje betekenisvol willen discussiëren over verhalen en games. Als dat lukt schieten hopelijk mensen niet meer zo onnodig in de verdediging wanneer aan het verhaal of kunstzinnige waarde van een spel wordt getwijfeld.

  16. Robert August de Meijer · 31-1-2012 · 20.15 uur

    Ik kom een beetje laat binnenvallen, maar inderdaad, Half-Life 2 is een zeer matig verhaal om meerdere redenen, inderdaad ook omdat de hoofdpersonage totaal onmenselijk is.
    Dat het “goed werkt” voor een computerspel zegt meer over het medium. Zoals Niels schrijft, er zijn weinig spellen die echt gaan over innerlijke motivatie en karakter en zo. Half-Life 2 laat zien dat spellen heel goed een sensatierijke spektakelbelevenis kunnen geven. Ik ben van mening dat zulke “verhalen” niet zo mooi zijn als waar Harry naar verlangt. Ik word er zelf een beetje depressief van mensen die vinden dat zij geraakt zijn door zulke stomme “verhalen”.

    Maar goed, ik ben heel kritisch; Bioshock vond ik ook enorm stom /shrug.

    @Niels: spellen over waar Harry het heeft? De spellen van Deirdra Kiai gaan daar soms over.

  17. Jerry · 31-1-2012 · 23.29 uur

    Als we het over een ‘goed’ verhaal hebben, waar praten we dan wel over? Max Payne? LA Noire? Batman? :)

  18. Harry Hol · 1-2-2012 · 9.07 uur

    @jerry Persoonlijk vind ik God of War een mooi verhaal hebben, in de zin dat de hoofdpersoon meerdere lagen heeft en zowel in conflict is met zijn omgeving als met zichzelf.

    Met ‘mooi’ bedoel ik niet oscarwaardig of ‘literair’ maar ‘degelijk’ en ‘goed geconstrueerd’.

  19. Robert August de Meijer · 1-2-2012 · 10.56 uur

    God of War, dat zag ik niet aankomen :P
    Het interactieve verhaal daarvan, is dat meer dan alleen gehakt maken van mythische wezens? Zo ja, dan wacht ik liever op de verfilming.

  20. Harry Hol · 1-2-2012 · 12.07 uur

    @robert Ik heb het nu expliciet niet over de noodzaak van een gameverhaal om interactief te zijn om goed te zijn.

    Sterker nog: interactiviteit staat het vertellen van verhalen in de weg.

    Je kunt veel sterkere personages en verhalen presenteren als de speler er geen invloed op heeft. God of War heeft een sterk personage met een interessant innerlijk en extern conflict. Dat komt echter alleen aan het licht in de tussen scenes. De werkelijke gameplay heeft hier nul invloed op.

    Let ook op dat ‘goed verhaal’ niets heeft te maken met de kwaliteit van de gameplay.

    Ik geef meestal de voorkeur aan HL2’s manier om een wereld te ervaren. Dat is namelijk een veel sterker gebruik van het medium: het laat me op reis gaan en dingen *doen* die ik anders niet zou kunnen. Maar de gameplay van God of War is naar mijn mening ook heel leuk. En die van bepaalde JRPGs ook.

    Mijn punt is: HL2 is een geweldige game, zonder verhaal. Blijkbaar is dat voldoende om een heel rijke en plezierige ervaring te hebben. Dan ligt het dus niet aan ‘het verhaal’ om dat effect te bereiken. Wat we dus waarderen in HL2 is *niet* het verhaal. We waarderen de *ervaring*.

    In God of War waardeer ik het verhaal. En ik waardeer de gameplay. Never the twain shall meet, maar dat is niet erg.

  21. Ronald van der Woude · 1-2-2012 · 21.08 uur

    Harry,

    Jij vindt het persoonlijke aspect een belangrijk iets in een verhaal. Een game waar ik meteen aan moest denken is Mass Effect. Heeft die dan geen goed verhaal? Volgens was/is er geen persoonlijke motivatie voor Shepard om door te gaan, of althans, voor mij niet. Dat brengt me bij het volgende punt.

    Laat een goed verhalende game jouw zelf niet een persoonlijke drijfveer creëren? (als je begrijpt wat ik bedoel) De game levert je het omhullende verhaal, en het persoonlijke, dat gene dat de hoofdpersoon blijft pushen, is iets dat jij als speler vaststelt. Gewoon mijn gedachten…

  22. Harry Hol · 1-2-2012 · 21.40 uur

    Mass Effect heeft een geweldig verhaal :-)

  23. Harry Hol · 1-2-2012 · 21.42 uur

    Mass effect heeft een geweldig verhaal :-) voor een game dan. Vergeleken met andere media is het zo zo. Maar het heeft in elk geval de elementen die ik wil zien.

  24. Mitch · 5-2-2012 · 14.21 uur

    God of War 1 heeft inderdaad een goed verhaal en helemaal op het einde doet dat ook zijn intrede tijdens de gameplay (als je als Kratos je vrouw en kind moet beschermen.) ;)

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>