Gamen? Dat lossen we samen wel op!



Next Level staat wekelijks in nrc.next. Deze column verscheen gisteren in verkorte vorm.

Het onderwerp verslaving is al jaren onlosmakelijk verbonden met discussies over het digitale spel. Maar tot echt diepere inzichten komen we niet. In eerste instantie was het ene Keith Bakker die overmatig spelen op de agenda wist te zetten. We kunnen het ons nu bijna niet meer voorstellen, maar de zelfverklaarde verslavingsexpert werd vijf jaar geleden vrij serieus genomen als het om gameverslaving ging. Met sappige uitspraken als: “World of Warcraft spelen is de crack cocaïne onder de games.” Bakkers strategie was niet vrij van opportunisme. Zo haalde hij de wereldpers met een persbericht waarin stond dat Amsterdam de eerste gameverslavingskliniek ter wereld opende. Een privékliniek welteverstaan.

Gelukkig kwam er vanuit de universiteitsmuren een genuanceerder antwoord op de vele vragen die er leven rondom gameverslaving. Zo gaf onderzoeker Jeroen Lemmens in 2006 een boek uit getiteld “Gameverslaving: Probleemgebruik herkennen, begrijpen en overwinnen” en vorig jaar promoveerde hij op hetzelfde onderwerp. Deze week promoveerde Tony van Rooij eveneens op een onderzoek naar gameverslaving onder Nederlandse tieners. Anderhalf procent van alle Nederlandse jongeren van dertien tot en met zestien jaar is verslaafd, concludeert hij.

Onderzoek genoeg dus zou je zeggen. Toch is het jammer dat in de afgelopen vijf jaar de maatschappelijke discussie over gameverslaving nauwelijks is opgeschoten. Telkens weer is er vrij hevige, kortstondige aandacht, maar dat is het dan ook. Een gezonde, inhoudelijke discussie over de verschillende verantwoordelijkheden van ouders, game-industrie en gamers zelf is tot op heden uitgebleven.

Gamers hebben de neiging om de echte probleemgevallen te bagatelliseren. Begrijpelijk want we zijn allemaal wel verslaafd aan iets. Aan e-mail, televisie, Internet, koffie, porno of ‘pingen’. Onzichtbaar in de vele discussies over games, en dus ook over verslaving, zijn ouders. Het is absoluut lastig om jonge gamers van hun spelcomputers te houden als ze eenmaal verslingerd zijn. Maar toch. De ouders van gamers die veel spelen hebben in ieder geval de sleutel tot een mogelijke oplossing.

Voor spelmakers is de discussie over gameverslaving vooral erg dubbel. Anders dan bij sigaretten of drank kunnen spelmakers hun games niet, zeg, een factor acht minder verslavend maken. Er zijn geen aanwijsbaar verslavende spelelementen die uit een game weggelaten kunnen worden zonder deze onspeelbaar te maken. Van Rooij wijst de industrie evenwel op haar maatschappelijke verantwoordelijkheid. Waarom niet waarschuwingsstickers op doosjes zetten en verwijzingen naar hulpverlenende instanties? Goed idee, maar laten we vooral ook gamers zelf en ouders wijzen op hun verantwoordelijkheid.

Lees ook het artikel dat Jesse Zuurmond eind vorig jaar schreef over gameverslaving.

16 reacties

  1. sven · 14-5-2011 · 10.25 uur

    Het grote probleem is dat gameverslaafden, geen gameverslaafden zijn, maar gewoon verslaafden. Geloof me, als games niet bestonden, waren dit de eerstvolgende gok- of drugsverslaafden. Ik denk dat(met name)de media, gameverslaving veel te kortzichtig behandeld. Nu lijkt het vaak dat als je games maar gaat verbieden of lastig beschikbaar stelt, deze verslaafden ineens genezen zijn. Jammer en kortzichtig…

    Het is iets van alle tijden en zal altijd zo blijven. Maar laten we het alsjeblieft wel benoemen zoals het hoort: verslaving PUNT.

  2. Marries van de Hoef · 14-5-2011 · 10.46 uur

    Je stelt dat het moeilijk is voor game developers om verslavende elementen uit een game te halen. Maar ik denk dat dit wel een erg makkelijke uitweg is. In sommige gevallen zou wat meer verantwoordelijkheidsgevoel van de developer niet verkeerd zijn.

    Volgens mij maken sommige game developers er een kunst van om games zo verslavend mogelijk te maken (dan denk ik vooral aan casual/social games die naast de verslaving verder weinig inhouden). Voor hen is het moeilijk om met het verslavende aspect te stoppen, omdat dat hun enige sterke punt is.

    Een andere oplossing is om verslavingsverschijnselen bij spelers te detecteren, en hierop de game aan te passen. Dit lijkt me nog redelijk eenvoudig te doen. Stel je voor dat er bij Call of Duty/World of Warcraft een wekelijks limiet zit op het aantal punten dat je kan halen. Dat is misschien niet de ideale manier, maar het geeft wel aan hoe makkelijk het kan zijn om verslaving tegen te werken.

    Ik denk dus dat het niet moeilijk is om game verslaving vanuit de game zelf tegen te gaan, maar de developer moet er wel wat moeite voor doen. Daar staan ze niet zo om te springen, want aan verslaafde gamers verdienen ze meer.

    (Ik ben het overigens wel met je eens dat het in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de gamer zelf is om verslaving tegen te gaan.)

  3. Rainier Jaarsma · 14-5-2011 · 10.49 uur

    Goede column, maar het idee dat het niet mogelijk zou zijn om bepaalde games minder verslavend te maken klopt natuurlijk niet zo. Zoals Marries al aangeeft, je zou met structurele gameplaywijzigingen best je game een stuk minder verslavend maken. De vraag is echter of je dat een developer op kunt leggen. Ben het er mee eens dat de primaire verantwoordelijkheid bij de ouders ligt, maar dat neemt niet weg dat de industrie zelf ook een morele verantwoordelijkheid heeft.

    @Sven: “Geloof me, als games niet bestonden, waren dit de eerstvolgende gok- of drugsverslaafden.” Dat betwijfel ik. Denk dat er hele belangrijke verschillen zijn tussen de verschillende verslavingen. Bij gamen ligt de drempel bijvoorbeeld een stuk lager dan bij gokken en drugs. Sociale acceptatie speelt ook nog een rol.

  4. Maarten Brands · 14-5-2011 · 11.31 uur

    Sommige ontwikkelaars zijn overigens wel degelijk al tijden bezig met onderzoek naar hoe hun game verslavender te maken. Zynga heeft voor dit doel bijvoorbeeld gedragswetenschappers in dienst. Ook van een Blizzard kan ik me niet voorstellen dat hier geen onderzoek naar wordt gedaan, en game design hieraan wordt aangepast. All hail the mighty dollar! :)

    Overigens is het interessant dat er niet meer (of feller) maatschappelijk debat is over ‘falende opvoeding’. De basis van veel maatschappelijke problemen en de catalysator daarvan, ligt tenslotte aantoonbaar hier volgens de communis opinio. Of de wetenschap moet hier anders over denken?

    Maar ja, dat is geen onderwerp waar politiek of belangengroep iets bij te winnen heeft.

  5. David Nieborg · 14-5-2011 · 23.10 uur

    @all bedankt voor de comments.

    Inderdaad enige nuancering is op zijn plaats. Kan een ontwikkelaar een game “minder verslavend” maken? Wat ik lastig vind is dat verslavend gelijk staat, of misschien wel verward wordt met, aantrekkelijk/speelbaar/leuk of iets in die richting. Je kan zoals in WoW een limiet instellen op het aantal te halen punten. Maar in hoeverre gaat dat problematisch gebruik tegen? En maakt dat WoW minder aantrekkelijk? Komt bij, voor mijn gevoel is een game als WoW ook lastig om te stoppen vanwege de sociale context (online vrienden bijv).

    Ik denk dat ontwikkelaars in een “verslavingsspagaat” zitten (dat was de oorspronkelijk titel van de column). Enerzijds willen ze een spel zo goed mogelijk maken (want $$$ of gewoon omdat ze mooie dingen willen maken). Anderzijds is er zoiets als problematisch gebruik en makers zoeken, zoals Maarten opmerkt, wel degelijk de grens op. Niet nieuw, want hetzelfde probleem hebben casino uitbaters. En als je die vergelijking gaat maken, met gokken, dan kom ik al snel tot de conclusie dat de rol van ouders inderdaad chronisch onderbelicht is in het maatschappelijk debat. En dat er best enige vorm van regulering wenselijk is, inderdaad een puntenlimiet.

    Maar toch, ik denk dat een puntenlimiet voor een “verslaafde” Call of Duty speler niet echt veel uitmaakt…

  6. Sjoerd · 15-5-2011 · 10.17 uur

    Inhakend op een paar voorbeelden van Marries hoe je gameverslaving kunt ‘belemmeren’; in Azië heb je al een aantal jaar dat je slechts een paar uur per dag World of Warcraft kunt spelen. In Europa is dit niet doorgevoerd, hier krijg je enkel een berichtje met ‘Je hebt 3 uur gespeeld, wordt het niet eens tijd voor een pauze?’. Maar, in Azië is dit dus door de regering gedaan.

    Naar mijn idee blijven de ouders van gamers verantwoordelijk en niet zo zeer de developers. De verslaving ligt eerder bij het sociale aspect van games (in World of Warcraft bouw je een band op met mensen waarmee je samen speelt, je voelt een soort druk waaraan je moet voldoen (en die druk voelt niet gelijk negatief)) dan aan de spelelementen binnen games zelf. Bij games zoals Farmville is deze druk alleen maar groter en duidelijker aanwezig.

  7. Nick Kivits · 15-5-2011 · 10.30 uur

    Het verslavingsprobleem lijkt misschien groot, maar is het allerminst. Anderhalf procent van de jongeren klinkt misschien veel, maar dan hebben we het over een aantal tienduizenden. En van die tienduizenden ‘geneest’ het grootste deel vanzelf weer zodra ze andere dingen in het leven ontdekken die ze leuk vinden. Zeg ik niet, zeggen verslavingsinstanties. Neemt niet weg dat er geen jongeren zijn die echt problemen hebben hoor. Maar dat ligt bijna altijd verbonden met andere onderliggende problemen, zoals een depressie of een laag gevoel voor eigenwaarde. En dat los je niet op door de games weg te nemen. Dan vervallen ze wel ergens anders in.

  8. Robert August de Meijer · 15-5-2011 · 10.42 uur

    Goede reacties, iedereen.
    Zijn er ook percentages van jongeren die “een beetje verslaafd zijn”, of “spelen zoveel spellen dat zij hun huiswerk niet maken”, of “gaan liever computerspelletjes spelen dan lezen/buiten spelen/met vrienden spelen/etc.”

    Naar mijn gevoel is de maatschappij niet alleen bang voor verslaafde jongeren, maar ook voor te veel liefde voor computerspelletjes. Maar wanneer is het te veel?

  9. Niels ’t Hooft · 15-5-2011 · 10.59 uur

    Ik heb nog even het artikel van Jesse Zuurmond van een tijdje terug onder bovenstaande column gelinkt. Interessante further reading, zou ik zeggen.

  10. Bart de Boer · 15-5-2011 · 17.36 uur

    Ik vraag me altijd af of we echt verslaafd zijn aan games. Je raakt immers verslaafd aan stoffen en niet aan een fysiek iets. Je kan bijvoorbeeld niet verslaafd zijn aan bier, maar je bent verslaafd aan de alcohol. Je bent ook niet verslaafd aan sigaretten, maar aan de nicotine.

    Ik denk dat gamen en gokverslaving wel dicht bij elkaar liggen door de beloningscyclus die je bij beiden tegenkomt. Een game is een product dat je actief beloond voor je prestaties met opbeurende boodschappen. Gokken doet dit door geld (en is daardoor gevaarlijker bij verlies). Kortom ik denk dat Dopamine (uit mijn hoofd) de schuldige is in het verhaal.

    We moeten trouwens ook waken voor wat Nick zegt. Het lijkt misschien groot, maar is het allerminst. Het aantal gokverslaafden ligt ook maar op de 40000 en is in weze niet veel groter dan mensen die problemen met videogames hebben.

    Interessant zou een onderzoek zijn naar de prestaties van fanatieke gamers op de werk vloer. Werken ze ook harder om een compliment te krijgen en op die manier beloond te worden bijvoorbeeld?

    Ouders blijven natuurlijk verantwoordelijk, maar de invloed van ouders op pubers wordt schromelijk overschat. Vaak hebben ze geen grip op hun kinderen in die levensfase. Is dat een schande? Nee onderdeel van het leven. Maar de generaties van de jaren ‘80 en ‘90 en ‘00 vervelen zich veel sneller doordat alles snel moet en kan tegenwoordig.

  11. Boris · 15-5-2011 · 21.22 uur

    Dat hele verslavingsverhaal is een non-onderwerp. In zijn onderzoek geeft Tony van Rooij al aan dat de hele definitie van verslaving in combinatie met gaming extreem wankel is. Er zijn geen verslaafde gamers die zich melden bij de huisarts of het Riagg en uiteindelijk draait het allemaal om oorzaak en gevolg. Ben je depressief en verwaarloos je sociale contacten omdat je gamed of verwaarloos je sociale contacten en vlucht je in games omdat je depressief bent?

    Veel interessanter is de twijfelachtige rol die het IVO speelt in deze discussie. Deze organisatie, die betaald wordt door de overheid om onderzoek te doen naar verslavingen, heeft natuurlijk wel af en toe een succesje nodig. Daarom wordt een dag voor het verschijnen van het onderzoek een belachelijk persbericht gestuurd met daarin sensationele en vooral schokkende conclusies, die in het onderzoek zelf allemaal veel genuanceerder blijken te liggen.

    Overigens hebben we ook enkele kids gesproken die aan het onderzoek hebben meegedaan. De vraagstelling en de conclusies lijken soms wel heel ver gezocht.

    Meer hierover in de kwestie: gameverslaving
    http://www.gamekings.tv/videos/de-kwestie-game-verslaving/

  12. Francis Doornaert · 16-5-2011 · 11.48 uur

    David, ik lees in je column een unfaire verwijzing naar Keith Bakker. In 2008 gaf hij in een interview met de BBC toe dat negentig procent van de bezoekers van zijn gameverslavingskliniek niet verslaafd waren.
    zie http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7746471.stm
    Hij gelooft nu dat wat we gameverslaving noemen, geen verslaving is, maar een sociaal probleem. Net als jij vindt hij dat de ouders een sleutelrol spelen in het voorkomen van compulsief gamen.

    Voor een weloverwogen essay over gameverslaving, lees http://www.rockpapershotgun.com/2010/12/06/what-is-the-truth-about-gaming-addiction-2/

  13. Robbert · 16-5-2011 · 13.45 uur

    “Het verslavingsprobleem lijkt misschien groot, maar is het allerminst. Anderhalf procent van de jongeren klinkt misschien veel, maar dan hebben we het over een aantal tienduizenden.”

    Anderhalf procent van de jongeren van dertien tot en met zestien jaar, dus een fractie van alle mensen die computerspellen spelen.

  14. Han · 16-5-2011 · 16.05 uur

    Leuk dat ook GameKings hier aandacht aan besteed. Jammer dat het over randje van het cartooneske heen gaat. Het betoog doet sterk denken aan een verjaardagsdiscussie met het aangeschoten neefje. Wetenschappelijk onderzoek deugt niet, want het wordt uitgevoerd in klaslokalen waar iedereen maar wat invult, gesubsidieerd onderzoek deugt al helemaal niet, en en passant wordt de PvdA gebasht. In alles valt wel een kern van waarheid te vinden, maar de nuance waar ze zo sterk voor pleiten nemen ze iig niet zelf in acht.
    Toch ben ik het wel eens met die invalshoek, het is opvallend hoe de media deze kwestie oppakken. De conclusie ‘game-verslaving is meestal een symptoom in plaats van oorzaak’, had ook het dominante mediaframe kunnen zijn, maar is dat op de een of andere manier niet geworden. Hoe komt dat?

  15. Bart de Boer · 16-5-2011 · 20.46 uur

    @Boris, om je argument lekker kinderachtig terug te kaatsen, wie zegt mij dat die kinderen tegen jullie wel de waarheid spraken?

    Het item op GameKings vind ik te gaar voor woorden en getuigen van een soort spastische stuiptrekking. Een onderzoeksbureau dat successen nodig heeft. Dat hebben ze niet nodig, ze werken voor een deel voor de overheid en hoeven dus niet te werken voor de commercie. Ze betichten van sensatiedrang is natuurlijk niet waar. Het persbericht mag matig zijn, maar het is aan de journalist om daar verhaal bij te halen. Het enige terechte wat er bij Gamekings wordt gezegd is voor mijn gevoel dat de journalisten lui zijn.

    De conclusie wil ik ook niet onderschrijven, maar het blijkt maar weer dat het kijken naar dit probleem en het benoemen een taboe is. Game-verslaving kan een symptoom zijn van achterliggende, maar op hun beurt zijn veel verslavingen terug te leiden op een gebeurtenis in iemands leven. We moeten ervoor waken dat we een gameverslaving buiten de traditionele kaders gaan plaatsen. En ja er is zoiets als een gameverslaving

  16. Nick Kivits · 16-5-2011 · 23.01 uur

    Mmm, ik vind het Gamekings-item hier en daar wat kort door de bocht, maar moet zeggen dat ze toch wel grotendeels de spijker op de kop slaan (enige kort-door-de-bocht-vliegendheid daargelaten). Tenminste, als ik het neerleg naast de gesprekken die ik zelf met deskundigen en onderzoekers gevoerd heb.

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>