Hoe recenseer je een MMO?



Harry Hol speelt al MMO’s sinds de dagen van de tekst-MUDs. In de rubriek Ding! bericht hij wekelijks uit de wondere wereld van ‘s werelds massaalste gamegenre.

Voor een gamejournalist is het recenseren van een ‘normaal’ spel redelijk overzichtelijk; het is vergelijkbaar met het beoordelen van een film of boek. De ervaring is in principe eindig (wat betreft het verhaal) en een afgerond geheel, wat betreft de inhoud die op de disc staat. Een MMO is een heel ander soort beest: in principe oneindig en permanent in ontwikkeling. Dan is er natuurlijk nog de menselijke factor: hoe is de sfeer van de community? Hoe kun je daar nu in Miyamoto’s naam een gegrond oordeel over vellen?

Al deze gedachten overvielen mij toen ik deze week inlogde in de (inmiddels open) beta van Star Trek Online. Opeens realiseerde ik me dat ik, na de officiële lancering, een echte recensie moet formuleren. Dat is heel wat anders dan de ‘eerste indrukken’ die ik hier een paar weken geleden plaatste. Eerste indrukken zijn namelijk makkelijk. Je speelt een weekend en hebt een ruw idee van wat het gaat worden. Maar is dat voldoende om iemand aan te raden een spel te spelen? Om er tientallen euro’s en vele honderden uren speeltijd in te steken?

Binnen tien minuten spelen

Laat ik even afdwalen. De afgelopen weken ben ik weer in mijn oude World of Warcraft-verslaving teruggevallen. De belangrijkste reden hiervoor is de nieuwe ‘Dungeon Finder’. Dit is een nieuwe manier om groepen te vinden in het spel, om daarmee de diverse instances (kerkers met eindbazen) te verslaan. Wie via Xbox Live wel eens Halo of CoD speelt, kent dit principe: je drukt op een knop en de software zoekt een groep ‘gelijkwaardige’ teamgenoten en tegenstanders. Voor mij is de ‘Dungeon Finder’ een enorme uitkomst. De instances zijn voor mij de leukste onderdelen van de game. Als ik zin heb om er een te doen, heb ik binnen tien minuten een groepje bij elkaar. Het spel WoW is voor mij hierdoor drastisch veranderd. Ik doe alleen nog quests als ik met vrienden samen wacht op de ‘Dungeon Finder’. Voorheen bestond zeker 80% van mijn speeltijd uit questen.

De hel dat zijn de anderen

Dit soort essentiële veranderingen in de ervaring die een spel biedt gelden voor alle MMOs. Wat bijvoorbeeld te denken van mijn andere favoriete MMO: Lord of the Rings Online? Dat spel begon het leven als pure questinggame met een sterk verhaal. Daarna ging het dankzij de uitbreiding Mines of Moria meer richting WoW-achtige gearhunt. Onlangs keerde de game weer terug naar een focus op verhaallijnen en quests, met een snufje skirmishes.

En dan zijn er nog de Anderen. De mensen die de game bevolken. Mensen die je beste vrienden en je grootste irritatie zijn. Mensen waar je soms meer tijd mee doorbrengt dan met je collega’s of studiegenoten… Hoe schat je in wat voor vlees je in de digitale kuip hebt?

Straks, na de reclame…

Dus hoe ga ik straks Star Trek Online beoordelen? Terwijl ik al die vragen langsliep begon ik te beseffen dat MMO’s niet te vergelijken zijn met boeken en films. Ze zijn echter wel te vergelijken met een andere vorm van entertainment: TV-series.

De open beta en de eerste weken na de lancering zijn vergelijkbaar met de pilot. Je weet als kijker dat er na zo’n eerste aflevering nog heel wat kan veranderen. Hoofdrolspelers worden vervangen, personages worden toegevoegd of weggeschreven… En de hele premisse staat nog niet vast. Als kijker maak je op basis van de pilot de afweging: ik ga hier volgende week wel, of juist niet, naar kijken.

Twee enorme pluspunten

Grote patches en uitbreidingen zijn vergelijkbaar met nieuwe seizoenen. Grote plotwendingen en cliffhangers kunnen een serie ineens nieuw leven inblazen. Zo was ‘Seven of Nine’ wat mij betreft voor Star Trek Voyager, wat de ‘Dungeon Finder’ is voor WoW: een hele nieuwe reden om te kijken (Mocht mijn vriendin dit lezen: vanwege haar interessante karakterontwikkeling uiteraard!). En aan de andere kant van het spectrum was de serie Galactica 1980 een volslagen mislukking omdat bijna alle hoofdrolspelers uit de vorige serie waren verdwenen. Vergelijk dit met de NGE in Star Wars Galaxies.

Dit alles betekent dat ik MMO’s alleen kan recenseren door ze op cruciale momenten opnieuw te beoordelen. Is de lancering goed genoeg om in elk geval een paar maanden te spelen? Is de uitbreiding een verbetering of verslechtering? Zijn de personages (lees: andere spelers) leuk genoeg om tijd mee door te brengen?

Het oordeel over ieder onderdeel is dus nooit definitief. Het is en blijft een momentopname. Maar een betere manier kan ik niet bedenken.

18 reacties

  1. Ruud · 14-1-2010 · 16.12 uur

    Op basis van je titel schoot me het volgende binnen.
    1. Doe hetzelfde als gewone games, speel wat uur en hang er je mening aan.
    2. Afhankelijk van de gegeven party of ontvangen goodies doe je er een half punt bij of af.
    3. Afhankelijk van een mogelijke marketing campagne voor je tijdschrift of website doe je mogelijk nog even plus een.

    Publiceer en hou vast aan het feit dat een review een mening is en blijft. Je kunt altijd terugvallen op de bizarre 9.9 die de PU gaf aan AC1, jouw recensie zal vast niet zo opvallend fout zijn.

    op basis van de tekst denk ik dat je helemaal gelijk hebt. Een eerlijke beoordeling is lastig en een moment-opname, zeker met MMO’s die groeien. Maar geldt dit stiekem ook niet voor alle next-gen games met de focus op online?
    Zou burnout paradise ook niet wederom een review moeten krijgen nu er zoveel extra’s beschikbaar zijn? Online fifa10 nog voor de release is anders dan maanden na de release…..

  2. Lucas Seuren · 14-1-2010 · 16.27 uur

    het reviewen van MMO’s is sowieso vrij lastig. De spelervaring wordt namelijk ook nog eens stevig beïnvloed door je medespelers. Kun je zeggen dat een game tof is als hij nog bijna leeg is, dan mis je namelijk een groot deel van de ervaring. En wat nu als je de pech hebt dat die paar keer dat je een instance in wilt duiken, je medespelers waardeloos zijn, of je tegenwerken of gewoon afhaken.

    Dan heb je nog het gezeur dat gamers tegenwoordig bijna eisen dat games gereviewd worden voor de game in de winkels ligt. Bij MMO’s een absurde eis, omdat de game dan simpelweg nog in de beta zit. Je gaat games en zeker MMO’s die door die beta continu veranderen, niet reviewen als je niet weet welke features wel en niet in de uiteindelijke versie kunnen zitten.

    Overigens heb ik met Star Trek dan weer het probleem dat het me totaal niet grijpt. De game begint gelijk als de zoveelste MMO en het voelt helemaal niet als Star Trek aan, wat gruwelijk jammer is want ik ben al bijna twintig jaar fervent Trekkie (inclusief gesigneerde foto’s van acteurs moet ik bekennen). Als de game mij al niet aanspreekt, hoe zit het dan met de rest van de markt?

  3. Robert Gaal · 14-1-2010 · 17.40 uur

    TV Series krijgen voor zover ik weet ook nooit cijfers, behalve wanneer ze per seizoen in DVD vorm uitkomen? Wellicht is het voor MMO’s meer belangrijk om een verhaal te delen, een ervaring in de game die juist goed of slecht was, en het aan de lezer overlaten of hij of zij daar tijd in durft te steken. Hier heeft 90% van alle gamebladen of sites geen ballen voor, maar dat is een ander verhaal…

  4. Harry Hol · 14-1-2010 · 21.16 uur

    @Robert Volgens mij is het ‘cijfer’ zwaar overschat. Laat weg die ondingen, en laat de recensie voor zich spreken. Bij boeken hangen we er toch ook geen cijfer aan als standaard?

  5. Brat S. · 15-1-2010 · 0.18 uur

    Een serie belonen met een cijfer, het zet me aan het denken. Een game of een film beloon ik graag met een cijfer, ik ben zelfs groot voorstander van belonen met cijfers. Maar een serie, en ik kijk er veel, is in mijn ogen “goed”, “fantastisch” of “niet door te komen”. Je kunt series als Lost, Dexter, V of Flash Forward heel moeilijk tot achter de komma beoordelen. Tuurlijk, ik durf Dexter best een punt hoger te geven dan Flash Forward maar dat is eigenlijk gewoon het verschil tussen een “fantastische” of een “goede” serie.

    Dus. Drie gradaties dan maar? “niet door te komen” “goed” “fantastisch” voor zowel series als MMO’s?

  6. Bladieboe · 15-1-2010 · 3.51 uur

    WoW = Game of the Decade. :D

  7. Robert Hoogendoorn · 15-1-2010 · 9.47 uur

    Hey Harry,

    Het euvel van MMO’s recenseren is inderdaad een lastig punt. Ik ben er helemaal voor om met regelmaat een recensie te updaten. Voeg maar een alinea toe wanneer een patch grote veranderingen meebrengt. Voor mij is er echter ook nog een ander euvel. Toen ‘World of Warcraft’ uitkwam, heb ik de game echt niet gespeeld tot het moment dat ik endgame gear had, alvorens de review te schrijven. Wat nou als alleen de eerste 40 levels leuk waren geweest? en de laatste twintig ruk? Dat weet je niet en kan je niet weten. Er zitten zoveel haken en ogen aan het recenseren van een MMO.

    Er is echter een ding dat je moet geven als recensent, en dat is duidelijkheid. Wat heb jij gespeeld en wat gebeurde er? Heb je er 15 uur over gedaan om level 30 te bereiken, en heb je baas X en Y verslagen? Meld het, want volgens mij is er bij een MMO niets belangrijker dan dat je inzicht krijgt in de manier waarop een game gespeeld is en het plezier dat de schrijver daar uit heeft gehaald.

    Wat je al aangeeft in de reacties is inderdaad waar. Cijfers, en zeker bij MMO’s, zijn overschat.

    Ik vind het overigens knap dat jij meerdere MMO’s tegelijk kan spelen. Daar heb ik de discipline niet voor. Dungeon Finder behekst me, nog een paar rondjes (geen CoS en HoS plz!) en dan ben ik fully T9-geared! :P Ik moet er niet aan denken dat ik nu ook nog in Moria zou moeten knokken. Al ben ik wel geïnteresseerd in ‘Global Agenda’, een nieuwe scifi schooter MMO van Hi-Rez. Kan je daar niet iets aan wijden?

  8. Stone · 15-1-2010 · 10.07 uur

    IMHO, is het niet zo lastig. als je een mmo of online multiplayer recenseert wees gewoon eerlijk. vertel wat je recenseert. een alles omvattende recensie is onmogelijk. er is geen lezer die van jouw verwacht dat jij een week na release alles gezien hebt. alle qeust heb gedaan, alle gear hebt verzamelt, alle end-game dingen hebt doorgespeeld enz. enz. als je 8 of 12 of 20 uur ingame heb gespendeerd vertel dat gewoon, en laat je review daar over gaan. heb je plezier gehad in die eerste 20 uur? heb je dingen gezien in die eerste 20 uur die je goed of slecht vond? en ben je van plan deze game verder te spellen na die eerste twintig uur. laat je review een beoordeling tool zijn voor je lezers of ze die eerste twintig uur in de mmo moeten/willen investeren. de gamers kunnen voor zich zelf wel bepalen of ze door willen gaan met de mmo na dat ze het 20 uur hebben gespeeld.

  9. Harry Hol · 15-1-2010 · 10.49 uur

    @robert In the interest of full disclosure: ik speel niet al die MMOs tegelijk. Ik heb dat een tijdje geprobeerd, maar dat is zoiets als vijf dikke boeken tegelijk lezen.

    Ik ga door fases heen: soms wil ik weken niets anders dan Lotro. Dan weer een enorme honger naar WoW. Daarnaast speel ik andere MMOs minder intensief. Een uurtje Free Realms hier, een uurtje EverQuest daar… Af en toe wat Guild Wars, een weekendje EVE, en zo voort.

    Een game waar ik de komende tijd wat meer in wil doorbrengen is Fallen Earth.

    En ik heb zojuist bewust besloten om niet meer de open beta van STO te spelen. Ik wil nu wachten op de release en de volledige game spelen. Ik vermoed dat die game een vaste plek in mijn agenda gaat opeisen, en ik heb geen zin om na de post-beta character wipe weer opnieuw te moeten beginnen.

    @stone Ik ben het met je eens, maar op het moment dat de recensie negatief uitpakt, zul je zien dat ‘slechts 20 uur spelen’ dan opeens het argument is dat de recensie niet deugt.

    Overigens moet ik het je vragen: ging je SHIFT knop stuk nadat je IMHO had getypt?

  10. Stone · 15-1-2010 · 12.15 uur

    Lijkt het gewoon te doen. Ik zag pas na op de Versturen-knop gedrukt te hebben, dat ik wat hoofdletters verzuimt had. Op dat soort momenten zou een edit knop best handig zijn. Helaas heeft WordPress dat volgens Niels niet.

    Het zou best kunnen dat als jij een negatieve recensie maakt van de eerste 20 uur er iemand is die zal beweren dat pas na die twintig uur/boven level X de game pas “leuk” wordt. Maar dat houd niet in dat jouw recensie dan niet meer relevant is. Als een game mijn dwingt om eerst 20 uur verschrikkelijke gameplay door te spellen voor dat het leuke gedeelte komt, heeft de game in mijn ogen gefaald. Ik zie het altijd maar zo: Ik ga toch ook niet eerst 2 weken met een meisje dat ik totaal niet kan harden, enkel en alleen om dat ik er daarna (misschien) een keertje overheen mag?

  11. Harry Hol · 15-1-2010 · 13.36 uur

    “Ik ga toch ook niet eerst 2 weken met een meisje dat ik totaal niet kan harden, enkel en alleen om dat ik er daarna (misschien) een keertje overheen mag?”

    Erm… hand omhoog wie dit echt nog nooit gedaan heeft…

  12. Stone · 15-1-2010 · 13.50 uur

    “(Mocht mijn vriendin dit lezen: vanwege haar interessante karakterontwikkeling uiteraard!)”

    “Erm… hand omhoog wie dit echt nog nooit gedaan heeft…”

    Hoe lang heb je met je huidige vriendin Harry? Twee weken? ;)

  13. Stone · 15-1-2010 · 14.20 uur

    P.S. Steek (voorzichtig) zijn hand omhoog, geen 2 volledige weken.

  14. Rogier Kahlmann · 15-1-2010 · 15.04 uur

    Ik zou het 2 maanden kunnen volhouden

  15. Harry Hol · 15-1-2010 · 15.53 uur

    @stone 7 jaar alweer :-)

  16. Harry Hol · 15-1-2010 · 16.57 uur

    Volgens mij dwaalt deze discussie overigens een tikkie af…

    Wie stuurt hem weer bij?

  17. Vlad Micu · 15-1-2010 · 17.55 uur

    @Harry
    Helemaal mee eens Harry. Terug in November heb ik mijn allereerste game review geschreven over Aion. Ik vond het nogal een uitdaging en schaamde eigenlijk ook voor een deel dat de review alleen maar lvl 1-20 (nog geeneens het pvp deel) behandelde. De punten die je hierboven aankaartte zijn dan ook erg belangrijk om te overwegen en gelukkig kwam ik daar bij Aion ook langzamerhand achter. Het lezen van andere MMO reviews van ervaren MMO spelers heeft daarbij enorm veel geholpen.

    @Robert
    Spijker op zijn kop. Toen ik Aion aan het reviewen was, nam ik het gewoon op me om mijn directe speelervaring als leidraad te nemen. Daarnaast schreef ik mijn review nadrukkelijk voor de mensen die op het moment van de launch zaten te overwegen om het spel in huis te halen.

  18. Lucas Seuren · 16-1-2010 · 11.13 uur

    Misschien zou de beste manier om een MMO te reviewen gewoon zijn elke week een of twee updates te plaatsen gedurende een week of twee a drie. Dan krijgen mensen goed inzicht over hoe het spel vordert en dan zit je niet zo gebonden aan de momentopnames die zo belangrijk zijn in MMO.

    Het dagboek is misschien wat cliché, maar het is wel duidelijk.

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>