Gameverslaafd? Och, dat is maar tijdelijk



Dit artikel is eerder verschenen in Nieuwe Revu.


3 procent van de Nederlandse jongeren heeft een vorm van gameverslaving. Retourtje afkickkliniek dus. Maar is dat gameprobleem eigenlijk wel zo groot? Nieuwe Revu’s gamer Nick Kivits (twee uur per dag) besluit zelf maar eens af te kicken en leert dat het verslavingsprobleem weinig met games an sich te maken heeft.

‘Ik denk niet dat ik een verslavingsprobleem heb. Ik ben hier meer uit interesse.’ Aan de andere kant van de eikenhouten tafel kijkt een verslavingstherapeut van afkickcentrum Novadic-Kentron me aan met een dat-zal-wel-gezicht. In zijn hand houdt hij een printje met daarop de antwoorden uit een vragenlijst die ik online heb ingevuld. Het is zo’n standaardtest, waarbij je zelf het woordje drugs moet vervangen door games. De behandelaar achter de tafel glimlacht: ‘Je hebt die lijst toch ingevuld? Blijkbaar ervaar je dan toch dat je er bepaalde last van hebt. En als ik naar je antwoorden in deze vragenlijst kijk… Het belangrijkste is dat je er last van hebt en dat je het daarover wilt hebben. Anders zat je hier nu niet.’

De verslavingstherapeut raadt me twee aanvullende gesprekken aan. Om te zien of er inderdaad een probleem is. Met de antwoorden uit mijn lijst zit ik volgens Herm Kisjes –die als deskundige betrokken is bij verslavingskliniek SolutionS– ‘op de wip’. ‘Je hebt het gevoel dat er misschien iets mis is, maar dat weet je nog niet zeker.’ Ook Kisjes zou een gesprek aanraden bij het zien van de lijst. ‘De enige manier waarop je erachter komt of je een probleem hebt, is door het erover te hebben. Het erkennen van een gameprobleem is moeilijk. Daarom is het zo belangrijk dat je over de brug gekomen bent. Gamers doen dat niet makkelijk.’

Vaststellen dat je verslaafd bent, is zo eenvoudig nog niet. Als je zo nu en dan het gevoel hebt dat je een game uit moét spelen, wil dat nog niet zeggen dat je verslaafd bent. ‘Dat is vaak sporadisch. En een voordeel van offline games. Je koopt het, speelt het uit en dan is het klaar. Als je een week lang iedere avond inruimt om de nieuwe Halo-game uit te spelen, heb je niet per se een probleem,’ zegt Herm Kisjes. ‘Over het algemeen kun je stellen dat mensen die over de flos gaan als ze moeten stoppen een probleem hebben,’ zegt de verslavingsdeskundige van SolutionS. ‘En als je bijvoorbeeld een leeg gevoel ervaart terwijl je niet gamet en door je gamegedrag meer conflicten in de thuissituatie hebt, kun je wel spreken van een probleem.’

Zestien uur per dag

Marc (22) is zo’n probleemgeval. Tot zijn 20ste gamede hij fanatiek, soms tot wel zestien uur per dag. ‘Ik at ’s nachts als mijn ouders al lagen te slapen. Zij wilden dat ik stopte. Dus heb ik op een gegeven moment mijn deur gebarricadeerd, zodat ze mijn kamer niet meer in konden. Ik had drie characters bij World of Warcraft en die moest ik wel onderhouden. Ik vond toen echt dat ik geen probleem had.’ Marc -een gefingeerde naam om privacy-redenen- werd behandeld door Kisjes. ‘Geld had hij niet. We hebben toen eens bekeken hoeveel uur hij in die game had gestoken en uitgerekend hoeveel geld hij in die tijd had kunnen verdienen. Daar schrok hij wel van. Maar geld was het probleem niet voor deze jongen. Hij was in het verleden heel erg gepest. In deze game was hij hartstikke goed, dus dwong hij respect af. Daar ging het hem om.’

Officieel is Marc nooit verslaafd geweest. Dat komt omdat verslaving aan computergames niet opgenomen is in de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (kort: DSM), de ‘handleiding’ voor verslaafden. Die wordt iedere paar jaar bijgewerkt. Dat er nog geen officiële diagnose voor een gameverslaving is, maakt volgens gameverslavingsexpert Martin Reddemann van Novadic-Kentron niet uit. Hij begon twaalf jaar geleden al met een eerste behandeling van gameverslaving. Veel eerder dan commerciële instellingen, zoals het Smith & Jones Centre in Amsterdam. ‘We hebben een redelijk goed beeld van wat het is en hoe je het moet behandelen. Kort door de bocht: als je jezelf alleen nog maar goed kunt voelen door te gamen, heb je een probleem. Als je niet gamet, heb je een rotgevoel. Maar je obsessie zelf geeft je dat rotgevoel ook. De manier waarop je troost zoekt, veroorzaakt het gedrag waarvoor je troost nodig hebt. Die vicieuze cirkel is ziekmakend. Je kunt er niet mee stoppen. Het verbaast gamers hoe zeer hun gedachtegangen zich hetzelfde gedragen als die van cocaïneverslaafden.’

Failliet

Uit onderzoek van verslavingsonderzoekbureau IVO blijkt dat gameverslaving vooral een probleem is onder jongeren. Ongeveer 3 procent van de jongeren in de eerste twee klassen van de middelbare school zou een gameprobleem hebben. Maar in veel gevallen is zo’n gameverslaving maar tijdelijk, weet Kisjes: ‘Jongeren experimenteren. Voor een bepaalde groep is het een manier om te vluchten. Om zich te verstoppen voor vervelende gevoelens. Het is vergelijkbaar met jongeren die veel uitgaan, maar ook met een andere verslaving, zoals gokken. Het echte leven voelt niet spannend of goed genoeg. Games zijn daarbij het middel. Als ze op een bepaalde leeftijd komen, gaan jongeren meer gamen. Maar als ze ouder worden en een auto en een vriendin krijgen, gaat dat in de meeste gevallen vanzelf weer over. ‘Bij de extreme gevallen is psychisch al meer mis. Games zullen iemand met een psychisch probleem in sommige gevallen niet goed doen. Als het een manier wordt om te vluchten van de werkelijkheid, is er van alles mis. Maar bij veel verslaafden is het gewoon de leeftijd.’

Cold turkey

Die leeftijdsgrens ben ík met mijn 26 jaar inmiddels al lang voorbij, realiseer ik me ook als ik het hoofdkantoor van Novadic-Kentron in Vught binnenloop voor mijn vervolgafspraak. En dat voelt toch wat ongemakkelijk. Maar dat went, weet Onne (31), die een paar jaar geleden behandeld werd voor zijn gameverslaving. ‘Ik deed er een jaar over om mijn avatar in de online wereld te wissen. Je bouwt gewoon een hele sterke band op met zo’n karakter. Je moet wel afscheid nemen. En dat is moeilijk.’ Intussen was hij wel alles verloren: zijn eigen bedrijf was failliet gegaan en daardoor kon hij ook zijn hypotheek niet meer betalen. ‘Ik was diep ongelukkig. De gameverslaving maakte deel uit van een groter probleem. Ik zat gewoon heel erg met mezelf in de knoop.’

De oplossing in het geval van Onne: niet meer gamen, doelen stellen en opname. Volgens Martin Reddemann is dat laatste alleen nodig als zich meer problemen opstapelen. Toch word ik een beetje angstig. Moet ik mijn consoles nou
inleveren? Cold turkey gaan -alles in één keer laten vallen- is echter niet thé way to go, volgens Kisjes. Dat werkt in de praktijk niet. Dan komen de gamejunks vanzelf wel ergens anders aan hun gamefix. Of ze zoeken ergens anders hun toevlucht. ‘In het begin kan het handig zijn om eens te voelen hoe het is om een maand niet te gamen,’ zegt Kisjes. ‘Dan ontdek je de ernst van de verslaving. Maar het is een middel, geen doel. Je moet samen proberen doelen te bereiken.’ Reddemann van Novadic-Kentron is het daarmee eens: ‘Het gaat erom dat je nieuw gedrag moet proberen. Als je merkt dat je jezelf beter voelt nadat je bent gaan fietsen, is je volgende opdracht om meer te gaan fietsen. En dan schrijf je natuurlijk op hoe je jezelf daarbij voelt. Bij het verhelpen van een verslaving praten we liever niet over het probleem, maar over het doel.’

Bij mijn derde gesprek bij mijn eigen verslavingstherapeut kom ik terug met een klein schriftje met daarin mijn ‘huiswerk’. Opdracht: een dag niet gamen. ‘Denk je dan de hele dag hoe fijn het is dat je een dag later weer wél mag gamen?’ Antwoord: nee, eigenlijk niet. Samen met de resultaten van een paar andere opdrachten (meer sporten, dagjes weg met vrienden) waarbij ik het gamen geen enkel moment mis, komt het verlossende woord eruit: niet verslaafd. Wist ik wel!

8 reacties

  1. Robert August de Meijer · 22-12-2010 · 9.58 uur

    Leuk geschreven en inzicht verrijkend! Ik heb door Cataclysm gemerkt dat er zelfs in mijn “casual” guild mensen zijn die belachelijk veel uren spelen. Ik probeer daar over te praten (want eerlijk gezegd maak ik mij zorgen over deze jongens), maar het blijft een olifant in de kamer.

  2. Ruud · 22-12-2010 · 11.02 uur

    Leuk artikel, lastig dat de term verslaving eerst dient vast gelegd te worden wil het formeel zijn.

    Denk overigens dat de ‘sociale media’ en MSN een ergere bedreiging aan het vormen is.

  3. Eline Muijres · 22-12-2010 · 12.56 uur

    Leuk artikel, en ik denk inderdaad ook dat internetverslaving een veel groter probleem is. Dit artikel is trouwens gelijk een mooie test bij jezelf. Conclusie: ik ben absoluut niet verslaafd. :)

  4. Luke van Velthoven · 22-12-2010 · 13.12 uur

    Ik zou mezelf niet verslaafd noemen, maar ben wel benieuwd naar mijn reactie op een maand niet gamen. Het blijft toch een primaire manier om te ontspannen.

  5. Robert Hoogendoorn · 22-12-2010 · 13.30 uur

    Ik heb regelmatig geen zin om te gamen. Dan zie ik de noodzaak niet ‘om me in te spannen’ en pleur ik met mijn luie kont op de bank en kijk ik televisie.

    Maar wat een heerlijk artikel om te lezen Nick! Een van je beste in mijn ogen. Niet alleen grappig, maar ook inzichtelijk en interessant. Chapeau!

  6. Ruud · 22-12-2010 · 15.05 uur

    Ik vind vaak de console aanzetten al teveel moeite, waardoor ik soms maanden niet game :D

  7. Wesley · 22-12-2010 · 15.10 uur

    Goed artikel, interessant om te lezen.

    Je schrijft dat ongeveer 3% van jongeren in een bepaalde leeftijdscategorie problematisch gamen. Hoe verhoudt dat percentage zich tot andere vormen van verslaving in die leeftijdscategorie?

  8. Nick Kivits · 22-12-2010 · 16.38 uur

    @Robert: Thnx voor het compliment. Altijd fijn om te horen. (en de rest van de complimentengevers ook bedankt trouwens)

    @Wesley: Het percentage jongeren in die leeftijdscategorie dat verslaafd is aan cocaïne zal wel lager liggen. Die vergelijking is lastig te trekken. De jongeren in die specifieke leeftijdsgroep hebben in de meeste gevallen nog geen toegang tot alcohol, drugs of gokkasten. En dat zijn doorgaans de meest voorkomende verslavingen. De jongeren in kwestie hebben eigenlijk nergens toegang toe… behalve tot games. Daarom kun je die dingen dus niet vergelijken.

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>