About
Volg Bashers
Nieuwe posts
Populaire posts
Nieuwe reacties
“Games zijn beter dan films.” Na het verplichte voorstelrondje werd de discussie met deze provocerende stelling geopend op het symposium Screen/Play, dat plaatsvond op 19 april tijdens de vijfentwintigste editie van het Amsterdam Fantastic Film Festival. Centraal tijdens deze knusse discussie, met Bashers’ eigen Niels ’t Hooft en filmkenner Phil van Tongeren als gespreksleiders, gingen de genodigden in op de vraag of games en films iets kunnen leren van de manier waarop ze verhalen vertellen. Ook al bleef de discussie een beetje aan de oppervlakte, de interessante meningen, anekdotes en ervaringen nodigden uit verder over de complexe relatie tussen film en games na te denken.
Alleen maar vergelijken
Naar aanleiding van dit symposium en een toekomstige Podcast Special over dit onderwerp, wil ik wat dieper ingaan op mijn visie op de discussie. Als recreatief filmliefhebber en fanatiek gamer ga ik regelmatig op in de ervaringen, emoties en omgevingen die beide media me bieden en dat heeft gezorgd voor een gezonde interesse in de relatie tussen de twee.
Waar ik me echter niet in kan vinden, is dat de discussie hierover vaak blijven hangen in een vergelijkingsrelatie: welke van de twee is beter? Hoe kunnen ze van elkaar leren? Is een game een interactieve film? Dergelijke vragen komen teveel voort uit een neiging - die overigens heel menselijk is - om nieuwe zaken (zoals games) te bekijken op een manier waarop we tot dusver naar bestaande zaken (zoals films) hebben gekeken. Dit leidt in het geheel niet tot nieuwe inzichten. Daarom moet er meer aandacht komen voor de specifieke mogelijkheden van beide media en naar de manier waarop ze elkaar kunnen aanvullen, in plaats van eindeloze discussies te voeren over de verschillen en overeenkomsten. Beschouw dit stuk dan ook als een poging om verder te komen dan verschillen en overeenkomsten te benoemen.
Overigens is het wel een noodzakelijke eerste stap om te kijken naar verschillen en overeenkomsten tussen film en games. Zoals ook de bekende gameonderzoeker Aki Järvinen onderstreept, moet er gekeken worden naar invloeden van oude media (zoals films) en de manier waarop games deze gebruiken op een nieuwe manier (een proces dat in de wetenschap remediation heet), om überhaubt begrip te krijgen voor nieuwe mogelijkheden die het medium biedt. Pas daarna kan er gekeken worden hoe deze nieuwe mogelijkheden weer het oude medium kunnen aanvullen.
Interpreteren en creëren
Een van die verschillen die mij interesseren, is de rol van de speler en/of kijker. Het is over het algemeen wel geaccepteerd dat het kijken van een film een interpretatieve bezigheid is, terwijl het spelen van een game veel meer een creërende ervaring biedt. Ook de heer en dame achter Tale of Tales (ook aanwezig bij het symposium) lijken het hiermee eens te zijn: “De mogelijkheid voor meerdere mensen om hun eigen verhaal te maken is een pluspunt van het medium games,” voegden ze hier bovendien aan toe tijdens de discussie. In wetenschappelijke termen heet deze duale rol van de speler van games - enerzijds vrij om zijn eigen verhaal te maken, anderzijds gebonden aan de code van een game - de implied author.
Goed, op dit punt monden veel discussies uit in pogingen om deze implied author ook te verwerken in films, zoals in de interactieve film Late Fragment, die aan het eind van het symposium werd vertoond. In deze film kun je als kijker het verhaal beïnvloeden door met de afstandsbediening te schakelen tussen verschillende personages en perspectieven. Geen succesformule, als het je het mij vraagt; het is niet voor niets een specifiek aspect van gamen en daarom veel minder geschikt voor het medium film.
The Matrix
Wat er volgens mij wél moet gebeuren, is kijken hoe dit fundamentele verschil met films gebruikt kan worden als aanvulling op het medium film. Als voorbeeld neem ik het universum van The Matrix, tot nu toe de beste poging om het beste van verschillende media (waaronder games, maar ook comics bijvoorbeeld) te gebruiken op hun eigen manier, allemaal als aanvulling op elkaar (ook wel transmedia storytelling genoemd). De gebroeders Wachowski probeerden het universum uit te breiden door naast de speelfilms ook games uit te geven. Opvallend hierbij is dat ze niet de film wilden vertalen naar een game (wat meestal leidt tot belabberde games), maar het medium van games wilden gebruiken om het universium uit te breiden, gebruikmakend van de specifieke kwaliteiten van games, zoals de implied author. Door deze werkwijze werd de nieuwsgierige en ijverige fan van The Matrix beloond met allerlei nieuwe informatie over de personages en het plot, als deze zich in de verschillende media stortte.
Zo zou het vaker moeten gaan. Ook al waren de games rondom het universum van The Matrix misschien geen pareltjes, het was wel een stap in de goede richting, als het gaat om het gebruikmaken van de specifieke kwaliteiten van film en games als aanvulling op elkaar, als verrijking. Misschien dat er dan eens wat minder wanstaltige “filmgames” op de markt zouden komen. Scheelt ons gamers weer tijd, geld en ergernis.
