Free roaming-games: de onvermijdelijke veroordeling tot vrijheid



Vooral sinds de doorbraak van virtuele, driedimensionale bewegingsvrijheid zijn free roaming-games niet aan te slepen. Van Grand Theft Auto III tot Fallout 3, de laatste jaren geven steeds meer (grote) titels je in feite een enorme zandbak om in te spelen. Het liefst met zoveel mogelijk mogelijkheden die je in het echte leven ook hebt, het doel van het spel is daar soms zelfs ondergeschikt aan. Maar wil ik dat eigenlijk wel?

De wereld ligt voor je open

Hoewel er tal van spellen zijn waarin vooral je bewegingsvrijheid ongekend groot is, was Super Mario 64 één van de eerste games waarin ik er zo zichtbaar mee geconfronteerd werd. De uitgestrekte velden, een kasteel om in te verdwalen en een stel flinke waterpartijen. Toch waren de meeste levels in dat spel (zeker vergeleken met nu) betrekkelijk klein en werden ze afgeschermd door muren of bodemloze afgronden.

Bij The Legend of Zelda: Ocarina of Time werd het me echter teveel. Na een lichtelijk claustrofobische ervaring in een holle boom (de eerste kerker), verscheen daar opeens het immens grote Hyrule Field. Voor de meeste spelers voelde dat misschien als een bevrijding, maar de eerste keer dat ìk het veld betrad ging het heel anders: ik vluchtte zo snel mogelijk de centraal gelegen boerderij in, om pas uren later voorzichtig een rondje langs de buitenmuren van het agrarische fort te maken. Later heb ik menig Zelda-game zonder al te veel problemen uitgespeeld, en liet The Legend of Zelda: The Wind Waker zelfs een oplossing voor mijn probleem doorschemeren…

Redding in de open werelden

Die fobie voor virtuele vrijheid en dito open werelden is echter altijd gebleven, en werd alleen maar sterker naarmate het doel van een spel vervaagde of versplinterde. Van Fallout 3 heb ik zo’n veertig uur lang enorm genoten, ook juist vanwege het verkennen van nieuwe omgevingen, maar daarbij had ik wel steeds een duidelijk doel om naartoe te werken. Toen er plotseling meer dan vijf verschillende locaties voor allerlei queestes op mijn kaart stonden, ben ik het spel ontvlucht en nooit meer teruggegaan.

Borderlands dreigde hetzelfde lot te ondergaan: op het punt dat ik een enorme vlakte ontdekte die meerdere (evenzo grote) gebieden met elkaar verbond, met overal verschillende missies, wist ik letterlijk niet meer waar ik het zoeken moest. Toch ontdekte ik in het barre cel-shaded landschap ook mijn redding, een element dat ontbrak in bijvoorbeeld Fallout 3: voertuigen! Dankzij de auto in Borderlands vond ik het opeens een stuk vermakelijker om van A naar B te rijden. En naar C, en D, et cetera. Dat verklaart ook waarom ik het eerder genoemde The Wind Waker, met grote dank aan Link’s zeilschip, juist wèl prima kon spelen (en nee, een paard reken ik niet als een voertuig).

De bevestiging van dat idee kwam onlangs, toen ik besloot om Test Drive Unlimited een tweede kans te geven. In het kader van toeleven naar de opvolger, haalde ik de illustere ‘massive multiplayer online racing game’ voor de Xbox 360 in huis. Na me even door het begin van het spel heen gebeten te hebben, gekenmerkt door tergend langzame beginnersauto’s en korte races rond dorpspleintjes, genoot ik al snel van het eindeloos rondscheuren in exotische sportwagens op een uitgestrekte eiland – zij het in het gezelschap van constant verschillende medespelers via Xbox Live.

Afspiegeling van het echte leven

Het klinkt eigenlijk te typisch: als de echte autofanaat die ik ben kan ik alleen met plezier een free roaming-game spelen als er in voertuigen (bij voorkeur op wielen) rondgesjeesd kan worden. Toch is dat niet helemaal waar: het door velen geliefde aankloten in Grand Theft Auto-games heeft me nooit echt aangesproken en Just Cause 2 verveelde me binnen enkele uren al. Beide titels hebben voertuigen te over, maar tegelijkertijd nog minder duidelijke doeleinden dan een game als Borderlands of een Zelda-titel. En in Test Drive Unlimited kun je je ook volledig toeleggen op races en dergelijke.

Juist openwereldgames ben ik gaan zien als een uiterst krachtige afspiegeling van het echte leven, waarin je in principe wordt geconfronteerd met dezelfde vrijheid en de verplichting tot het maken van eigen keuzes als in veel van de hierboven genoemde titels. Het geeft zulke games iets existentialistisch, naar de filosofische stroming die beschrijft dat je in het leven veroordeeld bent tot vrijheid en alles maar lekker zelf uit moet zoeken. Typisch genoeg ervaar ik het gewone leven niet als een ‘veroordeling tot vrijheid’, maar eerder als ‘het privilege vrijheid’.

Dus waarom heb ik dan zo’n natuurlijke afkeer van ‘free roamen’ in games? Feit is dat ik meer lol beleef aan een spel waarin mij verteld wordt wat het doel is en met welke middelen ik dat zo goed mogelijk kan bereiken. Wellicht omdat ik al genoeg zelf mag (moet!) bepalen in mijn gewone leven. Waarom zou je dat nog een keer willen doen? Ik kan me voorstellen dat het voor een tijdje wel leuk is om gewoon een beetje aan te kloten met de oneindige mogelijkheden, maar vroeg of laat zijn we toch allemaal op zoek naar een doel?

11 reacties

  1. Luke · 27-8-2010 · 16.09 uur

    Leuk stuk. Ik herken me er wel enigszins in. Bij GTA heb ik nooit last van het ontbreken van doelen, maar games van Bethesda spreken me grotendeels niet aan, omdat het verhaal (en wellicht die doelen) ondergeschikt is aan de vrijheid. Waarschijnlijk word ik liever ietwat geleid.

  2. ErikJ · 27-8-2010 · 20.18 uur

    Heel herkenbaar, ik hou ook niet van open werelden om dezelfde redenen die je beschrijft. Ben daarom tot mijn grote verbazing wel benieuwd naar Mafia 2, die dit euvel niet schijnt te hebben… En dat heeft inderdaad te maken met doelgericht gamen!

  3. Grannd · 28-8-2010 · 13.09 uur

    Voor mijn gevoel is de ‘free-roaming hype’ intussen wel weer een beetje aan het inslinken.

    In de tweede helft van de PS2-generatie leek alles op een gegeven moment opeens in een sandbox te moeten. Need for Speed, SSX 3, Jak 2, etc. etc. etc.
    Vooral bij Need for Speed en SSX vond ik veel meer irritant dan leuk dat je in je eentje rond kon rijden, na een paar minuten verveel je je alweer, gelukkig kon je altijd nog op start drukken en een volgend event kiezen.
    Geef mij maar gewoon afzonderlijke parcours, dat doet het leveldesign en vooral de variatie op verschillende tracks veel goed.

  4. Jelle van Aanholt · 29-8-2010 · 1.42 uur

    Of ik wel of niet van free-roaming games kan genieten hangt er voor mij uiteindelijk van af of de weg naar het doel me echt boeit, los van het doel waar je uiteindelijk heen moet. Als dat namelijk zo is, heb je eigenlijk geen doelstellingen meer nodig.. Juist dat ontdekken is dan de kick. Je raakt in de flow van het rondlopen/rijden/varen, en dat op zich al is een ervaring waar je van geniet.. zo nu en dan kom je wat tegen, maar dat is eigenlijk niet eens het belangrijkste. En precies wat voor ervaring je dan wilt hebben hangt natuurlijk af van je persoonlijke voorkeur: voor jou is dat autorijden, ik vond op een paard Oblivion verkennen echt heerlijk.
    Bijna alle games zijn geënt op de gedachte dat een mens (vooral of zelfs alleen) voldoening voelt als hij/zij een een uitdaging overwonnen heeft, terwijl een simpele boswandeling eigenlijk al kan bewijzen dat dat helemaal niet zo hoeft te zijn. Misschien wordt de ‘existentiële crisis’ die veel gamers ervaren als ze free-roaming games spelen ook wel veroorzaakt doordat die probleem-oplossing structuur zo in onze verwachting gebeiteld zit. Flower, en de reacties op dat spel (‘is het wel een spel?’), zijn daar een goed voorbeeld van. Dan kom ik weer terug op jou artikel: het lijkt er op dat alleen als de ervaring, omgeving, de flow, de sfeer heel erg aanspreekt kunnen we ons los worstelen van dat doelgerichte, en gewoon een beetje verkennen, rondrijden, en genieten.

  5. Henri Koppen · 29-8-2010 · 9.34 uur

    Het is de belofte van ongekende mogelijkheden wat een open wereld zo aantrekkelijk maakt. Een liniair verhaal vind ik saai omdat alles al vooraf bedacht is. Je doet wat iedereen doet, juist de belofte dat je dingen vind, die niemand heeft gevonden en dingen beleeft die niemand kon vqoorspellen maakt het juist zo aantrekkelijk… Mits de makers niet het gevoel geven dat je geen clue hebt wat je moet doen.

  6. René · 29-8-2010 · 13.51 uur

    Op zich zit er natuurlijk wel een doel in open-wereldgames. Je kunt ook gewoon braaf alleen de verhaalmissies spelen en zo een redelijk lineaire ervaring beleven (de missies zelf zijn in dit soort spellen namelijk vrij lineair). Het is natuurlijk een beetje zonde om dit soort spellen op die manier te spelen, maar het is dus niet zo dat je als speler geen doel hebt. Het zijn games met een begin en een eind.

    Ik geniet overigens erg van het galopperen over de vlaktes en door de bossen van Red Dead Redemption. Soms hou ik even halt met m’n paard om naar een stromende rivier te kijken of een zonsondergang in een berglandschap. Wat dat betreft sluit ik me bij Jelle aan. Ik hou erg van lineaire game waarin uitdagingen moeten worden overwonnen, maar in galop over de prairie geeft me in deze game ook veel voldoening. Het heeft iets ontspannends.

    Hoe dan ook: het is een goede zaak dat er verschillende genres zijn, want uiteindelijk heeft iedereen zo zijn/haar eigen voorkeuren.

  7. Peet · 29-8-2010 · 17.53 uur

    Wellicht is dit stukje een mooie aanleiding om naast de rubriek ‘opinie’ ook de rubriek ‘hersenscheet’ in het leven te roepen.

  8. Joe van Burik · 29-8-2010 · 19.28 uur

    @Peet: ik snap wat je bedoelt, dit stuk is ook niet echt opinie, eerder een gevoelsmatige ingeving die ik enigszins probeer te verklaren. Normaliter houd ik me vooral bezig met recenseren, interviewen en achtergrondverhalen die meer over games zelf gaan dan om een groter fenomeen, dus dit was een soort experiment.

    Wel fijn om te zien dat ik niet de enige ben die nadenkt over het idee achter dit soort spellen. Daardoor voel ik me weer een beetje minder alleen in deze grote, tot vrijheid verplichtende wereld :-)

  9. Hein Baks · 30-8-2010 · 9.55 uur

    Ik vind dit stuk juist interessant, want door het spelen van Mafia 2 ben ik ook gaan nadenken over free roaming. In dat spel wordt je namelijk helemaal niet aangezet tot het verkennen van de spelwereld. Er is gewoon nauwelijks iets doen buiten de verhaallijn. En ik moet zeggen dat ik dat wel een gemiste kans vind, omdat qua graphics en sfeer de wereld van Mafia 2 de mooiste ingame wereld is die ik heb gezien. Dus ik zou graag nog wat willen doen buiten de mainstory. Maar blijkbaar heb ik daar quests, winkeltjes of challenges voor nodig.

  10. Stone · 30-8-2010 · 22.22 uur

    wat voor mijn vooral het probleem is in free roaming games is het simple feit dat ik altijd mijn zelf speel. het fenomeen keuzevrijheid klinkt geweldig vanuit de ontwikkelaar oogpunt. een game welke elke gamer zijn eigen avontuur laat beleven . one game fit all. of beter gezegd one game can be sold to all. en het werk ook voor elke gamer de eerste paar keer dat die zo een game speelt. elke gamer is versteld van het feit dat hij eindelijk kan doe wat hij op dat moment wil doen/kiezen na jaren hebben moeten doen wat de ontwikkelaar wilde. maar na diverse van deze games te hebben gespeeld, komen veel gamers tot de conclusie dat of zij niet totale vrijheid hebben deze games om alles te doen en als nog doen wat de ontwikkelaar hun opdracht. wat een grotere onderbreking oplevert van “inmersion” dan waarneer ze een van het begin af aan lineare game spelen . of wat ik zelf veel meer moeite mee heb dat ze altijd de zelfde keuze maken. wat het gevoel op wekt dat al deze games het zelfde zijn. of ik nu gta of fallout speel als ik de keuze krijg zal ik altijd de lieve puppies redden en de teamgenoot met onduidelijk loaleteit door zijn kop schieten. deze games hebben geen verassing meer kwa verhaal. bij een verhaal is het einde meestal lang voor het einde duidelijk, het zijn juist de detail en de keuzes die onderweg worden gemaakt die een verhaal intersant maken. maar als ik al deze keuze maak valt dat weg. het verhaal maakt altijd de keuz zoals ik hem zou maken,en omdat ik mijzelf als geen ander ken zie ik ze allang van te voren aankomen. ik ben nooit de klootzak (godofwar) of de naiveling (rachet&clank) die ik wel kan spelen in een lineare game. tenzij ik de keuzes bewust tegen mijn eigen natuur in maak, maar dan verlies je juist weer die imersion.

  11. Wouter · 6-11-2010 · 12.51 uur

    Ik vind free roaming juist leuk. maar ik vond gta iv een beetje tegenvallen, gta san andreas vond ik beter. Red Dead Redemption heeft leuke dingen, maar is vooral saai omdat het zolang duurt voor je ergens bent. Dat is ook zo bij Boiling Point. Het heeft maar twee kleine stadjes en verder is het een groot oerwoud. als je iemand vermoordt komt die niet meer weer dus en het is saai om niks te doen. De missies zijn ook niet geweldig want het duurt eeuwig voor je ergens bent. Zelfs met een auto. En je zult niet zo snel mensen uitroeien want dan valt er helemaal niks meer te beleven.

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>