Het is hoog tijd voor een ‘serious hype’



Niels ‘t Hooft en David Nieborg, hoofdredacteur en redactiechef van Bashers, geven iedere maandag om beurten commentaar op de actualiteit.

Hypes over games zijn er genoeg. Van Carmageddon tot Manhunt en van World of Warcraft tot Medal of Honor, plotselinge overtrokken aandacht hoort bij het commerciële computerspel. Maar bij serious games (ook wel toegepaste games genoemd) is dat niet het geval. En eigenlijk zou een hype over juist deze spelvorm niet onterecht zijn. Hoe kom ik tot deze conclusie?

Vorige week donderdag was er een symposium met als titel ‘Game design voor maatschappelijke verandering’. Nu is dat op zich niet zo bijzonder. Er zijn redelijk wat Nederlandse bedrijven, hogescholen en universiteiten actief in de wereld van serious games, dus wordt er terecht veel over gesproken. Wat dan wel weer bijzonder was, was dat het symposium plaatsvond bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) te Amsterdam. Dat is namelijk niet zomaar een clubje onderzoekers.

David Shaffer

Na een korte inleiding begon het symposium met een lezing van de Amerikaanse gamewetenschapper David Shaffer. Zijn verhaal was helder, grappig en leerzaam, en dat is bij wetenschappers echt niet altijd het geval.

Zijn punt: traditionele vormen van leren voldoen niet en dus hebben we nieuwe theorieën nodig over kennisoverdracht en -werving, maar ook mogelijkheden om deze kennis vervolgens te toetsen. Je raadt het al, serious games kunnen daar bij helpen.

Echter, wat bij serious games nu veel gebeurt, is een typisch geval van oude wijn in nieuwe zakken. Of in Schaffers woorden: “People don’t really like broccoli, but it’s very healthy. They do like chocolate, but it’s not very healthy. So let’s coat the broccoli with chocolate!” Denk aan simpele spelvormen die van een didactisch sausje worden voorzien. Dan is het wel een spel, en soms ook nog wel leuk om te spelen, maar óók leerzaam.

Nieuwe vormen

Schaffers oplossing komt vanuit zijn eigen studenten en promovendi die bouwen aan nieuwe vormen van serious games. Onderliggend concept bij die nieuwe generatie van serious games is: “Reflection in action: thinking that reshapes what we are doing while we are doing it.” Iedereen die speelt, kan zich voorstellen hoe je tijdens het spelen continu aan het leren bent. Mocht je dit interessante materie vinden, lees dan vooral zijn boek How Computer Games Help Children Learn.

Ik vond Shaffers verhaal overtuigend. Temeer omdat daarna Jeroen van Mastrigt (lector Art & Technology aan de HKU) nog eens (met een Nederlandse bril op) kort en krachtig uiteenzette hoe games zeer succesvol het goede van de wetenschap kunnen laten versmelten met het goede uit de wereld van de kunsten. Jeroen spreekt overigens liever over ‘toegepaste games’ (applied games) omdat de naam serious games zo misleidend is (immers, games zijn per definitie serieus).

Serious hype

Maar als er in de wetenschap zoveel overeenstemming is over het nut van toegepaste games, waarom zijn ze dan zo onzichtbaar? Gamers zullen misschien nog wel wat succesvolle titels kunnen noemen, maar de bekendheid van een toepassing als Second Life of een spel als World of Warcraft?

En dus was mijn stelling tijdens het afsluitende debat dat het helemaal niet slecht zou zijn als er eens een hype zou ontstaan over de/een serious game. Deze reactie was het gevolg van de openingsvraag: is serious gaming het veelbelovende sociale medium om maatschappelijke verandering tot stand te brengen, of is het een tot wonderolie gehypet computerspelletje? Ik denk het eerste, en zeg: werd het maar gehypet!

Second Life

Als de hype rondom Second Life en Twitter mij iets hebben geleerd, is dat er behalve het verspreiden van heel veel halve waarheden en onzin ook heel veel gebeurt achter de schermen. Neem Second Life. Banken, overheden, uitvaartbedrijven, kledingbedrijven (en ga zo maar door) gingen ermee aan de slag en het idee dat er zoiets was als een maakbare virtuele wereld, drong razendsnel door tot de vaderlandse psyche.

Terugkijkend is dat pure winst. Second Life heeft bepaalde processen (bijvoorbeeld investeringen en onderzoek) in een stroomversnelling gebracht. Nu zijn wetenschappers notoir slecht in marketing en PR, maar een mooie, dikke vette hype over een succesvolle serious game zou in meerdere opzichten een goede zaak zijn. Al was het maar omdat een dergelijke stortvloed aan (media) aandacht een goede aanvulling zou zijn op bestaande (voor)oordelen.

18 reacties

  1. Marijn van Herpt · 25-10-2010 · 18.13 uur

    Mee eens, en coole insteek in dat symposium. Maar je kreet voor hype vind ik wel weer typisch wetenschappelijk. Daarmee bedoel ik dus het “We moeten serious games hypen!” en dan zelf niet eens een opstapje maken.

    Ze hebben er vast wel wat serious games laten zien, schrijf dan op z’n minst een preview over een trailer.

  2. RastaHenkie · 25-10-2010 · 18.24 uur

    Yah ik denk zeker kan helpen bij vakken waar kinderen slecht in zijn of weinig interesse in hebben. Zoals Wiskunde en Geschiedenis het “chocolade over brocolie effect” hierbij zeker helpt. En bij talen kan het zeker helpen omdat je direct ziet wat je fout doet.
    Maar er zijn vast ook nadeel zoals bij een rekenmachine, super handig alleen zorgt het er wel voor dat bijna niemand meer kan hoofdrekenen.

  3. David Nieborg · 25-10-2010 · 18.29 uur

    @ Marijn “Nu zijn wetenschappers notoir slecht in marketing en PR” ;) Maar, je hebt gelijk, we zouden op Bashers best nog meer aandacht aan serious games kunnen besteden. Ik ga mijn ogen nog meer open houden! En mochten er lezers zijn die denken “je moet mij/die hebben” die hier veel van weet, laat het vooral weten!

  4. Rainier Jaarsma · 25-10-2010 · 18.29 uur

    “traditionele vormen van leren voldoen niet en dus hebben we nieuwe theorieën nodig over kennisoverdracht en -werving”

    Op basis waarvan concludeert hij dat? Ik mag toch hopen dat dat niet voorkomt uit een paplepelargument als deze:

    “kinderen willen geen boeken lezen, dus moet je ze een computerspelletje geven om te leren. We leven in anno 2010, dus waar hebben we studieboeken voor nodig als we lesmateriaal in game-vorm kunnen aanbieden?”

    Ik zie serious games als een aardige toevoeging, maar ook zeker niet meer dan dat. Anyway, ik denk dat deze discussie valt onder die van de gedigitaliseerde leeromgeving. Digitalisering van lesmateriaal is tot nu zeker geen zegen gebleken; videocolleges, filmpjes tijdens colleges, laptops in de collegezaal, simulaties die men gebruikt bij geschiedenis; het is allemaal inferieur gebleken (ja, dat is normatief, valt over te twisten) aan de traditionele wijze van lesgeven.

    Het probleem zit er voor mij in de wederkerige relatie tussen technologie en de mens. Doordat je de mens afhankelijker maakt van technologie, wordt de mens simpelweg ook ‘dommer’ of ‘minder capabel’. Een rekenmachine is daar maar één klein voorbeeldje van, het speelt zich op een veel grotere schaal af.

  5. Marijn van Herpt · 25-10-2010 · 18.58 uur

    @David: ik had het niet eens zozeer over PR, maar gewoon over de beweging in gang zetten die je zelf graag zou zien. Maar goed, ik zal mijn ogen ook openhouden.

    @Rainier: ik denk dat ‘gedigitaliseerde leeromgeving’ veel te breed is voor deze discussie. Videocolleges en laptops in de collegezalen hebben weinig met serious games te maken. Sterker nog, serious games hoeven niet eens digitaal te zijn. Je kunt ook spelelementen in een lesboek verwerken. Ik zie het niet als een genre dat totaal afhankelijk is van technologie of nieuwe media, ook al lijkt dat in de praktijk bijna vanzelfsprekend.

  6. Jeroen Bos · 25-10-2010 · 20.54 uur

    Een hype opwekken? Voor de zoveelste linkse hobby, die bekostigd wordt met belastingcentjes?

  7. David Nieborg · 25-10-2010 · 22.30 uur

    @ Rainier Hij concludeert dat op basis van zijn onderzoek (en dat van zijn studenten en collega’s). Lees vooral zijn peer-reviewed papers zou ik zeggen. Bijzonder weinig paplepelargumenten als je het mij vraagt.

    “Het probleem zit er voor mij in de wederkerige relatie tussen technologie en de mens. Doordat je de mens afhankelijker maakt van technologie, wordt de mens simpelweg ook ‘dommer’ of ‘minder capabel’.” 1) op basis waarvan concludeer je dat? en 2) volgens mij lees jij teveel McLuhan :).

    @ Jeroen Als serious games een linkse hobby zijn, zijn commerciële games dan een rechtse hobby? Dat is eigenlijk helemaal geen gek idee namelijk.

  8. Jos Bouman · 26-10-2010 · 1.39 uur

    @Jeroen Bos, alsjeblieft zeg.

  9. Rainier Jaarsma · 26-10-2010 · 4.37 uur

    @David: Dat heeft weinig met McLuhan te maken, ook al had die soortgelijke kritiek. Ik baseer dat eerder op Dewey’s ideaal van progressieve educatie, wat op het eerste gezicht zich lijkt te uiten in serious games, maar het probleem is hier dat technologie vaak teveel het sociale aspect van educatie negeert. Verder vind je dit soort gedachten ook wel terug in het werk van Max Weber, Karl Marx, en wat meer recenter en populairer, in Mark Bauerlein’s ‘Dumbest Generation’.

  10. Jeroen Bos · 26-10-2010 · 12.34 uur

    @Jos en David
    Iedereen die mij kent, weet wel hoe ik hier werkelijk over denk. Mijn opmerking is natuurlijk een tikje provocerend. Feit is wel dat veel serious games, of toegepaste games zo je wilt, bekostigd worden d.m.v. (in)directe overheidsubsidies. Denk aan museumgames en games die ontwikkeld worden ter aanvulling op het reguliere onderwijs. Die laatste soort mag worden ontwikkeld door commerciële uitgevers, maar wie is de afnemer van deze educatieve leermethoden? Juist, het onderwijs. Dus overheid. Dus belastingcentjes.

    Mijn punt is het volgende. Het is op het moment politiek niet opportuun om het over serious games te hebben. Of juist wel, om de aandacht erop te vestigen. Zoals de felle campagne die Natuurmonumenten momenteel heeft opgezet tegen het kabinetsbeleid. Maar dan schuilt al helemaal het gevaar om de hoek dat de ontwikkeling van serious games als ‘linkse hobby’ wordt bestempeld.

    @discussie
    Wie wil je met het hypen van de/een serious game bereiken, David? Of, beter gezegd, op welke groep richt je je met de hype? Een hype is goed, maar wel daar waar het moet aanslaan. Dus in het onderwijs. Want docenten, schoolbesturen, didactici en pedagogen moeten ´overgehaald´ worden. Zij moeten inzien dat een serious game daadwerkelijk een toegevoegde waarde heeft voor een vak of het aanleren van nieuwe vaardigheden.

    Maar dan mag er aan de andere kant ook wel eens een ´killer app´ ontwikkeld worden, hoor. Want de meeste pogingen, de goede te na, zijn toch wel van een zeer treurig niveau.

    En wat vindt je van pogingen om ´mainstream´ of zelfs ´hardcore´ games in te zetten in het onderwijs? Zie ook dit bericht.

  11. Jos Bouman · 26-10-2010 · 13.44 uur

    Bedankt voor je nuancering Jeroen. Ik ben ook allergisch voor geldsmijterij door de overheid.

  12. Jurjen · 27-10-2010 · 6.08 uur

    Kent iemand een goede serious game die ik zou kunnen proberen?

  13. Stefan Keerssemeeckers · 27-10-2010 · 12.17 uur

    @ Jurjen

    Peacemaker is best interessant! http://www.peacemakergame.com/

  14. David Nieborg · 27-10-2010 · 22.00 uur

    @ Jeroen Je hebt gelijk dat het eerste waar je aan denkt (of kan denken) bij serious games onderwijs is, maar dat is maar een deel van de markt. Het bedrijfsleven gebruikt ook serious games (in de meest diverse sectoren), denk aan training games of games om bedrijfsprocessen te optimaliseren. Of wat te denken van non-profits & NGO’s, die zetten ook serious games in. En zo kan je even doorgaan.

    Het zou goed zijn als er oplossingen uit de markt komen. Dat ben ik met jou en Jos eens. Ik denk ook dat er goede voorbeelden zijn, deel niet je mening dat ze allemaal van bedroeven niveau zijn, maar wel dat er weinig aandacht voor is. Zie ook hier bijvoorbeeld voor een mooie lijst: http://www.gamesforchange.org/main/GameList

    Wat te bereiken met een hype? Meer investeringen vanuit bedrijfsleven, overheid, non-profits in serious games. Ik denk dat ze in veel gevallen nogal wat potentie hebben maar dat veel mensen die beslissingen nemen over het al dan niet investeren in dit soort toepassingen dat niet doen omdat ze een ander beeld hebben bij het medium (en dus serious games).

    Hardcore games inzetten in onderwijs (nou vind ik de Sims niet heel hardcore)? Dat ligt helemaal aan de context. (En die ken ik niet in dit geval). Maar op voorhand zou ik zeggen dat ik me kan voorstellen dat dit een goede aanvulling kan zijn op bestaande programma’s/methodes.

  15. Han Rusman · 28-10-2010 · 15.53 uur

    Opzich is het best een sterk punt, maar inderdaad met het huidige materiaal is er ook weinig te hypen ben ik bang.. Bovendien zijn er heel veel marketingmensen dag en nacht aan het nadenken over hoe iets te hypen, en hopelijk komt er nooit iemand op die oplossing..

    Daarom lijkt het me veel beter om een Bits of Freedom achtige lobby-groep te starten. Volgens mij heeft Bits of Freedom het heel goed gedaan tijdens de afgelopen campagne, en daadwerkelijk macht uitgeoefend. Ik had eigenlijk verwacht dat Waag die lobby taak wel een beetje op zich zou nemen, maar dat gebeurd toch nog niet echt. Daarom lijkt het mij een goed idee om een lobby te starten, wellicht in samenwerking met Waag.

    @Jeroen Bos, ja het kost misschien geld. Maar het aan de markt overlaten kost waarschijnlijk meer geld. Als je het erovereens bent dat games van waarde kunnen zijn in het onderwijs, kun je je beter daarin mengen als ministerie van onderwijs zijnde.

    @Rainier dat beeld is echt wel heel erg eenzijdig. Zo’n rekenmachine is een heel goed voorbeeld van waar kennis verschuift. Die rekenmachine neemt een deel van je capaciteiten over die je ergens aan kan besteden, en dat gebeurd ook op grote schaal. Het onderwijssysteem loopt daar nog wat in achter. Sterker nog het is uberhaupt de vraag of die vaardigheid blijvend kan worden aangeleerd. De training van hoofdrekenen is veel minder is ingebed in ons dagelijks leven, en wordt daarom sowieso niet genoeg bijgehouden. Schijnbaar heeft die kennis te weinig zin, om echt te blijven bestaan. En het sociale aspect van leren, dat kan toch juist ook heel erg goed in games?

    @David, broccoli in chocolade? Gadverdamme, en bovendien niet erg gezond..

  16. Bas · 29-10-2010 · 22.46 uur

    Interessante stelling David.

    Ik ben het met Jeroen van Mastrigt eens dat je ook simpelweg beginnen met het geen ‘serious games’ meer te noemen. Serieus leidt in mijn ogen eerder stigmatiserend dan bevorderend.  Het consequent gebruiken van bepaalde terminologie draagt minstens zo sterk bij aan de beeldvorming als een hype. Zo lukt het een bepaalde politicus erg goed om door middel van consequent woordgebruik (zoals ‘linkse hobby’) de publieke opinie te beïnvloeden :).
     
    Het inzetten van De Sims 3 in het onderwijs heeft te maken met het op een nieuwe wijze stimuleren van bewustwording van natuur en milieu thema’s bij jongeren. Voor ons als EA is het daarnaast een goede manier om De Sims op een andere manier in beeld te brengen. Er zitten meer kanten aan die game dan men denkt. Er zijn Sims spelers die jaren lang meerdere uren per dag de game spelen en er meer geld aan uitgeven dan een gemiddelde gamer aan shooters. In dat opzicht kan je de Sims wel degelijk als een ‘hardcore’ game betitelen. Het imago van de game is echter anders…     

  17. selena · 8-11-2010 · 20.07 uur

    @Rainier Jaarsma · 25-10-2010 · 18.29 uur
    +1.
    natuurlijk zijn spelletjes een leuke toevoeging, en ze hoeven van mij heus niet helemaal de klas uit.
    maar het lijkt me na jaren van opeenvolgende onderwijsvernieuwingen inmiddels toch wel bewezen dat kinderen het snelste leren aan de hand van de traditionele duidelijke klassikale uitleg. en niet van spelletjes waarbij ze allerlei praktijk-voorbeelden krijgen nog voordat ze de kans hebben gehad de theorie goed te snappen (en het idee je iets beter leert als je uit een praktijk-voorbeeld zelf de theorie moet zien te destileren is gewoon niet waar. kinderen raken er alleen maar van in de war)

    soms is leren gewoon even niet leuk, maar kinderen zijn niet achterlijk en hebben daar best begrip voor. de huidge generatie basisschool-leelingen is zich terdege bewust dat onderwijs een voorrecht is ipv een straf, en noodzakelijk als je ooit iets wil bereiken in je leven.
    kinderen worden tegenwoordig doodgegooid met reclame en kunnen daar doorgaans dan ook uitstekend doorheen prikken. ze kijken dus ook heen door leraren die proberen te verbloemen dat ze geen goede leraar zijn (inspirerend, ter zake kundig) door de leerlingen met spelletjes af te leiden.

  18. cmc · 11-11-2010 · 12.11 uur

    AndyWarhol://”The.artwork.surpassed.its.original.estimate.of.$25m.(£15m.”/anno/nu/SERIOUS-GAMING?=107~hype`Misplaatste Hoop In Het Relaas ‘serious gaming Als Méér Dan Effect < Aanwezigheid Er Van~Kan Zijn)'`,..dus kan zijn wat het nietis.)

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>