Filmpje? Op bezoek bij nrc.next



Niels ’t Hooft en David Nieborg, hoofdredacteur en redactiechef van Bashers, geven iedere maandag om beurten commentaar op de actualiteit.

Het kan snel gaan. Mijn vorige commentaarstuk, over fouten in de gamecoverage van de ochtendkrant nrc.next, heeft nogal wat losgemaakt. Veel (inhoudelijke) reacties hier op Bashers, maar ook op de Twitters en in de wandelgangen. Dat is mooi, want daar is het ons natuurlijk om te doen.

Maar misschien wel de leukste reactie kreeg ik van de hoofdredacteur van nrc.next, Rob Wijnberg, die mij belde. In plaats van me te begroeten met verwensingen, bedreigingen of schouderophalen, bleek hij blij met mijn kritiek. Vervolgens nodigde hij me uit om de Next-redactie meer te komen vertellen over games, gamejournalistiek en de aanleiding van mijn blogpost.

Discussie

En dus treinde ik vanmiddag naar Rotterdam en heb ik in een dik uur een inhoudelijke, open en directe discussie gevoerd zoals wij die hier zo vaak op de site voeren. Over “het is maar een spelletje”, onafhankelijke gamejournalistiek, World of Warcraft en nog veel meer.

Omdat ik jou - als lezer van Bashers - niet hoef te overtuigen van de maatschappelijke en culturele waarde van games, ga ik mijn discussie hier niet herhalen. Wat ik wel graag met je wil delen is de opening van mijn presentatie. Ik wilde het punt maken dat het af en toe lijkt alsof er voor games andere (journalistieke) regels gelden dan voor andere media, bijvoorbeeld film. En dan heb ik het niet specifiek over nrc.next, maar over de Nederlandse mainstreammedia in het algemeen.

Hieronder mijn gedachte-experiment. Stel je voor: digitale spellen domineren in de krant. Hoe zou er dan over films geschreven worden? Misschien zou er zoiets in de krant staan als het volgende:

Antisemitisch oorlogsfilmpje in premiere in ‘Cannes’

De Amerikaanse filmproducent Steven Spielberg is naar het Franse Cannes gekomen om daar zijn omstreden filmpje te promoten. Elke jaar wordt er een festival georganiseerd om de laatste beelden te tonen van zogenaamde ‘films’. Dit gebeurt in donkere ruimten waarin vaak meer dan honderd bezoekers urenlang dicht op elkaar zitten te kijken naar bewegende beelden.

De burgemeester van Cannes maakt zich zorgen over de volksgezondheid van de als proper bekendstaande badplaats: “In het donker wordt er flink gekucht en een beetje bezoeker zit toch al zo’n zes uur in het donker.” Uit een onderzoek van Duitse oogartsen blijkt dat meer dan zes uur onafgebroken in het donker zitten tot mogelijk oogletsel kan leiden. Met name 3D-beelden blijken schadelijk. Vorig jaar kwam Cannes nog in het nieuws omdat een Spaanse man met epilepsie kwam te overlijden. Sindsdien staan er waarschuwingsborden bij de ingang van de bioscoopzalen.

Een klein groepje plaatselijke filmliefhebbers stoort zich aan de Amerikaanse invasie. Burgemeester Pierre Lafeuffeuffeu: “Er wordt tijdens het festival in de bioscoopzalen massaal gebeld en is er een hoop geknisper te horen van plastic zakjes. Superirritant.”

De Amerikaanse filmmaker Steven Spielberg, een onder kenners bekende ‘regisseur’, kwam zijn laatste film Der Untergang promoten. De bestverkochte film ooit drijft de spot met Hitler en leidde in Nederland tot kamervragen vanwege de antisemitische ondertoon van het filmpje. Geïnspireerd door Der Untergang hebben compulsieve filmpjesbezoekers op internet eigen versies geplaatst die de spot drijven met onder andere Nederlandse politici.

Onderzoeker Joost Remmens van de Universiteit van Amsterdam doet onderzoek naar de schadelijke invloed van filmpjes: “Er zijn inderdaad liefhebbers die de film twee of soms zelfs drie keer gezien hebben. Met name kinderen hebben de neiging de werkelijkheid uit het oog te verliezen en zouden de film op kunnen vatten als een waargebeurd verhaal.” De onderzoeker stoort zich vooral aan het feit dat nergens aangegeven is dat het om fictie gaat. Hij stelt voor om filmpjes voortaan vooraf te laten gaan door een waarschuwing. Remmens: “Het zou misschien goed zijn als er groot in beeld het woord ‘Nep’ komt te staan. Om vergissingen te voorkomen.”

Een kamermeerderheid onder leiding van het CDA en de Christenunie is bezig met een nieuwe wet die het vertonen van filmpjes in donkere ruimten aan banden moet leggen.

Het Centrum Informatie en Documentatie over Israël (CIDI) maakt zich al jaren hard voor strengere wetgeving rondom filmpjes. Het CIDI stoort zich aan het reclamemateriaal van Der Untergang, waarop echte hakenkruisen te zien zijn.

De gameversie van Der Untergang werd zeer goed ontvangen en had een omzet van drie miljard dollar in twee dagen. De game kreeg de zeldzame score van vijf bolletjes en wordt geroemd om zijn innovatieve en didactische karakter. “Jammer van de film,” aldus de gamerecensent van deze krant.

19 reacties

  1. Wormpaul · 17-1-2011 · 22.42 uur

    Mooie gedachte, net buiten de werkelijkheid maar realistisch genoeg om te zien hoe je tegen iets aankijkt zo kan verschillen als je `t bekende als onbekende neemt.

  2. Jerry Vermanen · 17-1-2011 · 22.54 uur

    Enorm interessant gedachte-experiment. Vind het ook hele eerlijke kritiek naar kranten: er wordt nu eenmaal anders over games geschreven dan over andere media. Maar waarom gebeurt dat?

    Ligt dat aan de redacteuren? Minachten zij games? Of zijn ze onbekend met het fenomeen?

    Of zijn het de lezers? Zijn die er nog niet aan toe om op de ‘filmmanier’ over games te lezen? Of zijn games toch niet dat breed gedragen, culturele fenomeen? Kortom, bevinden games zich nog steeds in de niché, maar zien wij (gamers) dat niet? Of moet je er juist anders over schrijven, zodat het verandert?

  3. Jesse Zuurmond · 17-1-2011 · 22.55 uur

    Interessante vergelijking. Ik ben wel benieuwd hoe jij dit ziet in een historisch kader, David. Mijn kennis van filmkritiek is wat weggezakt, maar ik kan me vaag herinneren (correct me if I’m wrong), maar waren in de jonge jaren van filmkritiek (Skrien?) ook de kranten niet ontvankelijk voor dit ‘nieuwe medium’. “Het is toch zeker geen literatuur”, dat soort sentimenten.

    Met andere woorden, in hoeverre is dit simpelweg te plaatsen in de huidige tijdsgeest? Is Bashers de Skrien van nu? Of zijn er andere dingen aan de hand? (Of slaat dit helemaal nergens op, dat kan ook :P)

  4. Gerthein Boersma · 17-1-2011 · 22.59 uur

    Idee goed!

  5. Rainier Jaarsma · 17-1-2011 · 23.12 uur

    @Jesse: Och, dat hebben we inderdaad toen ook gehad. Kijk maar naar al die zuurpruimen van de Frankfurter cultuurkritiek die het witte doek gelijkstelden met de atoombom; complete destructie.

    Ik vind Davids vergelijking wel leuk, maar ook een beetje krom, misschien ook omdat content en de activiteit van het film-kijken zelf een beetje door elkaar heen loopt. Met gamen is het net zo; het is niet zozeer het gamen zelf, en het is niet zozeer de content; het is gewoon dat beiden elkaar versterken.

    Waar het aan ligt? Het is volstrekt normaal, logisch; ik zou het haast noodzakelijk noemen. Zo’n periode als deze is gewoon onderdeel van een emancipatieproces. De snelheid van dat proces ligt echter in onze handen: Vallen we dieper in het drijfzand van de te gewelddadige en vooral onverantwoordelijke videogames, of kijken we verder dan dat en benadrukken we de avant-gardische videokunst? Een paar journalisten bij het nrc.next (ik houd me aanbevolen) die verder kunnen kijken dan hun neus lang is wat betreft gamen zou voor ons land in ieder geval aardig kunnen helpen.

    Overigens ben ik wel benieuwd wat Rob Wijnberg verder te melden had.

  6. Robert August de Meijer · 18-1-2011 · 1.38 uur

    Mooie gedachte-experiment. Maar het zijn toch vooral pulp blockbusters (Medal of Honor et al) die zo beschreven worden in de krant? Der Untergang werd niet in Pathé getoond en heeft culturele waarde. Misschien als de spellen beter waren, zouden ze niet zo oppervlakkig beschreven worden.

    Is het je gelukt om Wijnberg en co. om te overtuigen dat spellen een culture waarde? Had je voorbeelden gegeven van spellen die dat hebben, want ik betwijfel of NRC ze kent.

  7. Rick · 18-1-2011 · 9.25 uur

    Leuk experiment. Maar ook ik ben stiekem wel benieuwd hoe de rest van je bezoek verlopen is.

  8. Wesley · 18-1-2011 · 9.49 uur

    Fantastische vergelijking en helemaal terecht!
    Maar David, heb je de ogen kunnen openen op de redactie?

    @ Robert August De Meijer
    Ik heb hem toch echt in pathe De Kuip gekeken.

  9. Noël Hamer · 18-1-2011 · 9.53 uur

    @Rainier: Frankfurter school heeft vrijwel niets te maken met de emancipatie van de cultuurkritiek, die invalshoek is nog steeds even valide.

    Al voor 1920 bestond de discussie over de kunstwaarde van de film en hoe het zichzelf moest bewijzen, deze viel samen met de opkomst van de avant-garde en een toenmalige economische noodzaak die wat ernstiger was dan nu. Film was dan ook tot ergens begin 1900 weinig meer dan ‘filmpjes’.

    Nu vind ik David’s stuk terecht vanwege de slordige fouten die gemaakt worden in de berichtgeving rond games, maar verder zou ik vergelijkingen met film zoveel mogelijk vermijden. Het is ook niet vreemd of erg dat videogames zich anders ontwikkelen: games zijn een activiteit terwijl film een vorm van vertelling is die (met uitzondering van films die zich meer mediumspecifiek opstellen) een voortzetting is van vorige vormen van verhaalvertelling. Dat zijn games minder, ook al probeert het zich maar al te vaak naar film te spiegelen.

    Bij de vroege discussies over film werd er weinig rekening gehouden met wat film zélf was en teveel vergeleken met vroegere vormen van kunst. Hetzelfde gebeurt ook een beetje met games: waarom moet het überhaupt als kunst gezien worden om serieus genomen te worden door krantenjournalisten?

    Sport is sport, net zoals schaken dat eveneens een plaats in de krant krijgt. Door games als kunst neer te zetten vergeten we naar mijn mening kunst als activiteit. De journalistieke standaard rond games moet verhoogd worden, maar niet ten koste van alles.

  10. Stefan Popa · 18-1-2011 · 9.56 uur

    Je punt is fantastisch, beste David, maar net als de rest ben ik toch benieuwd wat de reactie van de redactie was op je betoog. Wat gaan ze eraan doen om games waardig te behandelen? Snappen ze jouw (en Bashers’) punt?

  11. David Nieborg · 18-1-2011 · 10.15 uur

    @ Jerry De overgrote meerderheid van de redacteuren van Nederlandse kranten speelt geen games (pin me er niet op vast, maar ik ben bij redelijk wat kranten op bezoek geweest). Dus er mist wat je zou kunnen zeggen ‘basiskennis’. Wat mij opvalt is dat krantenredacteuren best heel erg hard werken (het is geen 9-5) baan en daarnaast veel gamen is dan ook een uitdaging (merk ik bij mijzelf al…).

    De lezers gamen, zonder twijfel. Niet allemaal, maar in vergelijking met andere onderwerpen (literatuur, toneel en tentoonstellingen) dan wordt er veel meer gespeeld. De TNO/Newzoo cijfers spreken boekdelen. En als mensen zelf niet spelen wil niet zeggen dat er geen interesse is. Dat merkte ik bij de redacteuren. Als ik ga vertellen over “mooie verhalen” dan is er onmiddellijk oprechte interesse (ik vertelde over de dwergen opstand in WoW, een verhaal wat in het proefschrift van mijn collega uitgebreid verteld wordt). En als ze zelf niet spelen, dan doen hun kinderen dat. Meer dan 95% van de kinderen (tot 18) speelt, hun ouders lezen de next en die moeten toch ook weten wat hun kinderen doen. En zo kan ik nog even doorgaan…

    Uiteindelijk is goede onafhankelijke (!) game kritiek in NL’se kranten schaars. Het is dus een kip-ei probleem. Het is er niet en dus is er bij het publiek ook geen gedeelde kennis/taal/interesse. Daar moet je in investeren.

    @ Jesse Allemaal goede vragen, waar ik het precieze antwoord schuldig op moet blijven. Ga ik een keer uitzoeken! Als Bashers de Skrien van deze tijd is, dan ben ik een gelukkig mens.

    @ Rainier Zuurpruimen? Tsk tsk ;). Ondanks hun polemische insteek is de kritiek van de FS nog steeds extreem waardevol. Overigens waren de Adorno en Horkheimer niet zozeer “tegen film” als medium maar tegen de effecten van de kapitalistische modus van filmproductie, tegen de film als product en de standaardisering van het medium (zie daar een mooie historische parallel met de huidige productie van console games).

    Overigens, mijn vergelijking is bewust zo scheef als een hoepel. Er klopt geen fluit van.

    En over hoe dit af gaat lopen? De wil bij de (hoofd)redactie is er (om stukken over games te plaatsen). Nu zijn we aan het kijken hoe dat concreet ingevuld kan worden. Dat gaat nog wel even duren - als je het doet moet je het goed doen - maar wordt zeker vervolgd! Tips, ideeën e.d. zijn altijd welkom (David @ gamespace . nl of hieronder).

  12. Rainier Jaarsma · 18-1-2011 · 10.29 uur

    @David; ik impliceer ook niet dat ze niet waardevol zouden zijn (in tegendeel); ik zie ze gewoon als extreem zuur en pessimistisch. Daar valt ook weinig tegen in te brengen als je de Dialectiek van de Verlichting of Adorno’s Minima Moralia leest. De insteek (of iig, een van de insteken) van dat eerste boek was inderdaad dat de kapitalistische mode van productie destructieve consequenties had voor de maatschappij. Die historische parallel is daar inderdaad schrijnend; ook in de game-wereld is het het vooral de druk van de dollar die het imago zoveel problemen bezorgt.

  13. Rogier Kahlmann · 18-1-2011 · 11.05 uur

    @Robert

    Spellen hoeven geen culturele waarde te hebben om goed beschreven te worden. Als wij steeds weer hameren op die ene artsy-fartsy of “verantwoorde” titel om aan te tonen dat het wél intellectueel uitdagend kan zijn, dan bevestig je alleen maar hoe onbelangrijk het gros is.

    BTW. Cultureel relevant of niet, Der Untergang was een langdradig snorefest die met een climax een oersaaie film probeerde te doen vergeten.

  14. David Nieborg · 18-1-2011 · 12.00 uur

    @ Robert & Rogier

    Grappig, want juist die discussie heb ik gisteren ook gevoerd. Ik ben tegen het idee dat het of/of moet zijn. Zowel een over-de-top shooter als die “intellectuele indie-game” zijn betekenisvol. Het is aan de game criticus die betekenis te duiden. Zoals hier op Bashers ook gedaan is kan je games als Medal of Honor, Bioshock e.d. ook zien als de weerslag van een bepaalde tijdsgeest of als voorbeeld van de verregaande versmelting van militaire en populaire cultuur. Juist voor de niet gamer is het interessant om over games te lezen en die te plaatsen in een bepaalde (historische, maatschappelijke, sociaal-culturele) context (van die van gebruikers, makers, of fans, enz).

    Ik vond Der Untergang overigens wel beklemmend en knap gemaakt. Het lukt de film om Hitler neer te zetten als de megalomane gek die hij was ipv hem als een eendimensionaal karakter neer te zetten (vind ik dan). Dat is overigens nog eens een interessant (en gewaagd) spelconcept, in een RTS setting de rol van Hitler ‘spelen’. Het ongemak wat je daarmee bij de speler oproept (hoop ik toch) zou toch voor een unieke en interessante spelervaring zorgen. Misschien dat over 30 jaar zo’n spel er kan komen net zonder de opmerking dat een spel trivialiseert, net zoals dat Der Untergang juist niet massale morele verontwaardiging heeft veroorzaakt.

    @ Rainier Je hebt gelijk, je zegt niets over de waarde, excuseer. Jij zegt zuur en pessimistisch, ik zeg polemisch en kritisch.

  15. Rogier Kahlmann · 18-1-2011 · 12.09 uur

    Hoe Hitler is neergezet (als megalomane gek) werkt op dramaturgisch niveau, en het maakt de film beter. Het is een stijlgreep om de gebeurtenissen te dramatiseren en interessanter voor het oog te maken, een verhaal over te brengen. Een beetje zoals Zuckerberg wordt neergezet in The Social Network wordt de waarheid gebogen voor de kunst. In die zin verschillen dat soort films niet eens van Medal of Honor. Als je wil weten hoe het er echt aan toegegaan is met de historie moet je geschiedendisboeken lezen en zowel films als games met grote bakken zout nemen.

  16. Rogier Kahlmann · 18-1-2011 · 12.38 uur

    p.s. Oorlogsfims zijn er, zoals zijn games, in gradaties en kennen hun equivalenten. Een lijstje:

    Call of Duty - Black Hawk Down, Pearl Harbor
    Battlefield Bad Company - Three Kings
    Arma 2 - The Hurt Locker (ok, die is far fetched)

  17. Bas Bouwman · 18-1-2011 · 13.23 uur

    Interesant stuk David, nu je de rollen omdraaid en laat zien hoe raar het is om zo’n stuk over een film te lezen, zal het wellicht ogen openen.

    Ik ben het nog steeds niet eens over hoe de huidige media games afschilderen, zoe heb ik laatst nog een behoorlijke discussie gehad met mijn schoonmoeder die aan mij vroeg wat eht moraal is achter games.

    Zij verneemt allerlei informatie van de media, heeft ook jou optreden in DWDD gezien over Medal of Honor, maar begreep niet hoe en waarom een “spelletje” als Medal of honor leerzaam, of een moraal kon hebben.

    Ik werk voor Nedgame en ben dus de hele dag met games bezig, dus vandaar de vraag.

    Ik hoop dat de media van nu “ook Mathijs van Nieuwkerk” meer aandacht zullen geven aan games.

  18. David Nieborg · 18-1-2011 · 13.28 uur

    @ Rogier Helemaal waar. Ik spreek dan ook helemaal uit eigen ervaring. Jaren voordat ik de film zag heb ik dit boek gelezen waardoor Der Untergang voor mij een soort visualisering was van de soms wat klinische geschiedschrijving van Shirer.

  19. Bas · 18-1-2011 · 22.40 uur

    “Nu zijn we aan het kijken hoe dat concreet ingevuld kan worden.” Goede pitch David, ik zou het bijna marketing gaan noemen :P

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>