Gewelddadige games zijn goed voor kinderen



GTA IV

Er valt me iets op aan de discussie over de intentie van de EU om een gedragscode af te spreken voor de verkoop van gewelddadige games. Ook hier op Bashers zeggen steeds meer mensen: “Prima, als ze de games maar niet verbieden. Gewelddadige games weghouden van minderjarigen vind ik eigenlijk wel een goede zaak.” Ik ben het daar niet mee eens.

Er is maar één reden waarom je kinderen toegang tot gewelddadige games zou ontzeggen, namelijk dat het schadelijk voor ze zou zijn. Immers, als het niet schadelijk is, waarom zou het dan niet mogen? Maar zoals in gamekringen inmiddels vaak genoeg is herhaald: het is allerminst bewezen dat het spelen van games schadelijke gevolgen heeft. Ik wil zelfs het tegengestelde beweren: gewelddadige games kunnen goed zijn voor kinderen.

Ik bedoel niet dat ieder kind gedwongen GTA moet spelen en dat het daar dan een beter ruimtelijk inzicht van krijgt of zo (hoewel het wellicht zo is).

Wat ik wel bedoel is dat als kinderen de behoefte hebben om gewelddadige games te spelen, we die behoefte serieus moeten nemen. Die gedachtengang heb ik van Gerard Jones, de auteur van het boek Killing Monsters: Why Children Need Fantasy, Super Heroes, and Make-Believe Violence, waarin hij op overtuigende wijze diep op deze materie in gaat.

We leven in een wereld waarin naast aangename dingen ook onaangename dingen gebeuren. Open deur misschien, maar het is zo. Zeker nu iedereen internet heeft is het onmogelijk om kinderen daarvan af te schermen, als ze al niet via de krant of het journaal over verkrachting, marteling, moord en andere gruwelijkheden horen. Ook dichter bij huis is het leven niet louter plezierig: opa’s en oma’s gaan dood, en misschien is er wel een klasgenootje dat door een vader of moeder mishandeld wordt.

Kortom, de wereld is vol van dood en verderf. Of je het wilt of niet, ook van de wereld van kinderen maakt het deel uit. En, zegt Jones, kinderen zoeken manieren om dat te begrijpen. Om het te verwerken. Om er mee om te gaan.

Spelen helpt daarbij. In een aloud spel als cowboy en indiaantje kunnen kinderen bijvoorbeeld op (doorgaans) veilige wijze op elkaar uitproberen hoe het is om gevangen te nemen, gevangen te worden, te moorden en vermoord te worden.

GTA, en andere gewelddadige videogames, liggen in het verlengde van zulke schoolpleinspelletjes. Ze zijn een veilige simulatie van geweld, waarmee je kunt ontdekken wat geweld is, hoe het voelt, en dat het toepassen van geweld in de echte wereld doorgaans niet echt een optie is. Dat er af en toe mafkezen opstaan die dit laatste niet begrijpen en veel pijn, verdriet en media-aandacht veroorzaken, doet niets af aan het argument.

Nogmaals, ik bedoel niet te zeggen dat ieder kind GTA zou moeten spelen. Maar sommige kinderen willen het graag en hebben er iets aan. Toen ik in groep acht zat, op de basisschool, hadden sommige jongens het over de videobanden van Faces of Death, waarin je ziet op welke manieren je allemaal dood kan gaan. Zelf had ik daar volstrekt geen behoefte aan, die jongens wel. Voor zover ik weet is het goed met ze afgelopen. Ik weet niet of die video’s toen verboden waren, of ‘voor zestien jaar en ouder’, maar van mij had het niet gehoeven.

Ik vind het trouwens prima als ouders hun kinderen bepaalde zaken verbieden. Dat moeten ze zelf weten. Het is aan ouders om hun kinderen op te voeden zoals dat hen goeddunkt. Maar wat me tegenstaat is het idee dat het aan de overheid zou zijn om te bepalen wat wel en niet mag.

Als je het winkeliers aanrekent als kinderen games kopen met de classificatie 18+, dan neem je in feite de verantwoordelijkheid weg bij de ouders. Een slechte zaak. Toch is het in Nederland inmiddels zo geregeld. Het EU-voorstel is geïnspireerd op de Nederlandse aanpak.

Mocht straks - even een vrije associatie - een of andere 17-jarige mafkees uit, zeg, Noordwijk, het in zijn hoofd te halen om zo’n modieuze spree shooting los te laten op zijn school, dan kunnen de ouders zeggen: “Het komt doordat Bart Smit hem GTA IV heeft verkocht, wat niet had gemogen. Aan ons heeft het niet gelegen.”

Maar - en iedereen die Bashers leest weet dit al lang - zo’n spelletje kan natuurlijk nooit de oorzaak zijn van zo’n gruwelijke schietpartij. Ik acht het zelfs onwaarschijnlijk dat het de directe aanleiding kan zijn. Spree shootings op scholen kwamen veertig jaar geleden al voor, toen er nog lang geen games waren.

Eerder zie ik aanleiding voor zulke gekkigheid in de uitgebreide media-aandacht voor spree shootings. Ideeën verspreiden zich van mens tot mens en als een idee aandacht krijgt in massamedia, kan het zich extra snel verspreiden. Niet voor niets werden er vlak na de spree shooting van Pekka-Eric Auvinen andere Finse jongens opgepakt die mogelijk van plan waren de 18-jarige na te doen.

Ouders hebben trouwens niet alleen het recht om hun kinderen op te voeden zoals ze willen, ze kunnen ook beter dan wie ook inschatten wat hun kinderen aankunnen.

Voorbeeld: als je kind Silent Hill speelt en er niet van kan slapen, is het duidelijk dat het dit beter niet kan doen. Of: als hij (of zij) andere kinderen op het schoolplein in elkaar slaat, zou je eens kunnen kijken of er iets verandert als gewelddadige games achter slot en grendel verdwijnen. Maar voor het gros van de kinderen dat zelf aangeeft zo’n game te willen spelen, is er niets aan de hand.

De gameclassificaties begonnen als een advies voor ouders: GTA IV is een spel dat ruwweg geschikt is voor personen van 18 jaar en ouder. Met alle media die het huishouden binnendringt kan het lastig zijn om precies bij te houden wat het allemaal is. Zo’n rating komt dan goed van pas. Maar het label 18+ is wat mij betreft geen harde vaststelling, maar een ruwe schatting.

Want ieder kind is anders. Ik geloof stellig dat er 12-jarigen bestaan die prima met GTA om kunnen gaan. Die er, zoals gezegd, iets aan hebben in plaats van dat ze ervan schrikken of er zelfs van doordraaien. Tegelijk geloof ik stellig dat er ergens een 27-jarige, visueel ingestelde moleculair bioloog is die misselijk wordt van grafisch geweld.

De classificatie 18+ zou gezien moeten worden als een indicatie, niet als een feit. Je kunt niet weten voor welke leeftijden een spel exact geschikt is en je mag er dus ook geen wettelijke afspraken over maken. Dat is niet alleen - het woord valt de laatste tijd gelukkig vaak in de media - betuttelend, het is ook pertinent onjuist. Nogmaals: games zijn veilige simulaties van de werkelijkheid. Games zijn niet schadelijk.

De inschatting of iemand gewelddadige games mag spelen of kopen zou aan de verantwoordelijke moeten zijn: tot 18 jaar zijn dat de ouders, in het geval van de 27-jarige gevoeligert is hij het zelf en dient hij zelf in te zien dat als hij misselijk wordt van een spel, hij het beter niet kan spelen. De overheid dient hier in elk geval geen rol te spelen.

Het is, vind ik, tijd om deze discussie een nieuwe draai te geven. Niet alleen moet het EU-voorstel snel van de tafel verdwijnen, ook moet de Nederlandse regelgeving worden teruggedraaid.

58 reacties

  1. Stone · 25-4-2008 · 16.19 uur

    ik ben het niet met je eens! in ben voor het eu voorstel. maar ik ben wel met je eens dat er best veel 12 jarig of zelfs 8 jarige zullen zijn die veilig gta zouden kunnen spelen. maar wie die keuzen maakt daar verschillen jij een ik van mening.

    jij vind dat winkel gewoon alles aan iedereen moet verkopen. maar wat nu als ik als ouder vind dat mijn kind NIET gta kan spellen. omdat hij hierdoor geweldagig gedrag gaat vertonen. (of erger)

    persoonlijk ben ik van mening dat het beter andersom kan werken. je moet meerderjarig zijn om games te kopen voor volwassenen. let op dat ik zeg kopen en niet spellen. als 18+ games enkel verkocht worden aan volwassenen kunnen ze/we de winkel/gameontwikkelaar nooit verhandwordelijk houden voor de actie volgend uit het spellen van een game. want er is altijd een volwassenen geweest die besliste heeft dat de game gespeeld zou worden door een persoon die hier mee om kan gaan. en de verantwoordelijkheid ligt dan ook altijd bij die persoon. of dat nu je ouders, wettelijke voogd of oudere broer is. zei zijn volwassen en zouden dus een overwogen beslissing kunnen maken dat jij de game mag/kan spellen zonder door te draaien.

    dat lijkt mijn beter dan dat minderjarige deze beslissing voor zich zelf nemen en achter de rug van hun voogd deze game zonder toestemming kopen.

  2. Nick Kivits · 25-4-2008 · 16.32 uur

    Ben het grotendeels met je eens Niels. Ouders moeten meer verantwoordelijkheid nemen en hun kinderen in de gaten houden. Kunnen ze dat niet, dan hadden ze geen kinderen moeten nemen, maar een hond of kat. Aan de andere kant vind ik ook dat winkeliers wel enige verantwoordelijkheid moeten nemen en zich toch aan het aanbevolen leeftijdslabel moeten houden. Als ouders van een kind dan van mening zijn dat hun jongeling volwassen genoeg is voor een bepaald spel, moeten ze het maar voor het kind gaan kopen. Helaas begrijpen veel ouders niet waar games om draaien, omdat ze ze zelf nooit gespeeld hebben. Ik ben van mening dat als je een kind hebt waar je om geeft, dat je wilt weten wat er omgaat in het leven van dat kind. En als dat betekent dat je zelfs een game moet spelen, moet je dat doen. Als je kind jonger is kijk je toch ook met je kind naar Sesamstraat of de Teletubbies?
    Even ingaan op je laatste alinea: De discussie een nieuwe draai geven is altijd goed, maar wat er echt moet gebeuren is dat er de dames en heren beleidsmakers zelf eens een game ter hande nemen. Misschien moeten we als gamesjournalisten maar eens samen met de industrie wat belangrijke politici (die met dit stukje beleidsvorming te maken hebben) uitnodigen voor een potje gaming. Want wat ik laatst in een artikel op de site van Power Unlimited las, sloeg echt alles. Een beleidsmaker die moet beslissen over games in ons land die zelf nog amper iets gespeeld heeft en alles maar ‘saai’ vindt. Come on!

  3. Piet Plezier · 25-4-2008 · 17.00 uur

    Ik ik ik.. Ik zou er een paar schrappen!

  4. Vincent · 25-4-2008 · 17.02 uur

    Soms moet inderdaad de verantwoordelijkheid niet bij de ouders liggen, als deze bijvoorbeeld zelf niet in staat zijn om verantwoordelijk te handelen of denken (wat vaak genoeg voorkomt). Dat de overheid geen aandeel mag hebben in de ‘vorming’ van kinderen is uberhaupt al een vreemde notie, aangezien deze kinderen later zullen moeten gaan functioneren binnen de samenleving waarvan de overheid het verlengde is. In mijn opinie is het spelen van gewelddadige spellen niet altijd goed voor kleine kinderen. Zoiets als wolfenstein kan denk ik wel, maar in bijvoorbeeld GTA zit niet alleen geweld, het is ook nog in vrij realistische, contemporaire setting geplaatst en schroomt niet om hoeren, pooiers etc. de revue te laten passeren. Als een kind dat speelt kan hij daar best onder de indruk van zijn, en ik denk dat ze met dat soort dingen wel even kunnen wachten. Ik zou later ook mijn kinderen niet dat soort spellen laten spelen als ze nog klein zijn, aangezien die ook snel dingen imiteren (zoals taalgebruik enzo). Kortom, wat mij betreft zijn gewelddadige spellen in orde, mits ze niet te dicht bij de werkelijkheid staan (dan is het ‘rolspel’ element ook helemaal niet aan de orde).

  5. Sicksikmans · 25-4-2008 · 18.14 uur

    Ik kan me niet echt vinden in deze stelling. Het gaat namelijk nogal snel de betekenis van deze maatregel voorbij. Immers, het voorstel is dat er een verbod komt op de verkoop van gewelddadige games aan minderjarigen. En dus niet een verbod op het spelen van gewelddadige games door minderjarigen. Een minderjarige kan nog steeds een 18+ game spelen, alleen dient dus een volwassene als tussenpersoon aanwezig te zijn bij de aankoop. Dus als die ettertjes toestemming weten los te peuteren van hun ouders, en mamsie of papsie graag even de centjes aan neemt van junior en die aan de pipo achter de kassa geeft, is er al met al niks aan het handje. Doen die onvolgroeide apen ook nog eens wat leuks met hun ouders.
    Trouwens, er zijn nog steeds meer dan genoeg games waarbij minderjarigen in contact met geweld kunnen komen, alleen minder expliciet. Sowieso zijn 18+ games een vrij klein aandeel van de markt. En natuurlijk is het een hypocriete kleinzielige regel van mensen die niet verder dan hun neus kijken, maar jammer genoeg zijn die veruit in de meerderheid, vooral in Europa. En hoe zielig het ook klinkt; het lijkt me beter ze maar een pootje te geven, voordat ze het helemaal hoog in hun bol krijgen en de boel gewoon compleet verbieden. Met zo’n regeltje zijn ze tenminste wel voor een jaartje of 10 stil, en tegen die tijd dat ze weer beginnen te zeiken over een missie in GTA7:Roermond waarbij je een kinderporno filmpje moet maken om een kilo coke bij elkaar te sparen, is hun generatie al vervangen door een generatie die geboren zijn in de jaren ‘80 en ‘90, die zijn opgegroeid met games en er dus wat rationeler over denken.

  6. TAW · 25-4-2008 · 18.21 uur

    Naar mijn mening is het weghouden van geweldadige games van minderjarigen een hele goede zaak.
    Er zijn zeker wel meer goede redenen om (alle) kinderen geen toegang te geven tot geweldadige games.
    a) je geeft als ouder/maatschappij toe dat het gedrag vertoont in de game maar gewoon normaal is wanneer je ze het laat spelen. Leuk als je dat op je geweten wilt hebben.
    b) het kan kinderen misselijk maken, laten schrikken of misschien zelfs traumatiseren als je ze die ervaringen uit Manhunt of GTA wil meegeven. Leuk als je dat op je geweten wilt hebben.
    c) Je wilt je kinderen niet zo’n surrealistisch beeld meegeven van de wereld, maar wel laten fantaseren. Het is toch veel leuker een kind te laten fantaseren over sprookjeswerelden dat dat je kinderen in zo’n gangstersfeertje laat dwalen. Ik snap niet dat ze vijf jarige kinderen een PSP met GTA geven. Was er zo’n gezin bij ons op bezoek, vraagt het mannetje vrolijk of ik games heb om mensen af te maken….
    d) Je wilt kinderen echte kwaliteitsgames bieden in plaats van al dat zinloze geweld in games.

    Het maakt niet uit wanneer iemand voor het eerst met iets als een agressieve game in aanraking komt. Waarom wordt er zo’n drukte gemaakt over dat je als ouder een minderjarige iets onthoudt? Ik mocht verdorrie ook pas autorijlessen nemen op mijn 18e! En mijn wapenvergunning maakte ik ook pas na mijn 16e of 18e pas aanspraak op.

  7. Jeroen Bos · 25-4-2008 · 18.55 uur

    Ik zou zelfs nog verder willen gaan. Geen 16+ games en films te koop bij speelgoedwinkels. Bij winkels als Dixons, FRS, Mediamarkt en natuurlijk de gamespeciaalzaak, prima. Maar waarom word ik geconfronteerd met een levensgrote Master Chief met een dikke gun bij Toys ‘R Us? Waarom kan ik Saw III kopen bij Bart Smit? Waarom worden er trailers van Prey (!!!) getoond bij (I not kid you) de Intertoys?

    Verbieden? Neen! Als, zoals al is geopperd, de game gekocht wordt door een volwassen tussenpersoon die het best vindt dat 12-jarige Davy GTA IV speelt, dan is dat diens verantwoordelijkheid. Maar wij mogen als samenleving regels opleggen. En een gedragscode op de verkoop van games aan minderjarigen vind ik dan ook alleszins redelijk.

  8. Anonymous Coward · 25-4-2008 · 19.25 uur

    @Sicksikmans
    “Dus als die ettertjes toestemming weten los te peuteren van hun ouders, en mamsie of papsie graag even de centjes aan neemt van junior en die aan de pipo achter de kassa geeft, is er al met al niks aan het handje. Doen die onvolgroeide apen ook nog eens wat leuks met hun ouders.”
    …hè, wat? Moet deze manier van schrijven het soms leuker om te lezen maken?

  9. Bart · 25-4-2008 · 19.59 uur

    Houd het on-topic Coward.

    Ik sta zelf een beetje perplex van deze discussie. Heb me al te jaren veel te blind gestaard op de ‘niet verbieden, wel leeftijd controleren bij aankoop’ regel. De gevolgen ervan heb ik niet bedacht maar daarbij valt zowel wat voor de overheids als ouderlijke visie te zeggen.

  10. Niels 't Hooft · 25-4-2008 · 20.28 uur

    @Jeroen: dus nu moet er ook al wettelijk worden afgesproken waar het woord ‘speelgoedwinkel’ voor staat?

  11. Kevin · 25-4-2008 · 20.46 uur

    @Niels: Nee, vergelijk het maar met de supermarkt, die mogen ook geen sterke drank verkopen. En ja ik heb me ook altijd enigzins verbaasd over de aanwezigheid van 16 a 18 plus games/films in speelgoedzaken. Los daarvan: als de ouders er vrede mee hebben dat hun 12 jarige zoon gta/manhunt/condemned speelt, dan is dat hún verantwoordelijkheid. Er wordt op zich wel altijd maar naar bedrijven gewezen, maar kennelijk treffen ouders nooit schuld, of weigeren deze verantwoordelijkheid te nemen. Als hun kind iets flikt dan is het altijd de schuld van muziek/tv/films/games/cola/redbull en dergelijke.

  12. Niels 't Hooft · 25-4-2008 · 21.36 uur

    @Kevin: sterkedrank is bewezen schadelijk. Games zijn dat niet.

  13. Bart · 25-4-2008 · 21.46 uur

    Ander overdenkbaarheidje: toen je bij de supermarkt geen sterke drank kon halen, hoe moeilijk was het dan om naar de slijter te gaan?

    Het spul verwijderen uit speelgoedwinkels hoeft van mij niet. Wel mogen de winkels iets beter in het oog houden welke games ze presenteren en showen.

  14. Jeroen Bos · 25-4-2008 · 23.07 uur

    Het gaat om verwachtingen. Ik verwacht speelgoed in een speelgoedwinkel. Speelgoed wordt doorgaans, maar niet altijd, gespeeld door kinderen. Dat volwassenen een Disney-film kopen puur en alleen voor zichzelf, of een Kolonisten van Catan bordspel kopen om te ‘consumeren’ samen met andere volwassenen, prima.

    Maar games en films die duidelijk een 16+ stempel hebben opgeplakt is niet, en ik herhaal, niet in eerste instantie bedoeld voor kinderen. Je kunt gaan bakkeleien of een game überhaupt een 16 of 18+ stempel zou moeten krijgen, maar het gegeven wil dat onze samenleving games en films keurt.

    We hebben dus met z’n allen afgesproken dat deze games speelgoed vormen voor ‘oudere’ kinderen (16+) of gewoonweg volwassenen (18+). Dan verwacht ik dat niet in een speelgoedwinkel. Net zomin als ik een vibrator of opblaaspop (ook ‘speeltjes’ voor volwassenen) bij de Intertoys verwacht. Dat ouders het goed vinden dat hun 16-jarige dochter met een vibrator speelt, doet niet ter zake.

    De ene game is de andere niet. Ik denk dat we dat eens met z’n allen moeten begrijpen.

    Daarnaast spelen natuurlijk allerlei commerciële belangen mee. Dat zal ook iedereen wel inzien. Maar dit even als antwoord op Niels.

  15. Harmen · 26-4-2008 · 0.31 uur

    Lastig onderwerp dat je nu aansnijd Niels. Maar goed, daarom kom ik ook naar Bashers.

    Ik ben het met je eens dat kinderen geweldadige games mogen spelen. Ikzelf weet nog goed hoe al mij klasgenootjes in groep 8 allemaal laat opbleven voor Rambo 3 om er de volgende ochtend helemaal wild erover te praten. Dat een kind een geweldadig spel speelt is overigens opzich dan weer iets waar de ouder zelf verantwoordelijkheid voor moet nemen ja.

    Mar kunnen kopen? Nee sorry Niels. Niet kopen. Dat gaat voor mij te ver. Ik zou als ik zelf een kind had niet graag het idee willen hebben dat mijn kind Manhunt kan kopen achter m’n rug om. Bovendien verhoogt dit bij de ouder de achterdocht jegens games als zijn zoon weer een geweldadig spel verkoopt. Dit leid weer tot gezeik, en als er genoeg over word gezeken grijpen die idioten in Den Haag weer eens in. Nee sorry, dan neem ik die gedragscode graag mee. Zijn we in ieder geval van al dat gezeik af.

  16. TAW · 26-4-2008 · 10.36 uur

    Grappig dat hier nu zomaar een paar ethische dilema’s erbij komen.
    Mag een kind wel geweldadig gamen? Moet een kind beschermd worden tegen geweld? Welk beeld willen we onze kinderen meegeven? En mogen we geweldadige games verkopen aan ze?

    Gelukkig is er genoeg regelgeving dat iedere game tegen contant geld retour gegeven kan worden die door een kind is gekocht (ook al was het Mario Kart voor 5 euro).

    Lastig, vooral als je zelf ouder bent of wordt. Verwacht er hier iemand kinderen in de familie? :D

  17. The Ericist · 26-4-2008 · 12.03 uur

    Uit de veelal paniekerige reacties blijkt wel dat een leeftijdsrating niet zozeer ter bescherming van het kind is, als wel om overbezorgde volwassenen gerust te stellen. Met overbezorgd bedoel ik volwassenen die het incasseringsvermogen van kinderen en, met name, jongeren onderschatten. Ik ben ervan overtuigd dat kinderen en jongeren prima in staat zijn om hun eigen grenzen te bepalen, en ook in staat zijn om werkelijkheid en fictie van elkaar te onderscheiden. Vanaf mijn twaalfde heb ik me vrijwillig blootgesteld aan de gruwelijkste taferelen en de meest gewelddadige spellen die de lokale videoboeren op voorraad hadden. Wanneer er op de achterkant op de hoes de leeftijd ‘12’ prijkte, zochten we nog even verder naar een ‘16’. Dan kreeg je immers meer waar voor je geld. Een hogere leeftijdsrating dient dus vooral als aanbeveling voor jongeren.(Zie ook de stickers op rap-cd’s) Veel kinderen en jongeren gebruiken nu eenmaal fictief geweld om te ontspannen, van sprookjes, oorlogje spelen en ridderverhalen tot shooters, hiphop en horrorfilms. En daar is in mijn ogen helemaal niets mis mee. Het is immers maar een… (vul maar in)

  18. Peppers · 26-4-2008 · 13.05 uur

    Uiteraard ligt de verantwoordelijkheid bij de ouders, maar stel ouders dan ook daadwerkelijk in staat om hun autoriteit te bevestigen. Waarom zou een kind de mogelijkheid moeten krijgen om zonder toestemming een spel in de ‘twijfelzone’ te kopen, terwijl het de eigen verantwoordelijkheid niet draagt? Daarmee wordt de positie van de ouder simpelweg ondermijnt door een verkoper die verder volledig buiten het gezin staat.

    Ik ben het eens met de stelling dat door verschillende ontwikkeling bij kinderen onderling het ene kind soms al wel en het andere nog niet toe is aan bepaalde beelden, gedachten, ervaringen en/of emoties op een gegeven (numerieke) leeftijd. Uiteindelijk zal toch degene die daar het meest inzicht in heeft (over het algemeen toch de ouder of voogd) de beslissing om het definitief vrij te stellen moeten maken. Daarbij is een advies van een onanfhankelijke tester waardevol en een verbod voor verkoper om dat te verstoren een vereiste.

  19. Niels 't Hooft · 26-4-2008 · 14.17 uur

    @Jeroen: wat je beschrijft is op z’n best een merkprobleem van de genoemde speelgoedwinkels. De winkel klopt niet meer bij het idee dat mensen hebben van de winkel. Maar het is pas een probleem als winkels te maken krijgen met teruglopende verkopen of protesten van ouders. Wat ook weer resulteert in teruglopende verkopen. Ik denk dat de verkoop en promotie van films en games voor volwassenen het tegenovergestelde van een probleem is voor speelgoedwinkels, namelijk een extra inkomstenstroom en een extra doelgroep, bestaande uit grote broers en pappa’s.

    Ik snap wel wat je bedoelt hoor. Zag laatst bij Intertoys geloof ik dat ze nu een soort winkel-in-de-winkel hebben waar ze sieraden verkopen. Veel glim, roze en plastic, maar toch. Het viel ook buiten mijn verwachting van een speelgoedwinkel. Maar als het werkt voor Intertoys en het klanten niet afschrikt… waarom zouden er dan in hemelsnaam wettelijke bepalingen voor moeten komen?

  20. Niels 't Hooft · 26-4-2008 · 14.22 uur

    @Peppers: Volgens die logica zou je de verkoop van snoep moeten verbieden aan kinderen die van hun ouders één snoepje per dag mogen. Niet dus; ouders moeten gewoon in de gaten houden wat hun kinderen kopen.

    (Snoep is nog zo’n voorbeeld van een product waarvan bewezen is dat het slecht voor je is, in tegenstelling tot gewelddadige videogames.)

  21. Niels 't Hooft · 26-4-2008 · 14.31 uur

    @Harmen: Wat jij zegt is precies wat me ertoe bewogen heeft deze column te schrijven. Als wij als game-kenners zeggen, “Doe dan maar een gedragscode, zijn we van het gezeik af”, gooien we in feite de handdoek in de ring. Ik vind dat een zwakke opstelling, aangezien, ik herhaal het nog maar eens, games niet schadelijk zijn. Zolang in hetzelfde nieuwsbericht zo’n gedragscode en zo’n Finse spree shooting worden genoemd, moeten we niet bij de pakken neerzitten.

  22. TAW · 26-4-2008 · 14.41 uur

    @ Niels ‘t Hooft:
    Ik zie je feitelijk onderbouwde redenering wel, maar mis enige ethise redenering in je betoog.
    Ook denk ik niet dat je etenswaren met media moet vergelijken. :P

  23. Jeroen Bos · 26-4-2008 · 15.11 uur

    Wat er bij gewoon niet ingaat, is dat we als samenleving vinden dat games en films gekeurd moeten worden, maar er vervolgens nauwelijks controle op leeftijd of controle op de controle naar leeftijd wordt toegepast.

    En dus vind ik het vreemd dat 16+ games bij de Intertoys te koop zijn. Immers, waarom zou je de winkelier van een speelgoedwinkel opzadelen met de controle op leeftijd? Verkoopt een speelgoedwinkel niet enkel en alleen speelgoed bedoeld voor kinderen?

    Leeftijdskeuring hypocriet? Ja, ik vind het hypocriet dat minderjarigen wel geacht worden om Nederlandse literatuur als Turks Fruit op hun boekenlijst te zetten, maar tegelijkertijd niet GTA IV mogen spelen.

    Aan de andere kant, we hebben met z’n allen regels afgesproken en ik vind dat als die er dan zijn, ze gehandhaafd moeten worden. Niet om “van het gezeur” af te zijn. Nee, omdat ik echt vind dat sommige games gewoonweg niet geschikt zijn voor kinderen en ze deze niet op voorhand vrijelijk mogen aanschaffen. Als pappie en mammie het goed vinden als er met GTA IV gespeeld wordt, dan heb ik er geen probleem mee. Maar die moet pappie dan wel bij Dixons halen en niet bij Intertoys.

  24. TAW · 26-4-2008 · 15.32 uur

    @ Jeroen: ik kan me grotendeels vinden in jouw redenatie. Controle op leeftijd bij de kassa lijkt me een zeer passend bij een leeftijdskeuring. In het verleden mocht ik als klein kind van 10 ook altijd sigaretten halen voor mijn ouders bij het café en die dingen altijd probleemloos mee naar huis. Ook andere kinderen van 12 jaar gingen dat doen met als verschil dat zij zelf rookten wat ze kochten. Zo’n verkoper denkt nou eenmaal alleen aan omzet.
    Intertoys en Bart Smit proberen zich af te dekken met vlaggetjes en informatie over de keuringen van ELSPA, PEGI en dergelijke. Het is immers niet verboden om naast Mario Kart ook GTA te verkopen in een en dezelfde winkel; de multimedia afdeling lijkt ook steeds meer een apparte afdeling (aparte personeelsleden, verdieping, voorraad en kassa). In die zin vind ik die afdekking wel voldoende.
    Bezwaren tegen de literatuur heb ik ook gehad. Het is nogal raar dat een 14 jarige al dingen moet lezen die nog erger zijn dan Turks Fruit en er in presentaties zelfs citaten worden gebruikt als “Hoe wreed hoe wreed, een dikke l*l en een kleine ….”. Maar ach, dan hoor je ook weer van die lachwekkende acties van katholieke vaders die op ouderavonden in een kwartier de leraar nederlands vervloeken en uitmaken voor vuile smeerlap en de leraar een kwartier lang zijn mond dicht houdt.
    Dixons, FRS, BS of Intertoys, dat maakt niet uit waar er verkocht wordt, meer verantwoording meegeven aan verkopers is een goed streven. Daarnaast zal ik eens onderzoeken wat voor wetten er nog in het voordeel van ouders/voogden zijn wanneer een van hun kinderen een game heeft gekocht (moet of zonder geweld erin).

  25. dieseljunkie · 26-4-2008 · 15.40 uur

    Ik ben het helemaal niet met je eens. Regulering is nodig in de maatschappij anders gaat het fout. Ik ben het volledig eens met Vincent dat er spellen zijn die de realiteit benaderen en spellen die fictief/onrealistisch zijn. Grand Theft Auto IV is een spel dat de werkelijk benaderd, criminaliteit romantiseerd en dus uit de handen van kinderen moet blijven. Als papa en mama het goed vinden dan moeten zij het maar kopen, zijn ze ook meteen aansprakelijk voor het gedrag van hun kind. Zoals het hoort. Ik vind rating systemen als PEGI goed en deze zouden strict moeten worden nageleefd. Voor games en voor films. Net als dat ik vind dat leeftijdseisen bij discotheken en grote feesten ook streng moeten worden nageleefd. Tegenwoordig zit de jeugd op hun 12e jaar aan de sterke drank, xtc-pillen en cocaine. Meisjes van 10 lopen in een stringetje en heel de dag zie je alleen maar vrouwen als hoer afgebeeld op televisie. Ook vinden mensen het leuk om elkaar in elkaar te slaan en dit op YouTube te zetten. Ik ben een liberaal iemand maar ik vind het de laatse tijd gewoon te gek worden. Jonge mensen cq. de kinderen in onze samenleving moeten nodig in het gareel gebracht worden. De overheid en ouders falen collectief in deze kwestie en zouden zich moeten schamen.

    Dit alles staat eigenlijk los van Grand Theft Auto IV. Die game heeft een 18+ rating en die moeten gewoon worden nageleefd. Zo simpel is het. En als jij je kinderen aan dat soort games wilt zetten moet je dat vooral doen.

  26. Harmen · 26-4-2008 · 19.34 uur

    Bah! Zeg een verkeerde zin en je wordt gelijk afgezeken. Bedankt Niels. >:(

    Maar goed, even om wat minder boos te zijn. Je hebt gelijk wat betreft het feit dat we het daar niet moeten opgeven. Maar ik ga hiermee toch echt met Jeroen mee. Sommige games horen gewoon niet door kinderen gespeeld te worden. Nep-geweld of niet, er is ook een lijn tussen speels nep-geweld en daadwerkelijk sadistisch geweld zoals Manhunt waarin de speler word geacht de meest gruwelijke moord voor mogelijk te moeten plegen.

  27. Niels 't Hooft · 26-4-2008 · 21.37 uur

    Maar Harmen, de meeste kinderen (en veel volwassenen) vinden het ook helemaal niet aantrekkelijk om Manhunt te spelen.

  28. joris · 26-4-2008 · 22.56 uur

    Nee, Manhunt is ook gewoon een slecht spel.

    Bij dat plaatje van dat kind bovenaan (Feyenoord supporter toch?) vraag ik me altijd af hoe de ouders er toch uit zien.

  29. Niek · 27-4-2008 · 0.25 uur

    Heil U, Niels.

  30. Piccolo · 27-4-2008 · 16.01 uur

    Duidelijk weer een geval van een op afstand geschreven stukje met een hot topic zonder know-how. Niels ‘t Hooft, dit is pedagogisch onverantwoord. Ik werk met “deze kinderen”, “deze doelgroep” en wat je zegt druist juist tegen alles in. Kinderen zijn (ook op latere leeftijd) slecht in staat om werkelijkheid en fantasie uit elkaar te houden. Kunnen wel onderscheiden, maar ze niet in perspectief zien. Net als jij nu dat niet kunt.

    Zou nu ook willen voorstellen om kinderen Faces of Death te laten kijken om zo beter voorbereid te zijn op het eventuele overlijden van een grootouder? Kom nou toch…Iemand die een auteur is moet empatische kwaliteiten hebben. Laat je frustratie even los als gamer zijnde en kijk door de bril van een ouder, leerkracht, hulpverlener, minister.

    Alle mensen met verantwoordelijkheid voor deze samenleving, waarin kinderen de toekomst zijn. Tuurlijk willen ze dat beschermen! Jouw eigen trots om zelf je keuzes te kunnen maken als gamer, is voor mij als leerkracht totaal niet interessant. Ik heb op 1 na alle consoles, speel veel en verschillende spellen. Ik vind GoW geweldig, maar niet geschikt voor mijn kinderen in de klas van 12 jarigen.

    Wil je Bully spelen? Be my guest… Kinderen moeten net als alcohol bijvoorbeeld, hier nog buiten gehouden worden. Ik zie in de praktijk duidelijke verschillen tussen gamende kinderen en gamende kinderen. Ik speel Dragonball Z met hen op de PS2, maar geen GTA of Bully.

    De grenzen zijn nodig. Je stelling dat het voor sommige kinderen goed zou zijn om in aanraking te komen met gedoceerd geweld, kan echt niet.

  31. kappietijn draakula · 27-4-2008 · 19.41 uur

    Meneer Piccolo, pedagogisch onverantwoord is de troep die je iedere dag bij die kinderen naar binnen lepelt wat de schuilnaam ‘leerstof’ draagt.
    De gedachte dat je je kind dagelijks van kwart voor negen tot half vier uit handen geeft om ze door leerkrachten als jou voor te bereiden op het grotemensenbestaan, dat is pedagogisch onverantwoord.
    Ik zeg niet dat kinderen alles zomaar zouden moeten spelen, maar iets simpelweg verbieden omdat het ‘slecht’ voor je zou zijn, is de laagste vorm van opvoeding. Nee, is helemaal geen opvoeding.

  32. Jeroen Bos · 27-4-2008 · 23.33 uur

    Gedoceerd of gedoseerd?

  33. Bart · 28-4-2008 · 12.44 uur

    Ik begin ook te twijfelen aan je stelling, Niels. Zonder vroeger ook maar een (gewelddadige; of je moet cartoongeweld meerekenen) game aan te raken, heb ik prima op een rijtje wat goed en kwaad is.

    Maar zoals gezegd: voor alle argumenten is wat te zeggen. Enige verantwoordelijkheid bij de ouders kan echter helemaal geen kwaad. Ik mocht vroeger The A-Team kijken en kreeg daarbij vaak genoeg te horen dat het zo ongelooflijk nep was. Geen problemen hier. :)

  34. Niels 't Hooft · 28-4-2008 · 21.23 uur

    @Bart, het is toch ook helemaal mijn stelling niet dat je gewelddadige games (en ja, tekenfilmgeweld telt zeker wel!) móét spelen om met geweld om te leren gaan? Ik denk alleen wel dat als kinderen aangeven zich aangetrokken te voelen tot gewelddadige games, daar een reden voor is, en er geen reden is om (als het kind er normaal op reageert) het te verbieden.

  35. vincent · 28-4-2008 · 21.26 uur

    http://nl.youtube.com/watch?v=Fj7u3Xc1VwM&feature=bz302

    dat even ter illustratie waarom ik niet zou willen dat kinderen alles zouden mogen spelen.

  36. Piccolo · 28-4-2008 · 21.55 uur

    kappietijn draakula klinkt als een slecht spellende groep 8 leerling…

    Mijn onderwijs afschilderen als troep is gedurfd. Bedoel je daar je eigen genoten onderwijs mee of komt je ongegronde stelling uit een andere hoek.

    Ik heb links achter het aquarium nog wel een plekje…

  37. Stijn Segers · 29-4-2008 · 11.01 uur

    Je kiest er alleszins wel de onderwerpen uit, Niels :)
    Ik denk dat jouw column hier nu heel wat reacties losweekt, omdat het lijkt alsof je de waarheid in pacht wil hebben. Een iets klaardere kijk zou wellicht onthullen dat je ook maar één mening, één theorie probeert te verkondigen. Dat die toevallig vrij controversieel blijkt te zijn, is mooi meegenomen. In elk geval heb ik persoonlijk een hekel aan elke vorm van censuur, maar merk ik ook dat “de jeugd” het steeds lastiger heeft om fictie (hip hop lyrics, films en games bv.) te onderscheiden van de werkelijkheid.

    Het twistpunt hier is: kunnen kinderen iets leren uit GTA. Iets leren in die mate dat het de moeite loont om zulke games niet te verbieden voor de jongste gamertjes? Ik durf dat te betwijfelen, maar als 27-jarige (helaas niet moleculair bioloog) besef ik elke dag weer dat alle media nu eenmaal explicieter geworden zijn dan toen ik nog 12 jaar was. De games die toen voor opschudding zorgden (Mortal Kombat bv.) waren eigenlijk niets vergeleken met het semi-realistische geweld dat vandaag van de schermen spat. Mijn grootste probleem met GTA in het bijzonder, is dat de moraal niet zozeer kan samengevat worden als “er bestaat veel kwaad en verderf in de wereld”, maar wel als “je kan een enorme motherfucker zijn, en toch ongestraft blijven”. Arrestatie, verwondingen en zelfs de dood zijn eigenlijk in GTA maar tijdelijke problemen, en zolang die onrealistische gameplayoverwegingen worden gekoppeld aan steeds realistischer geweld, maak ik me toch zorgen. Maken games kinderen gewelddadig? Nee, daar geloof ik niets van. Maar ze scheppen wel een zeer onrealistisch beeld van geweld, en vooral de gevolgen ervan..

  38. Maurits · 29-4-2008 · 12.00 uur

    @Vincent:
    En daarom plakken ze er 18+ op.
    Net als die porno in de DVD handel om de hoek.
    Er is toch ook niemand in staat van beschuldiging te stellen als een Faces of Death tape verkocht wordt aan een 12 jarige?

    Er is één ding centraal aan dit hele verhaal en dat is die tweedeling, in film en muziek kan van alles gemaakt worden en bij games moeten er nu wetten komen? Dit miste ik heel erg in het stuk hierboven (en in alle discussie daar weer onder, behalve Stijn, die er rakelings langs schiet).

    Of het nou om boeken (Mein Kampf, nog steeds officieel verboden?), muziek (die Jim in z’n strakke broek met z’n rel opwekkende teksten halen we maar van het podium af), film (Faces of Death is al gepasseerd) of games gaat, er zijn altijd wel manieren om met geweld in aanraking te komen, zekers tegenwoordig. Waarom worden games er nu uit gehaald en op de pijnbank gesmeten? Precies, omdat de huidige generatie ouders er niet mee om kan gaan.

  39. Stijn Segers · 29-4-2008 · 12.26 uur

    Games worden er ook uitgehaald omdat het een opkomende markt is hé. Tien jaar terug werden games nog letterlijk beschouwd als spelletjes voor kinderen (ook al toonden zelfs toen al de marktcijfers aan dat het merendeel van de gamers volwassen was). En spelletjes, dat kan elke pedagoog je vertellen, zijn één van de voornaamste bronnen van kennisverwerving voor kinderen. Iemand haalt in het Wii Fit debat al aan dat ze net Engels geleerd hebben dankzij games. Dat is een positief voorbeeld, maar je moet je natuurlijk afvragen wat een echt jong kind (12 of jonger) dan zoal leert uit een GTA.

    Films, muziek en zelfs boeken worden veel meer beschouwd als kunst, waar vrije meningsuiting één van de belangrijkste waarden is. Een Markies de Sade heeft daar evenveel waarde als een Mulisch. Een Britney Spears (in theorie) evenveel waarde als Gregoriaanse gezangen. Bij games bestaat die perceptie (nog) niet: het zijn spelletjes, en dat wordt altijd geassocieerd met kinderen, en dat wordt misschien terecht ook altijd geassocieerd met moraal/pedagogie. Dezelfde mensen die plastieken geweren verbieden, zullen daarom ook proberen een GTA te verbieden. En ja, ik kan er begrip voor opbrengen, het is alleen jammer dat de media vaak steeds dezelfde invalshoek tonen..

  40. Niels 't Hooft · 29-4-2008 · 12.47 uur

    @Stijn: ik beweer zelden dat ik de waarheid in pacht heb, maar bovenstaande is wel een betoog, een vorm waarbij een zekere mate van stelligheid gebruikelijk, zo niet vereist is. Het idee is om discussie op te roepen.

    Het is trouwens ook mijn bedoeling om het artikel verder te ontwikkelen tot een opiniestuk voor een krant, waarbij de reacties tot nu toe zeer van pas gaan komen. Waarvoor dank.

  41. Piccolo · 29-4-2008 · 16.43 uur

    Laat je weten waar die te lezen valt, Niels?

  42. TAW · 29-4-2008 · 18.55 uur

    Beloof het ons! :D

  43. Stijn Segers · 30-4-2008 · 9.00 uur

    @ Niels: precies , dat was wat ik ook zei :) Dat vele je artikel lijken te lezen alsof je beweert de waarheid in pacht te hebben, terwijl je dat helemaal niet beweert en gewoon een (interessante) opinie wou poneren.

  44. Vincent · 1-5-2008 · 21.21 uur

    @ Maurits, ik heb nooit gezegd dat die er niet op staan. Dus ik weet niet hoe ik deze opmerking als reactie op mij moet beschouwen.

  45. Bas · 8-5-2008 · 2.02 uur

    Voor dat ze weer over de discusie beginnen moetten ze zich eerst maar eens af vragen wat was er eerder.
    Het geweld of de videogames ?
    Dan kom je maar op 1 antwoord uit geweld bestaat al zolang er mensen over deze planeet leven .
    De geschiedenis boeken zijn bijna geschreven met bloed.
    Alleen wordt er een zondebok gezocht en die hopen ze te vinden in de videogames.
    Ook zijn de games een afspiegeling van de maatschappij en wordt er in een game zoals GTA de draakgestoken met de maatschappij.
    Dus een verbod heeft dus geen zin.
    Ook het uit de speelgoed winkels weg halen vindt ik geen optie dan zul je dus de plasticsoldaatjes en pistolen/geweren er ook weg moeten halen en zo kan ik nog wel even door gaan.
    De meeste kinderen zien echt wel het verschil tussen goed en slecht en weten zeer goed dat het een spelletje is.

  46. TAW · 9-5-2008 · 19.35 uur

    Inmiddels had ik bij de Gamexperience afgelopen zaterdag een moeder gesproken in de 18+ (games)ruimte. Haar zoons (van rond de 11 en 14) mogen van haar gewoon GTA spelen. Volgens haar kan dat geen kwaad en heb je er altijd wel gekken tussen zitten. Het waren inderdaad vrij rustige jongens.

    Vandaag sprak ik een vader met een zoontje van 3. Hij vertelde mij over een Super Mario kloon die zijn zoontje op de Nick Jr site eens geprobeerd had. Het mannetje begreep wel dat hij over obstakels heen moest springen maar als hij geraakt werd door een vijand ging hij niet af in dat spel. De vader pakte Super Mario Bros. van zolder en deed een stukje voor. Het jongetje bleef tegen vijanden aflopen een begreep het maar niet.

    Misschien zijn die Nick Jr sites wel gevaarlijker dan GTA IV voor jonge kinderen? Want zo leren ze niet begrijpen dat je opstakels en vijanden moet ontwijken enzo.

    In ieder geval lijkt er verbetering in het laatst genoemde gezin te komen: de vader heeft voor moederdag een Wii gekocht (in een uurtje tijd verkregen, binnen een straal van 1 kilometer, zonder op intekenlijsten of iets dergelijks te verscheinen. Das best knap).

  47. Niels 't Hooft · 19-5-2008 · 13.09 uur

    Helaas: mijn artikel is afgewezen door NRC Next en Vrij Nederland. Ik hou me voorlopig weer even koest ;-)

  48. TAW · 19-5-2008 · 14.14 uur

    Ik vond het al zo’n waardeloos stukje :P

    Niels probeer de Volkskrant eens!

  49. Jeroen Bos · 19-5-2008 · 18.20 uur

    @TAW
    Dus je vindt de Volkskrant waardeloos genoeg voor Niels’ stukje? Want dat is eigenlijk wat je zegt. ;-P

    Als niemand je artikel wil, plaats je het dan op Bashers, Niels? Ik ben best benieuwd namelijk.

  50. Niels 't Hooft · 19-5-2008 · 18.54 uur

    Jeroen, het is in feite een (minder persoonlijke, beter doortimmerde) bewerking van bovenstaand artikel, dus ik denk niet dat het veel zou toevoegen.

  51. TAW · 19-5-2008 · 22.45 uur

    Jongens: je moet de zinnen met smileys met een korrel zout nemen en die zonder smileys zijn wat serieuzer.
    Ik heb met meerdere mensen gediscuseerd over dit onderwerp (zie eerdere posts). Het lijkt erop dat mijn moeder het met Niels eens is. Ik denk echter dat dit artikel een uitlating is waar de grotere jongen bij de media net niet op zitten te wachten. Misschien als er weer een politicus of advocaat succesvol in de media er op inhakt hoe “slecht” games zijn.
    Persoonlijk zie ik op Bashers meer artikelen die echt over games gaan en niet wie ze wel of niet (zou moeten) spelen. Iemand is gamer of niet, en om er nou bij stil te staan dat er een grote groep mensen om wat voor redenen geremd worden om bepaalde games te spelen. Probeer eerst maar (verplicht) een console in ieder huishouden te realiseren.

  52. TAW · 19-5-2008 · 22.46 uur

    En uiteraard probeerde ik Niels een beetje terug te pesten. Hij weet wel wat of hoe? ;)

  53. TAW · 21-2-2009 · 14.11 uur

    Opvallend dat ik deze week een artikel zie met dezelfde titel als dit artikel. Het ondersteund Niels zijn betoog.
    Het gaat over een redenering van een amerikaanse schrijfster dat “Veel jongens spelen en denken over geweld. Wij zien ze dan ook al snel als een potentieel gevaar. Maar ze spelen eigenlijk gewoon met het idee van moed en heldhaftigheid, goed tegen slecht en ze leren hoe ze in teamverband moeten werken”. De schrijfster begon haar onderzoek als game hater maar na het zien van Halo (die volgens haar weinig écht geweld bevat) veranderde ze van menig.
    Bron: http://www.nu.nl/games/1919608/gewelddadige-videogames-zijn-goed-voor-kinderen.html

    Ook zag ik deze week een ander artikel over een onderzoek die een van mijn angsten onderstreept. http://www.nu.nl/games/1920901/gewelddadige-games-maken-mensen-gevoelloos.html

  54. Alte · 2-12-2009 · 11.21 uur

    Hier ben ik het volledig mee eens.

  55. een tiener · 20-3-2010 · 15.44 uur

    @ TAW
    Ik ben het helemaal met je eens.

    P.S. Ik vind dat kinderen soms ook de mogelijkheid moeten krijgen om bijvoorbeeld te kunnen afreageren. Toen ik vroeger boos was op m’n ouders, rende ik naar m’m ps2 om een paar gastjes te onthoofden met God Of War…maar dat was ook alleen maar om af te reageren, nooit de bedoeling gehad om dat echt te doen.

  56. Mikhail · 13-11-2010 · 11.54 uur

    Lol ‘t is gewoon big bizznizz om games te verkopen aan minderjarige kutkoters je komt er niet meer onderuit want ze komen toch wel aan de gamez

  57. Riekelt · 29-10-2011 · 12.50 uur

    Ja ik ben het er mee eens.
    Ik ben nu 13 en wilde graag Battlefield 1942(16+) kopen bij de intertoys
    2 dagen geleden heb ik daar Halo 2 gekocht(16+) en die kreeg ik gewoon mee. En nu krijg ik bf1942 niet mee! Dit vind ik gewoon totale onziN!
    Ik ben het er gewoon helemaal mee eens dat kinderen 16/18 plus games mogen kopen!

  58. Okan · 1-5-2015 · 19.28 uur

    Niels is nog niet volwassen genoeg, heeft geen kinderen tussen de 12-18 jaar om daar een verstandig advies te kunnen geven. Ik ben zelf adviseur bij de overheid voor internet criminaliteit, ik vind het hartstikke goed dat er regels en leeftijdsgrenzen voor games zijn. Het heeft te maken met voldoening, als je een kind van 8 of 12 nu al alle voldoening geeft wat ze met leeftijd van 16-18 moeten beleven. Dan zullen ze het leven met een leeftijd van 18 gewoon saai vinden. Dan gaan ze uiteindelijk meer actie zoeken, dat doen ze door van een gebouw af te springen met een parachute. OK daar is niets mis mee. Of ze gaan naar Libië of Syrië en een eigen land beginnen met eigen vlag en soldaten. Vervolgens gaan ze ook dames uitnodigen om in hun eigen land voor seks, verpleegkunde en administratie te verzorgen. En die gaan ook naar Syrië. Het heeft allemaal met voldoening te maken.

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>