Europarlementslid Toine Manders over de rode knop



Toine Manders

Opmerkelijk nieuws van europarlementslid Toine Manders van de VVD: het voorstel voor de ‘rode knop’ om over gewelddadige games te klagen, waarover ik eerder postte, is goedgekeurd door het Europese Parlement. Die rode knop gaat er komen en industrie-organisatie PEGI werkt eraan mee.

Maar eerst een stapje terug. Na gisteren wat vragen op Bashers te hebben gezet en contact te hebben gezocht met meneer Manders, kreeg ik vanmiddag zijn ‘ontwerpverslag’ in de mail, “over de bescherming van de consumenten, met name minderjarigen, met betrekking tot het gebruik van videospellen”.

Het document bevat 24 punten omtrent dit onderwerp plus een toelichting van twee A4’tjes. (Lees het zelf als je wilt, in PDF-formaat.) Het moet gezegd: er staat weinig onzin in. Manders is positief over games en vindt dat er meer voorlichting moet komen aan ouders en leerkrachten, kortom de mensen die games niet snappen. Ook gelooft hij niet in extra wetgeving. Hij staat dus lijnrecht tegenover de paniekzaaiers die willen dat gewelddadige games verboden worden.

Alleen die rode knop… Niet alleen blijft die belachelijk klinken, het idee lijkt me ook nog steeds moeilijk uitvoerbaar. Wat een en ander nog onduidelijker maakt, is dat in het ontwerpverslag iets heel anders staat dan in het ANP-bericht van gisteren.

Het ontwerpverslag:

Het Europees Parlement verzoekt de Commissie en de lidstaten in samenwerking met de sector te onderzoeken of het zin heeft een “rode knop” te ontwikkelen die in (mobiele) consoles of spelapparaten en computers kan worden geïntegreerd en die een bepaald spel buiten werking stelt of de toegang tot een spel gedurende bepaalde uren of bepaalde delen van een spel kan controleren.

Het ANP-bericht:

Europarlementslid Toine Manders (VVD) wil een rode knop op videospelletjes. Ouders, leerkrachten of anderen kunnen daarmee automatisch een klacht indienen als ze het spelletje te gewelddadig vinden.

Genoeg reden om Manders te benaderen met wat vragen. Aan het einde van de (werk)dag heb ik hem uiteindelijk een halfuur telefonisch gesproken. Wat volgt is een uitgeschreven, licht bewerkte en ingekorte versie van die conversatie.

Niels: Is die rode knop nou een fysieke knop op het spelapparaat of een virtuele knop op het scherm?

Toine Manders: “Het is de bedoeling dat deze zich virtueel op het scherm bevindt, horend bij de game.”

En iedere spelproducent moet wettelijk verplicht worden om dit te implementeren?

“Nee, we willen bewust geen nieuwe wetgeving maken. Dit is tot stand gekomen via overleg en de industrie heeft aangegeven eraan mee te willen werken, via [Europese overkoepelende organisatie van de game-industrie] PEGI. Vandaag is er gestemd en het Europese Parlement wil dit gaan invoeren.”

Wat doet de knop nou precies?

“De bedoeling van de knop is om het spel af te zetten. Maar ook om, als je online bent, direct een e-mail te sturen naar PEGI. Naar een soort verzamelbak van reacties van ouders, maar bijvoorbeeld ook van spelers. Ook zij kunnen zeggen: ‘Dit is niet wat ik ervan had verwacht, het spel is veel te agressief of seksistisch.’”

Maar dat weet je toch al als je gaat spelen, want er staat 16+ op.

“Het kan zijn dat PEGI de inhoud verkeerd heeft ingeschat. Op deze manier kan men dat controleren.

De rode knop geeft ouders en spelers ook meteen de herkenning dat het een geregistreerd spel is. Als die knop er niet is, dan is het spel in elk geval niet gemaakt door een producent die samenwerkt met PEGI.”

Van wie komt het idee van de rode knop?

“Het idee komt van mij, maar PEGI heeft meteen gezegd dat het mogelijk is, en ook de industrie heeft gezegd dat het geen probleem is.”

Even praktisch. Ik ga op de Wii een tennisspel spelen. En het blijkt dat ik de tegenstander kan onthoofden met de bal. Dan denk ik dus, nu wil ik de rode knop! Hoe doe ik dat dan?

“Met de cursor ga je naar de rode knop. Dan springt het spel uit. Maar de Wii is niet online, dus je kunt geen e-mail verzenden.”

De Wii kan ook op internet. Hij heeft Wi-Fi.

“Als je de Wii via internet doet, dan zie je een rode knop op het scherm. Zoals je bij machines een gevarenknop hebt. Daar druk je op en dan houdt-ie meteen op. Tegelijk stuur je een signaal naar PEGI.

Dit kan ook al op de pc. Als je een storing hebt, dan verschijnt er een pop-up die de foutmelding van de software meteen naar Microsoft kan sturen.”

Dit zou betekenen dat iedere spelmaker ruimte moet opofferen.

“Het is toch maar een kleine knop?”

Maar er zijn games die helemaal geen interface-elementen laten zien, omdat de makers hun spelers maximaal willen onderdompelen in het spel, om de ervaring optimaal te maken.

“De kleine rode knop rechtsonder is volgens mij niet het probleem. We hebben twee workshops gehad hierover, en de makers hebben toen gezegd dat dit geen probleem is.

We komen niet met extra wetgeving. We willen niets verbieden, het is allemaal op basis van vrijwilligheid. Deze industrie zet nu acht miljard euro per jaar om, dat is ongeveer de helft van de muziekindustrie, het is een serieuze markt aan het worden. De producenten willen serieus genomen worden, ze willen serieus aan de markt meedoen, en niet door PEGI op een zwarte lijst worden geplaatst.”

Maar PEGI is een organisatie vanuit de game-industrie, toch?

“Het is een samenwerking tussen verschillende stakeholders, waaronder de Europese Commissie.”

Even voor mijn beeldvorming. Nintendo is de maker van de Wii en is [via de ISFE] lid van de PEGI. Heeft Nintendo gezegd dat die rode knop oké is?

“Een aantal producenten heeft gezegd dat het geen probleem is. PEGI heeft gezegd dat het geen probleem is. Ik ben vandaag gebeld door [Nederlandse PEGI-partner] NICAM, daar heeft men gezegd dat het geen probleem is. Dus ik zou niet weten waar ik de beren moet gaan zoeken.”

Wat je me hebt toegestuurd was een ‘ontwerpverslag’.

“We zijn tot de conclusie gekomen dat videogames enorm veel positieve invloed hebben op de ontwikkeling van de jeugd. Maar we zijn ook tot de conclusie gekomen dat met name de wat ouderen videogames, die ze niet begrijpen, beangstigend vinden. Daarom zie je dat politici zeggen: ‘We moeten voorzichtig zijn, misschien moeten we het verbieden.’

Dertig, veertig jaar geleden, toen Blue Movie [uit 1971, de eerste Nederlandse bioscoopfilm met seksscènes] uitkwam, dachten mensen dat iedereen wild de straat op zou gaan om vrouwen te verkrachten. Dat is toen ook niet gebeurd.

Daarom zeggen wij: PEGI moet een veel grotere rol krijgen in de voorlichting naar scholen toe. Men moet zorgen dat onderwijzend personeel en kinderen, al in een vroeg stadium, ingelicht worden over het eventuele gevaar van games. En men moet ook zorgen dat ouders weten waar ze het over hebben.

Dus voorlichting in plaats van wetsvoorstellen, want verbieden helpt toch niet.”

En met het ontwerpverslag is ingestemd?

“Ja. De Commissie was gisteren in het debat aanwezig en heeft gezegd dat we de voorstellen in principe integraal kunnen overnemen.”

Dus die rode knop, die komt er?

“Ja.

Ik weet niet of het volgend jaar wordt of dit jaar, maar die rode knop, een knop als een soort noodstop, die trouwens ook best een andere kleur kan hebben, die gaat er komen. Het gaat erom dat er een knop is die opvalt, die iedereen kan indrukken.

Als je op school leert omgaan met de waarden en normen die je mag verwachten van zo’n videogame, dan kun je ook bepalen of je het te eng vindt. Ik heb ook wel ooit een griezelfilm afgezet, omdat ik het gewoon niet prettig vond om ernaar te kijken.

Het is niet per se dat ouders het uit moeten zetten, het kan ook zijn dat het kind denkt, pats, ik zet hem uit.”

Maar dat kan toch al? Er zit toch gewoon een uitknop op je spelcomputer? Een kruisje op je venster?

“Ja, maar als je tegelijkertijd een e-mail stuurt waarmee je het signaal geeft dat het te eng is, terwijl PEGI heeft gezegd dat het best moet kunnen, dan werkt dat als een dubbelcheck.”

Moet dat dan niet ook bij tv-programma’s, films, boeken, theaterstukken?

“Het dossier gaat daar niet over, maar ik zou het zelf prima vinden als het zou kunnen.”

Je leest Turks Fruit en je denkt, dit gaat wel heel ver, al die kutten in het eerste hoofdstuk. En dan druk je op de knop.

“Ik zou het prima vinden als het zou kunnen. Het wil niet zeggen dat je het doormiddel van wetgeving verbiedt, maar je zorgt wel dat de uitgever weet dat veel mensen zeggen: ‘Dit is op het randje,’ en dat men misschien denkt, we doen het de volgende keer wat minder.”

Stel dat Jan Wolkers nog leefde, dan zou de uitgever tegen hem zeggen: ‘Nou meneer Wolkers, dat volgende boek, daar moet wat minder seks in.’

“Als hij zijn boeken wil blijven verkopen wel, ja. Het zou best kunnen dat sommige mensen zeggen: ‘Die Wolkers is, of was, een leuke kunstenaar, zijn beelden mag ik wel en de boeken die ik heb gelezen mag ik wel, maar nou schrijft-ie een boek dat zó ver gaat.’ Hij weet dan dat er klachten zijn en kan bedenken dat als hij meer boeken wil verkopen, hij zijn volgende boek misschien minder scherp moet stellen. Je creëert er een stukje marktmechanisme mee.”

Het ANP-bericht over uw rapport leek me wat kort door de bocht. Zo stond erin dat de helft van de games online wordt gespeeld, wat volgens mij uit de lucht gegrepen is.

“Nee. De journalist die dat geschreven heeft, was ook aanwezig bij een aantal workshops. Die helft waar je het over hebt kwam naar voren tijdens een van die workshops. Professor [Jeffrey] Goldstein, een Amerikaan die lesgeeft in Utrecht, doet hier onderzoek naar en hij heeft dit meegedeeld. Dus het ANP-bericht was wat mij betreft in orde.”

In het voorstel staat dat de rode knop een soort parental control is waarmee het spel uitgezet kan worden. Maar volgens het ANP-bericht is het een klachtendienst.

“Het is een combinatie van beide, maar het dient vooral om de markt beter te laten werken. Zodat de producent zich beter kan aanpassen aan de consument. Het doel is dat de consument direct kan reageren.”

In het rapport staat ook dat je de tijdstippen waarop kinderen mogen spelen met de knop moet kunnen instellen.

“De mogelijkheden op dat gebied gaan nog onderzocht worden. Zodat je bijvoorbeeld kunt zeggen: ‘Ik wil niet dat mijn kinderen na twaalf uur nog spelen.’”

Er staat ook in het rapport dat de rol van PEGI moet veranderen.

“NICAM bepaalt in Nederland de leeftijdsnormen, voor Europa gecoördineerd door PEGI. Zij zetten bijvoorbeeld waarschuwingen op de games die je in de winkel koopt. Maar er komen steeds meer onlinespelletjes en die maken leeftijdsclassificatie een stuk moeilijker. Daarom moet de taak van PEGI op Europees niveau worden uitgebreid, met een Europese leeftijdsclassificatie.”

Maar er is toch al een Europese classificatie?

“Lidstaten als Duitsland hebben een andere wetgeving dan Nederland. Ook zijn er landen met net iets andere leeftijdswaarden. We willen ernaar streven dat dit Europees geregeld wordt, voor games in het algemeen, maar met name voor online videogames, omdat deze op dit moment een enorme vlucht nemen.

Ten tweede moet PEGI dus input gaan leveren voor voorlichtingslessen op scholen, waardoor onderwijzend personeel met games leert omgaan, kinderen hun waarden en normen ten opzichte van games leren kennen, en ouders wellicht ook iets meekrijgen. Ook voor hen is het een stukje opvoeding. Zoals toen Blue Movie uitkwam en heel Nederland eraan moest wennen.”

Ik vroeg me ook nog af hoe dit technisch geregeld moet worden, bijvoorbeeld met illegale downloads.

“Als het een illegale game is en er zit geen rode knop op, dan kunnen ouders aan de hand daarvan wellicht zeggen: ‘Hé, je hebt het illegaal gedownload.’

Ook daar zit een stuk voorlichting. Want je kunt wel proberen alles voor niks te krijgen, maar als iedereen illegaal downloadt, zullen er uiteindelijk ook geen producenten meer zijn. Je moet leven en laten leven.”

Komt er straks een overheidscampagne: speel geen game zonder rode knop?

“Misschien wel. Dan wordt het een soort Europees kwaliteitskeurmerk, zoals drie keer kloppen voordat je bankzaken doet.

Als liberaal, als lid van de VVD, wil ik zo min mogelijk wetgeving. Maar ik denk wel dat je heel veel kunt doen met voorlichting en dat je mensen daarmee kunt opvoeden.”

Ik blijf het een lastig verhaal vinden, omdat ik games beschouw als een cultureel medium. Neem het spel Flower. Daarin zweef je door een prachtig heuvellandschap en moet je bloemblaadjes plukken. Het spel werkt ontspannend en is bijna een soort kunst. Aan die prestatie wordt afgedaan als er een rode knop in beeld verschijnt.

“Het hoeft toch ook geen knalrode knop te zijn.”

Ik probeer me te verplaatsen in de maker van het spel.

“Een kunstenaar kan er toch juist iets moois van maken?”

Dat hij er een prachtige knop van maakt, linksbovenin beeld.

“Ja!”

Volgens mij wil de kunstenaar gewoon niet dat er getornd wordt aan zijn creatie.

“Als je je op de markt richt, moet je altijd binnen kaders werken. Als producent heb je toch ook de beperking dat je aan een bepaalde rechthoekige vorm vastzit, omdat dat nu eenmaal de maat van het scherm is. Dan kun je wel een scherm van zes bij zes willen, maar dan kan gewoon niemand ernaar kijken.”

Maar toch: je loopt door een museum, je ziet tieten en dan druk je op een knop om te klagen: ‘Wat een schokkend schilderij.’

“Ik begrijp dat je dit idee op twee manieren kunt uitleggen. Je zegt: ‘Goh, er zit wel wat in’, of je legt er een vergrootglas op en zegt: ‘Wat belachelijk!’

Maar het is volledig vrijwillig. Het is geen verplichting. De partijen die ermee van doen hebben, hebben allemaal gezegd dat ze het willen en dat ze het als een toegevoegde waarde zien. Ik probeer gewoon, ook als ouder van kinderen die games spelen, praktisch te kijken naar oplossingen. En ik begrijp ook wel dat ik mijn zoon van zestien er niet van kan weerhouden om, als ik niet thuis ben, spelletjes te spelen.”

Lees ook de reactie van de gameindustrie, bij monde van Wouter Rutten van de NVPI.

51 reacties

  1. Niels ’t Hooft · 12-2-2009 · 1.23 uur

    Meteen een kleine aanvulling: hoewel ik het hele verhaal door het rapport en de toelichting van meneer Manders zelf nu serieuzer neem, heb ik moeite met het verhaal dat PEGI en de industrie zo’n rode knop kennelijk als een haalbare optie zien. Really? Tijd om eens met PEGI of NICAM contact op te nemen.

    Ook vreemd is dat dit (Engelstalige) persbericht van de EU weer een heel ander verhaal vertelt: zo lijkt er wél sprake te zijn van een fysieke knop. Ook worden eigenaren van internetcafés er hier ineens bijgehaald.

  2. Teun van den Heuvel · 12-2-2009 · 1.25 uur

    Goed werk Niels, ik kan niet anders zeggen. Ik struikel echter over één zaak: ‘Het is vrijwillig’. Manders stelt dat er bepaalde partijen mee instemmen. Wie zijn die partijen? In hoeverre geldt dat de rode knop vrijwillig is? Betekent dit dat als Rockstar geen rode knop wil inbouwen, dit ook niet hoeft? Zo ja, zitten hier nog consequenties aan vast voor een rating of misschien zelfs de verkoop van de game zelf?

  3. TAW · 12-2-2009 · 1.29 uur

    Wow……
    Opmerkelijk idee om zo de consument te beschermen en de marktwerking te verbeteren.
    Er zijn zeker wat kanttekeningen hoe NICAM de klachten inhoudelijk kan vertalen.
    Ook ik zit niet te wachten op een knop in beeld. Waarom niet een optie in ‘t pauze menu of hardware via de USB-poort?
    Tof artikel Niels!

  4. Niels ’t Hooft · 12-2-2009 · 1.39 uur

    Trouwens, bij de vraag over het ANP-bericht heb ik iets doms gedaan. In het bericht staat dat de helft van de games online GEKOCHT wordt, en daar had ik dus ook naar moeten vragen. In plaats daarvan vroeg ik naar games die online GESPEELD worden. Tja, dat laatste is misschien wel waar, maar dat eerste betwijfel ik ten zeerste.

  5. Jeroen Bos · 12-2-2009 · 1.55 uur

    Hmm, ik word hier dus helemaal niet vrolijk van. Vooral de luchtigheid waarmee dhr. Manders het onderwerp oppakt. Alsof het de normaalste zaak van de wereld is.

    Het is en blijft inperking van creativiteit. Op meerdere niveaus. Letterlijk, omdat een visueel zichtbare rode knop hinderlijk is voor de spelbeleving. En subtiel, omdat ontwikkelaars (en uitgevers), bang dat voor hun game de rode knop veel te vaak ingedrukt wordt, uit voorzorg maar doen aan zelfcensuur. Fout, fout, fout.

    Wat betreft het antwoord op Wolkers en Turks Fruit: geinig. Maar dhr. Manders weet ook dondersgoed dat enkel het voorstel doen van een ‘rode knop’ op literatuur politieke zelfmoord betekent. De kritiek zal dan niet van de lucht zijn. Helaas mag er op games nog flink geschoten worden door beleidsmakers.

    Wat ik enkel nog miste in je interview, Niels, is de vraag wat er concreet gebeurt indien een game veel ‘rode knop’-klachten ontvangt. Wordt de game dan uit de handel genomen? Moet een ontwikkelaar de game aanpassen? Moet PEGI de game opnieuw beoordelen?

  6. Arwin · 12-2-2009 · 9.20 uur

    Het invoeren van een rode knop is vrijwillig, maar ondertussen wil hij een overheidscampagne waarbij wordt aangeraden alleen spellen met een rode knop te spelen.
    Hé geen rode knop ?
    Dan is heb je het spel zeker illegaal gedownload !

    Een webadres gekoppeld aan het PEGI logo op de verpakking, waar je kunt klagen als je het niet eens bent met de keuring, levert ook genoeg reacties op.
    Hoewel, zoveel klachten zal het niet opleveren.
    Ik heb feitelijk nog nooit iets te klagen gehad over PEGI.
    Wanneer je het spel wilt uitzetten omdat het je te erg wordt heb je daar geen extra knop voor nodig.
    Suggereren dat een kunstenaar zijn werk moet aanpassen als er bepaalde mensen gaan klagen hoort wat mij betreft alleen in een dictatuur thuis.
    Er zijn altijd mensen die klagen, moeten die paar zeurkousen bepalen wat de rest mag zien ?
    Hoe durft de man zich een liberaal te noemen.

  7. Niels ’t Hooft · 12-2-2009 · 9.33 uur

    @Jeroen en Arwin: Zoals de man het uitlegt, zou het puur gaan om een feedbackmechanisme om de markt beter te laten werken. Dus er komt feedback, die gaat naar PEGI en de producenten, PEGI kan daar vervolgens de leeftijdswaardering op aanpassen en de producent kan ervoor kiezen in de toekomst iets met de feedback te doen. Of niet. Dat moet volstrekt vrij zijn, anders klopt het verhaal niet meer. Dan Houser en Jan Wolkers kunnen dus gewoon zeggen, ja, dag, ik maak wat ik wil maken. Dan verkoop ik maar wat minder (of wat meer, want er lijkt me eerder een correlatie tussen klachten over geweld en seks en hógere verkopen, dan lagere verkopen).

    Waar het inderdaad aan schort is een realistische uitleg over de uitvoering. Een rode knop in beeld, really? En vrijwillig, maar wel een zwarte lijst en een overheidscampagne voor wie er niet aan mee doet?

  8. Vincent Leeuw · 12-2-2009 · 10.01 uur

    .::: Ik vind het vooral een laag extra bureaucratie vormen. Daarbij staat het open voor misbruik (fanboys die een game kopen en massaal een spel ‘naar de knoppen’ helpen?) en gaathet volstrekt niet werken.

    Waarom? Omdat ouders geen notie hebben van wat kinderen doen. Als ze al niet opletten als het spel gekocht wordt, waarom zouden ze dan wel opletten tijdens het spelen? Of nog erger, waarom zouden ze reageren tijdens het spelen? De gemiddelde ouder heeft al moeite zat met het aansluiten of een potje Wii Sports.

    Dit is een vreselijk omslachtige en overdoordachte oplossing voor een probleem dat met een klein beetje aandacht vanuit ouders niet zou bestaan. Maar ja, zolang de kids maar niet jengelen, eh?

  9. Sander van der Vegte · 12-2-2009 · 10.11 uur

    Allereerst, complimenten op je interview, Niels.

    Sinds het ANP bericht zit ik met verwondering dit nieuws te volgen. Nu ik door dit interview wat meer weet blijf ik met een aantal vragen zitten.

    Ik zou willen weten wie ‘de industrie’ is die heeft gezegd dat het haalbaar is. En misschien belangrijker, wat nou precies haalbaar is. De rode knop kan alle vormen hebben. Het mag volgens Manders een rode felle zichtbare knop zijn, maar als de maker van het spel er een mooie andere vorm aan geeft is het ook goed. Dit staat haaks op wat je aan de ouders uitlegd. Zij zien niet de mooie rode felle knop en gaan er vervolgens van uit dat het spel illegaal en/of de vrijwillige regels aan zijn laars lapt.

    Is het niet handiger om een knop op de console zelf te plaatsen? Dat lijkt me functioneel gezien de meest uniforme oplossing.

    Je kan er ook donder op zeggen dat een willekeurige grote site een campagne start om spel X even negatief in het daglicht te zetten door alle lezers de rode knop in te laten drukken. Dan wordt PEGI overspoeld en heb je niks aan het resultaat.

    Nog een dingetje: het vergt de ouder mee te kijken met het spel wat het kind speelt. Negatieve onderdelen zullen niet non-stop in beeld zijn, waardoor de beslissing waarschijnlijk vaak gebaseerd wordt op een moment opname.

  10. Jaap · 12-2-2009 · 10.20 uur

    Leuk zo’n knop in beeld. Hoe druk ik daar op als ik geen cursor heb? Of komt er dan de hele tijd bij te staan dat + en - tegelijk de rode knop indrukt. Ik blijf het onhaalbare onzin vinden.

  11. ErikJ · 12-2-2009 · 10.43 uur

    Ik vind het ook bizar. Enige mogelijkheid lijkt me om de knop in een update van de console te verpakken en als extra optie toe te voegen (bijv. bij de PS3 als je op de home knop drukt).

  12. Frans Coehoorn · 12-2-2009 · 11.05 uur

    Hm, was m’n feedback/data-collectie-theorie toch nog niet zo gek. Hm… Ik zie het in ieder geval nog steeds niet gebeuren, zo’n knop. Speltechnisch gezien zal het er gewoon niet van komen, tenzij het blijft bij een door de overheid gesubsidieerde website. Maar dat is dus niet in-game…

    En wat doen we eigenlijk met de oudere games die geen knop hebben? Maar gewoon verbannen omdat ze niet voldoen aan de richtlijnen?

    Anyway, goed stuk Niels!

  13. erik · 12-2-2009 · 11.18 uur

    Wie gaat er op die knop drukken? Kinderen die net vijftig euro hebben betaald voor een spel? Ouders die toevallig langs de tv lopen als er een zombie wordt onthoofd? Ik kan me gewoon geen situatie voorstellen waarin iemand behoefte zou hebben om die manier alarm te slaan. De meeste gamers weten dondersgoed wat ze in huis halen als ze een spel kopen. En in het onwaarschijnlijke geval dat iemand inderdaad niet zag aankomen dat zijn nieuwe spel vol zou zitten met seks en geweld voldoet de aan/uit-knop nog altijd prima.

    Daarbij heb ik nog nooit klachten gehoord over de PEGI die enge of geweldadige spellen niet streng genoeg beoordeelt. De leeftijdsindicatie klopt meestal goed, het probleem is meer dat kopers die aanbeveling massaal negeren… zoals ze ook zullen doen met de rode knop.

    Ik zou er geen moeite mee hebben als zo’n zinloze functie was verstopt in het pauze-menu of iets dergelijks, maar om De Knop een paar jaar lang (langer zal het vast niet duren voordat iedereen inziet dat het geen resultaat heeft) bij al mijn spellen in de linkerbovenhoek te zien staat me wel tegen.

  14. Arwin · 12-2-2009 · 11.39 uur

    @ Niels,
    Je hebt natuurlijk gelijk dat het vrijwillig is, en dat het in de praktijk niet waarschijnlijk is dat een spel minder gewelddadig wordt gemaakt, naar aanleiding van dit soort feedback.
    Ik stoor me er toch aan dat de heer Manders dit wel suggereert.
    Van dit soort opmerkingen van politici gaan mijn nekharen recht overeind staan.

    Nog even over het idee zelf.
    Zodra je een knop in een spel zet, gaan mensen daar te pas en te onpas op klikken.
    Al was het alleen maar om het systeem dwars te zitten.
    Dit zal zoveel ruis tussen de klachten opleveren dat het vanzelf onbruikbaar wordt.

  15. ErikJ · 12-2-2009 · 11.42 uur

    @Arwin. Idd, ik zag al acties op fora waar gamers massaal de knop willen indrukken bij kindergames :).

    Sowiezo lijkt het me vrijwel onmogelijk om dergelijke richtlijnen door te voeren in games zelf. Zouden japanse bedrijven (nintendo, capcom, noem maar op) hun games echt gaan aanpassen aan dit soort acties aan de andere kant van de wereld?

    Nogmaals, een optie in het overkoepelende OS van de console lijkt me de enige haalbare optie.

    En waarom zou er niet gewoon een degelijk klachtensysteem/database op internet kunnen komen? Pegi.nl :) ?

  16. Justin · 12-2-2009 · 12.01 uur

    Een optie tot klagen in een startmenu of home menu lijkt me inderdaad stukken logischer. Wanneer zoiets in de 360 en PS3 interfaces verwerkt zou worden, zou me dat niets verbazen. Maar een game waar constant een rode knop door het beeld zweeft zal ik sowieso uit principe niet aanschaffen.

  17. Sander van der Vegte · 12-2-2009 · 12.14 uur

    De rode knop die constant in beeld bleef in Ocarina of Time vond ik anders best acceptabel ;)

  18. TAW · 12-2-2009 · 13.01 uur

    Ik denk dat niet voor iedereen hier duidelijk is waar het werkelijk in tekort schiet. Iedereen heeft daar zo zijn mening over.
    Ik heb de indruk dat PEGI en de industrie tekort schieten.
    Er is eerder gesproken over verantwoordelijkheid. Ouders en gebruikers dienen zich te laten informeren wat zij kopen maar ik meen dat ouders beter geïnformeerd moeten worden over de inhoud van een spel. Die ideeën over voorlichting en workshops vind ik goed.
    Ik meen ooit gehoord te hebben dat instanties als ESRB, PEGI en NICAM van iedere release zo’n 30 minuten beeldmateriaal van de meest explicite scenes voorgeschoteld krijgen om een waardering te geven. Ik vraag me af waarom men niet een compilatie van (korte video online) en/of samenvatting van hun bevindingen (in tekstvorm bij de winkel) beschikbaar stelt van een specifieke release.

    @ Sander: Je moet ook vooral NIET de Gamecube-versie spelen! ;-)

  19. Roy Swiers · 12-2-2009 · 13.02 uur

    Ik heb het interview even gelezen en de comments daaronder even gescant (dus misschien zeg ik iets dat al gezegd is), maar hoe zit het met die zogenaamde mail. Hoe weet PEGI door wie (leeftijd etc) is ingedrukt en waarom… Moeten we dat dan ook invullen? Want anders slaat het natuurlijk nergens op. Er word net iemand onthoofd en de knop word ingedrukt, maar misschien deed ik dat wel omdat er in de kamer waar dat gebeurde ook een Playboy lag met wat wazig naaktbeeld erop…

  20. Matthijs Vermeer · 12-2-2009 · 13.34 uur

    “Oh jee, ik heb tijdens het spelen iemand onthoofd in Fallout 3. Dat had ik niet verwacht toen ik hem spontaan kocht in de winkel zonder enige research naar de inhoud te hebben gedaan, dus laat ik m’n spel van 70 euro maar snel afsluiten met de rode knop en erover klagen, en nooit meer gaan spelen, want nu is het spel helemaal niet meer leuk.”

    Ik zie het nut er niet echt van in, die knop. Het lijkt me in een game als Flower of Mirror’s Edge gewoon echt hinderlijk.

  21. Michael Wolf · 12-2-2009 · 13.51 uur

    Allereerst kudos voor het interview. Moet zeggen, zit goed in elkaar.

    Over de rode knop kan ik alleen maar zeggen dat ze heel veel moeite stoppen om iets fysiek toe te gaan voegen in games waar dat totaal niet nodig is.

    Als ouders, leerkrachten en weet ik wie de mogelijkheid zouden krijgen om informatie in te winnen over games, dan zou denk ik 10% op komen dagen… en dat is dan nog veel.

    Wacht gewoon één of twee generaties en je zal zien dat games gewoon worden opgepakt, dat er normaal mee om wordt gegaan en dat iedere ouder op dat moment weet wat games zijn.

    Ik heb liever dat ze hun geld en tijd stoppen in het helpen van ouderen. Dat ze een rode knop gaan inbouwen voor bus-chauffeurs om overvallers en weet ik het wat voor griezels tegen te gaan.

    Zonde van de tijd dit.

  22. Martijn · 12-2-2009 · 14.16 uur

    Kunnen ze niet beter een standaard en duidelijke feedback kader in het hoofdmenu van een spel plaatsen in plaats van deze nonsens?

    Dan nog zie ik het nut er nauwelijks van in, maar dat zullen ze zelf ook wel gaan merken. Ondertussen hoeven wij in ieder geval niet naar een “knop” te kijken tijdens het spelen.

  23. Nielsje · 12-2-2009 · 14.18 uur

    Uitstekend stuk!

  24. Erwie · 12-2-2009 · 15.06 uur

    Het lijkt me ronduit verschrikkelijk, een rode knop die CONTINU in beeld is en die hooguit één op de honderdduizend spelers nodig heeft. Ergens in het hoofdmenu een optie, dat zou nog kunnen misschien. En wat doe je met een Xbox 360-game? Moet je dan een knop op de controller reserveren? En dat zijn er al zo weinig. Ik zie er geen heil in, een typische politieke non-oplossing voor een vrijwel niet-bestaand probleem.

  25. Lennard Verhage · 12-2-2009 · 16.54 uur

    Als de desbetreffende rode knop continu in beeld is, is dat niet irritant dat het een element is wat andere acties triggert? Dan speel ik bijvoorbeeld Red Steel op de Wii en klik ik per ongeluk op de rode knop omdat daar achter net een vijand in beeld komt en dat haalt allerlei spul naar voren waarmee de feedback naar PEGI gestuurd kan worden.

    Wellicht zal de, mits het daadwerkelijk ingebouwd gaat worden, wel wat subtieler verwerkt worden, maar dan nog. Een knop continu in beeld, dat lijkt me de nodige irritaties opwekken en dan met name al er per ongeluk op geklikt wordt.

    Goed stuk trouwens!

  26. Kevin · 12-2-2009 · 17.25 uur

    Vrijwillig staat in dit geval waarschijnlijk gelijk aan dat niet één game zo’n rode knop zal krijgen.

  27. Coen · 12-2-2009 · 19.06 uur

    Ik geloof werkelijk niet dat dit van de grond komt. Wellicht dat het mogelijk zal zijn via de interface van de console, dat de home knop meteen de optie geeft content aan te geven bij de PEGI. Een zichtbare knop in beeld lijkt me echt een brug te ver.

  28. VN1X · 12-2-2009 · 19.31 uur

    Ik heb niks gelezen van de voorgaande reacties of het PDF document maar ik heb de makkelijkste oplossing voor ogen die ook makkelijk doorgevoerd zou kunnen worden.

    Zorg ervoor dat winkels games die boven de 16 zijn NIET verkopen aan onder de 16. Tenzij er een ouder bij is en het goed vind dan is er voor de rest geen probleem. Als speelt het kind dan Postal… Zodra de ouder de goedkeuring geeft is er geen probleem.

    Klaar. Wil een minderjarig iemand wel een spel voor boven de 18 kopen en de verkoper ruikt onraad, zorg dan dat een ID wettelijk verplicht is bij het kopen van dit soort spul.

  29. Jaap · 13-2-2009 · 1.40 uur

    @Erwie

    Op een heleboel X360’s zit toch al een grote rode knop?

    *proest*

  30. Ralph · 13-2-2009 · 8.05 uur

    Ik blijf het een raar verhaal vinden van de heer Manders, die overduidelijk een bel heeft horen luiden maar geen idee heeft waar de klepel hangt. Wat is immers het feitelijke verschil tussen een knop om de game uit te zetten als iets eng is, of de console zelf? Iemand die een game te eng vindt om te spelen zal de boel nu ook zelf al uitschakelen, voor hen die wél blijven spelen is die hele knop volstrekt overbodig, zij zullen, net als nu, gewoon doorspelen.

    Manders geeft aan dat die knop er ook grotendeels is voor ouders die dan de knop kunnen indrukken om de game met dubieuze content uit te schakelen. Wat een volstrekte drogredenering. Waarom zouden de ouders die zich nu niet bekommeren om de 18+ games die door hun tienjarige kroost gespeeld worden dat na de toevoeging van die knop ineens wél doen? Ligt een groot gedeelte van het probleem niet gewoon bij ouders die niet weten wat hun kinderen uitspoken? Dat verander je niet met het toevoegen van een knop in een stuk kunst.

    Kunst, ja. Want wat mij betreft is het maken van games een kunstvorm, net als films, boeken, muziek of een mooi schilderij. Moet er dan op het schilderij La Mort de Sardanapale van de Franse kunstschilder Eugène Delacroix niet een rode knop komen te zitten om dat het een orgie van seks en geweld zou zijn? Of een knop op de Venus van Milo voor de seksuele content?

    Het moet niet gekker worden.

  31. B-FliP · 13-2-2009 · 13.08 uur

    Ik denk dat dit vooral is voor ouders die absoluut niet gekeken
    hebben naar de logo’s op de verpakkingen en zomaar dingen voor
    hun kinderen kopen zonder ook maar iets te weten over de contents…

    Dan achteraf gaan zeggen: Dit is te aggressief of seksistisch
    of “dit is niet wat ik ervan verwacht had” is dan achteraf-gezeik
    wat direct onder de noemer betutteling valt… Bovendien kan die
    zogenaamde dubbel-check hele vertekende beelden geven omdat deze
    los staan van de gegevens van de gebruiker zelf (leeftijd bijvoorbeeld), geen feedback is wat er mis was, en er zeker een
    percentage bij zit dat de knop zal gebruiken om of snel af te sluiten, of er per ongeluk opdrukt…

    En dan zeggen “ik weet niet waar ik de beren moet zoeken”…
    Euh, duh!!! Bij de gebruikers misschien? Bij de vele miljoenen
    spelers die helemaal niet zo’n rooie knop willen? t is maar
    een gokje hoor…

  32. Jurrie Hobers · 14-2-2009 · 13.04 uur

    Goed opgepakt Niels…voer voor meer vragen :-)

    Ik geloof niet dat dit een haalbare kaart is.
    Ten eerste is me nog niet duidelijk welk probleem hij nu eigenlijk wil oplossen.
    Ten tweede is de oplossing zo drastisch dat de industrie dit echt niet gaat willen. Want waar moet je dan zo’n knop laten? Dan moet er straks een aparte Benelux (of Nederlandse?) versie gemaakt worden van een spel? Dan krijg je dat er heel veel spellen niet meer zullen worden uitgebracht in Nederland.

    als mensen echt problemen hebben na het zien van content, dan kunnen ze toch een email sturen, een brief of bellen voor mijn part? Nee, ik geloof hier niet in…

  33. Jelle Schut · 14-2-2009 · 13.42 uur

    @Jurrie, het is een voorstel in EU verband, dus het zou gaan gelden voor de hele Europese Unie.

    An sich vind ik het idee om mensen makkelijker te laten reporteren over misstanden met de leeftijdsregistratie geen slecht idee. Ik denk dat het gebruik ervan mee zal vallen, omdat:
    a) je heel weinig hoort over verkeerde leeftijdsclassificaties door de PEGI en ik dit zelf ook niet echt ervaar
    b) veel ouders weinig toezicht houden bij het spelen van videogames door hun kinderen en van hun moeten die klachten toch komen

    Veel van de reacties zijn hier gericht op de extra verantwoordelijkheid van de publishers, maar als je zo’n knop in het pauzemenu verwerkt, zijn er weinig aanpassingen nodig. Bovendien is die rode knop niet zozeer gericht op ontwikkelaars/uitgevers, als wel op de kwaliteit van de beoordeling van de PEGI. Een ontwikkelaar maakt een game en stuurt die naar de PEGI, die geven de classificatie, dus als een game gewelddadiger is dan verwacht heeft de PEGI haar werk niet goed gedaan.

  34. Ludens Incognito · 15-2-2009 · 0.56 uur

    Prachtig staaltje “Bel horen luiden maar niet weten waar de klepel hangt”. Als de heer Manders zich zo zorgen maakt over de bescherming van minderjarigen tegen videogamegeweld, zou hij zich eerst eens moeten verdiepen in de wijze waarop de huidige hardware fabrikanten ouderlijk toezicht op hun platformen hebben geimplementeerd. Dat is vele malen effectiever dan een rode knop.

    Als Xbox bezitter weet ik dat dat platform over de mogelijkheid beschikt waarbij de PEGI rating aan de leeftijd van een gebruiker (via zijn of haar gamertag) te matchen. Heeft een game een PEGI rating die ouder is dan de leeftijd van de gebruik dan kan het spel simpelweg niet gespeeld worden ( en is er ook geen rode knop nodig).

    Ik vraag me af of Manders hiervan op de hoogte is. Naar mijn mening kan het geld dat nodig is om een legertje helpdesk medewerkers te betalen (die de stroom ‘bogus’ e-mails van de rode knop moeten checken) beter worden besteed aan goede voorlichting aan ouders over de huidige bestaande beschermingsmogelijkheden.

  35. Jeroen Bos · 15-2-2009 · 1.28 uur

    Wat ik me tijdens deze hele discussie al afvraag. Wat is er toch mis met deze pagina? Voldoet die niet? Wordt er niet genoeg gebruik van gemaakt (lees: er is geen behoefte aan)? Zou het, om onnodige extra kosten en bureaucratie te besparen, niet beter zijn het bestaan van deze pagina meer onder de aandacht te brengen?

  36. TAW · 15-2-2009 · 16.12 uur

    @ Jeroen:
    Ik denk dat de meeste consumenten niet weten waar ze terecht moeten met hun klachten over films en games. Het staat nergens duidelijk op vermeld of je bij klachten over een third party game bij de consolefabrikant (licentieverstrekker), uitgever (distributeur), producent (maker/ontwikkelaar) of brancheondersteuner (PEGI ofzo) moet zijn.

  37. Jeroen Bos · 15-2-2009 · 17.32 uur

    @TAW
    Ja, sorry hoor. Als men wil klagen, moet men maar wat moeite doen. Dat klinkt lullig, maar ik heb ook geen rode knop in mijn huurwoning om een klacht door te geven aan de woningbouwvereniging. Daarvoor moet ik ook even het adres, telefoonnummer of (lekker nieuwerwets) het wachtwoord van mijn online woonprofiel opzoeken.

    Mijn punt is: er bestaat al een manier om te kunnen klagen over games. Het is niet alsof het helemaal niets geregeld is, zoals dhr. Manders ons wil doen laten geloven.

    Ik ben een ontzettende tegenstander van deze rode knop. Om meerdere redenen, maar laten we maar beginnen met ‘overbodigheid’.

  38. Jelle Schut · 15-2-2009 · 17.40 uur

    @Jeroen, met je woningbouwvereniging heb je direct contact voordat je een contract afsluit. Probeer op de officiële PlayStation site maar eens een telefoonnummer te vinden, veel succes. Het toegankelijker maken van een klachtenprocedure vind ik zeker geen slechte zaak, overbodig is het zeker niet. Uitgevers werpen vaak een behoorlijke barriere op, door voor Nederland alleen de mogelijkheid te bieden naar een buitenlands nummer te bellen.

  39. Jeroen Bos · 15-2-2009 · 18.38 uur

    We komen er niet uit. Het is een eindeloze discussie. Net als bij alle andere politieke standpunten. Je bent ergens voor of tegen. Overreding heeft geen zin. :-)

    Ik ben tegen deze rode knop, omdat het creativiteit inperkt, het gevaar op zelfcensuur vergroot, het overbodig is aangezien er al klachtenprocedures voor games bestaan en, last but not least, het fraude in de hand werkt.

    Zo denk ik erover en daarmee basta. :-P

    @Jelle
    Wat betreft Nederlandse barrières moet je de Nederlandse overheid hierop aanspreken. Dit rode knop verhaal wordt een Europees grapje. Daarnaast, als mensen echt willen klagen, vinden ze hun weg wel. Ik kan me voorstellen dat je de bekendheid van pegi.info en weetwatzegamen.nl vergroot middels Postbus 51-spots, maar verder dan dat moet wat mij betreft niet komen.

  40. TAW · 15-2-2009 · 20.04 uur

    @ Jeroen:
    Daar zit al een verschil: met klachten over je huurwoning weet je dat je je dus bij die woningbouwvereniging moet zijn. Dit is vaak een lokale instantie. Die bewustwording over videogames is er nog niet.
    Afgelopen week ging ik klagen over een gat in de bovenkant van mijn schoen. Je kan je vast wel voorstellen dat ik daarvoor bij de winkel ben geweest die het vervolgens af heeft gehandeld (tegoedbon t.w.v. aankoopbedrag). Voor technische zaken heb je inmiddels voorschriften.
    Het lijkt me niet praktisch om op lokaal niveau te klagen over inhoudelijke (morele) aspecten van een entertainmentproduct. Vaak kom je bij mensen die
    - er niks mee doen (zoals de simpele winkelier) en/of
    - nauwelijks invloed kunnen uitoefenen (lokale distributeur)en/of
    - de klacht niet serieus nemen en er lacherig over doen en beargumenteren dat het alweer gezeik is over geweld en dit en dat en verantwoordelijkheid zus en zo en het staat toch op de verpakking en wat zeiken ze nou en blablabla en die *** politici/onderzoekers/pedagogen moeten hun *** mond houden.

    Ik ben geen voorstander van een knop die hinderlijk in beeld is geplaatst. Misschien heeft de industrie het wel zelf zover laten komen. Misschien hadden ze dat klachtenformulier waar je naar linkte gewoon al jarenlang bij iedere game moet bijvoegen in een envelopje: “belangrijke informatie voor ouders en leerkrachten”.

  41. Jeroen Bos · 15-2-2009 · 22.24 uur

    @TAW
    Nog even en er moeten lespakketten ontwikkeld worden ‘hoe om te gaan met videogames’.

    Goed, nog een voorbeeld: een in mijn ogen te sexy reclameposter in een abri. Stel, Ford adverteert haar nieuwe auto met een, naar mijn maatstaven, te pikant geklede dame. Ik wil hier als bezorgde burger over klagen. Maar ik weet niet waar. Bel ik naar het Amerikaanse hoofdkantoor van Ford? Natuurlijk niet. Ga ik naar mijn lokale Ford-dealer? Natuurlijk niet. Klaag ik bij de abri uitbater? Natuurlijk niet. Ik zwengel mijn pc aan, google wat en hoppa, ik kom uit bij de Reclame Code Commissie. Daar heb ik me toch een partij moeite voor moeten doen…

    Als PEGI ervoor zorgt dat als ik google op ‘game+klacht’ ik direct uitkom bij het klachtenformulier, dan is dat goed genoeg. Laten we vooral dit (niet?-)bestaande probleem disproportioneel opblazen met z’n allen.

    Grappig ook dat dhr. Mandel het voorbeeld van Blue movie aanhaalt. Destijds net zo hysterische overdrijving als het rode knop verhaal anno 2009.

  42. MarkIV · 15-2-2009 · 23.18 uur

    PEGI moet gewoon z’n werk goed doen en niet zomaar een rating uitbrengen en zich dan door (ouders van) spelers laten corrigeren middels zo’n debiel knopje.

  43. TAW · 16-2-2009 · 0.18 uur

    @ Jeroen:
    In geval van reclame wordt er ook vaak bij de adverteerder zelf geklaagd, das al een reële optie.
    In jouw voorbeeld neem je een ding niet mee: niet iedereen zou zo inventief zijn als jouw denkwijze en Google-vaardigheden. Simpelle Hennie moet de juiste weg gewezen worden.
    Nu ik het Blue movie fragment teruglees stelt Manders dat er juist voorlichting moet komen om histerie te voorkomen. Je moet dan wel weten waarover ze zich allemaal druk maken. Dan is een klachtverzamelsysteem wel zo handig

  44. karlmarx · 16-2-2009 · 15.18 uur

    Toch doet die Toine Manders ook goede dingen:

    http://tweakers.net/nieuws/58451/eu-wil-standaardstekker-voor-opladen-van-mobieltjes.html

    Hij heeft aan de europese commissie gevraagd om mobieltjes allemaal dezelfde stekkers te geven… Is dat ook inperking van creativiteit? Is dat nog wel liberaal, hoort de markt zoiets niet te regelen? Dat weet ik niet, maar het lijkt mij een goed plan.

  45. Jelle Schut · 16-2-2009 · 15.24 uur

    @karlmarx, dat is appels met peren vergelijken. Bovendien wordt er hier niet gezegd dat Toine Manders niks goeds doet, veel mensen vinden het voorstel van de rode knop raar.

    Zoals ikzelf al heb aangegeven ben ik geen tegenstander ervan, maar een rode knop in beeld zie ik ook niet zitten. Ik kan me voorstellen dat je een mogelijkheid in het menu opneemt om een niet kloppende classificatie te reporten. Hierbij kan gewerkt worden met Xbox Live achtige keuzes. Wanneer je via XBL een andere gamer negatieve feedback geeft kun je ook uit een aantal opties (aggressief, onsportief, aan het schreeuwen) kiezen. Dit zou je ook bij dit systeem kunnen doen. Bij misbruik zou je mensen kunnen verbannen van het online netwerk van hun console of ze de report mogelijkheid ontnemen.

  46. TAW · 16-2-2009 · 18.43 uur

    @ karlmarx:
    Als die Toine Manders echt slim was dan liet hij ze ook voor laptops en alle handhelds universeel maken.

  47. Niels ’t Hooft · 16-2-2009 · 19.09 uur

    Misschien kan Toine Manders een universele console afdwingen? :-)

  48. Robert Gaal · 18-2-2009 · 11.43 uur

    Leuke foto bij dit artikel. Een man in een strak pak die net doet alsof hij aan het koken is. Een soort van nep-kok die er eigenlijk geen verstand van heeft, maar ach, hij bedoelt het goed. Dat kan geen toeval zijn…

  49. Arwin · 18-2-2009 · 12.41 uur

    Ik heb net de podcast beluisterd, en mijn irritatie rond de klaagknop komt weer helemaal naar boven borrelen.
    Mijn grootste ergernis aan die rode knop, is dat hij constant als een soort motie van wantrouwen tegen pegi én games in beeld zweeft.
    Er valt over pegi vrijwel niets te klagen, dus is het een oplossing voor een probleem dat niet bestaat, en dat is nooit goed.
    Als je wilt voorkomen dat kinderen spelletjes spelen waar ze te jong voor zijn kun je veel beter in elk spel een opstartscherm maken waarbij je moet aanklikken dat je een bepaalde leeftijd hebt (bijvoorbeeld een knop met “ik ben 18 jaar of ouder, en mag dit spel spelen”)
    Is ook makkelijk in te voeren bij internet en retro spellen zonder het spel zelf aan te tasten.
    Kinderen die dan toch op de ja knop drukken weten waar ze aan beginnen.
    Er is weinig kans dat je per ongeluk een spel speelt dat niet voor je bedoeld is.
    Kinderen die toch zo’n spel willen spelen, zouden toch nooit op de rode knop drukken als het spel te eng wordt, omdat ze zelf ook wel weten dat ze eigenlijk niet horen te spelen.

    Dat Manders in dat pdf file positief is over games komt op mij vooral over als een doorzichtige poging critici de wind uit de zeilen te nemen.
    Wat heb ik aan al die positieve opmerkingen als ik straks in elk spel een knop heb die ik niet wil ?
    Dat hij mee gaat met het idee dat hij op boeken ook wel een rode knop zou willen zie ik ook in dat licht.
    Hij weet ook wel dat zoiets er nooit komt omdat het niet kan en je bent als interviewer gewoon uitgepraat met zo’n antwoord.
    Zo’n antwoord is misschien wel slim, maar het is geen oprechte manier van een gesprek voeren.

  50. Jurrie Hobers · 22-2-2009 · 8.47 uur

    Ik blijf er ook bij dat eerst PEGI kan worden benut en (veel) beter gecommuniceerd naar ouders/opvoeders. Pas als dat is gedaan kun je nadenken over een mogelijke volgende (veel ingrijpendere) stap als een rode knop.

  51. TAW · 23-2-2009 · 16.10 uur

    Ik vraag me af of er elders al berichtgeving is over wat enkele spelers in de industrie echt vinden (dus buiten PEGI om). Vinden zij het ook een belachelijk idee? Vinden ze het kort door de bocht? en zo heb ik nog wat vragen en twijfels.

    Daarnaast: Is dit onderhand niet allemaal de schuld van PEGI?
    a. PEGI’s rating en voorlichting was niet voldoende
    b. PEGI stelt dat die knop mogelijk moet zijn
    c. Heeft PEGI werkelijk namens de industrie gesproken?

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>