Jezus & Mario: games haken aan bij een lange traditie in de kunsten



Binnenkort komt de game El Shaddai uit, dat volgens Wikipedia ‘God Almachtig‘ betekent in het Hebreeuws. De game is één van de eerste high-profile, mainstream games die volledig is gebaseerd op een verhaal uit het joods-christelijke Oude Testament.

In de game speel je de engel Enoch, die een laatste poging mag wagen om de gevallen engelen terug te halen die naar de aarde zijn afgedaald om omgang te hebben met menselijke vrouwen. Uit die verbintenissen worden reuzen geboren, en er zijn nog wat andere ongewilde bij-effecten. Het is in ieder geval zo’n potje geworden op aarde dat God een zondvloed wil sturen, om iedereen te straffen en zo overnieuw te beginnen.

Dit is een populair verhaal in de kunsten. Zo wordt er bijvoorbeeld  in het nummer All My Ghosts van The Pixies (skip naar 01:06) naar verwezen. En dit weekend nog was een moderne variatie ervan op de Nederlandse tv te zien in de film Der Himmel über Berlin van Wim Wenders.

Enoch faalt

De Japanse ontwikkelaar van El Shaddai wordt voor een groot gedeelte gevormd door talent uit de voormalige gamestudio Clover (Viewtiful Joe, Okami). Dat verklaart ook de werkelijk fantastische art direction van de game. Verder is er over het spel niet zo heel veel bekend, behalve dat het voornamelijk speelt als een third-person, action-adventure in de stijl van God of War (waarover later meer).

Spoiler alert: Als de game het oorspronkelijke verhaal volgt dan faalt Enoch (die in het boek Genesis niet voorkomt), en komt de aarde onder water te staan. Alleen de welbekende Noach met zijn gezin, en de dieren overleven het.

Dat zou best een episch einde zijn, maar wellicht wat lastig om een franchise mee te beginnen.

Rembrandt van Rijn

Als je het bovenstaande zo leest, is het vreemd dat er zo weinig games gemaakt worden die putten uit de rijke, oudtestamentische geschiedenis. Terwijl bijvoorbeeld de Griekse mythologie wel al een tijdje als inspiratiebron dient voor veel games. Denk aan de God of War-serie.

De joods-christelijke verhalen over geloof, hoop, zelfopoffering, geweld, lust, liefde en verraad zouden in ieder geval een frissere setting bieden dan die waar menig MMO of RPG nu op teruggrijpt. De eindeloze orcs, trollen, dwergen, elfen, tovenaars en ridders zullen toch ook de grootste fans inmiddels de keel uitkomen?

In bijvoorbeeld de Westerse beeldende kunst is het Oude Testament wel een populair thema. Zo heeft een van mijn favoriete schilders van de vorige eeuw, Otto Dix, een indringend schilderij gemaakt getiteld Lot en zijn dochters (hij maakte overigens ook oorlogsschilderijen waar Call of Duty nog een puntje aan kan zuigen).

Ook onze eigen Rembrandt van Rijn schilderde over Grieks mythologische thema’s als De Ontvoering van Europa, maar maakte nog veel meer schilderijen van verhalen uit het Oude Testament.

Two billion people can’t be wrong

Waarom veel spellenmakers  er waarschijnlijk voor terugdeinzen om joods-christelijke verhalen zo expliciet te gebruiken, is vanwege de verwachte maatschappelijke tegenstand. Er zijn weinig mensen meer te vinden die nog geloven in Zeus en Hera, maar er zijn naar schatting nog wel meer dan 2 miljard christenen en Joden. Daaronder bevinden zich er genoeg die geen fan zijn van het nemen van creatieve vrijheden met hun religie.

Daarom is het ook een Japanse ontwikkelaar die als eerste met zoiets als El Shaddai komt. Op dat eiland bestaat vanwege het historische isolement nauwelijks een joods-christelijke traditie. De gevoeligheid daarover ontbreekt dan ook. Zo waren het ook Japanse game-ontwikkelaars die vrijuit afbeeldingen van crucifixen in Nintendo-games gebruikten, terwijl dat in het Westen werd gecensureerd. Een bekend voorbeeld zijn de crucifixen uit de oude Castlevania-games.

Het gebrek aan christelijke traditie bij Japanners heeft er waarschijnlijk ook aan bijgedragen waarom een serie als Final Fantasy veel populairder werd in het westen dan Dragon Quest. Die laatste serie bevat veel meer religieus gevoelige inhoud, zoals het feit dat je naar een katholiek gestylede kerk moet om daar te bidden (en zo te saven of te healen). Daar zullen veel westerlingen toch de wenkbrauwen bij fronsen. Overigens speel je in de laatste Dragon Quest weer een engel die naar de aarde afdaalt!

Naar de hel

Echter, ook zonder die letterlijke verhalen zijn toch opmerkelijk veel games religieus geïnspireerd. Al die games over het goede dat het kwade overwint, het onbaatzuchtig de held uithangen om de wereld of anderen te redden, het zijn er waarschijnlijk duizenden. Ook wordt in games inmiddels zo vaak heen en weer gereisd naar de hel dat je je afvraagt waarom ze nog geen tramlijn ernaartoe hebben aangelegd. Een duivels project, zoiets als de Noord-Zuidlijn.

We worden toch het meest meegesleept door conflict, drama, geloof, zelfopoffering, redding, liefde, lust, moord en doodslag. Kortom, alles wat het menselijk leven zo irrationeel en fijn maakt, en waar religies goede oerverhalen voor bieden. Atheïsten hebben blijkbaar toch saaiere verhalen. Al die logisch beredeneerde, causale verbanden van oerknal tot nu. Daar kunnen alleen schei- en natuurkundigen drama uithalen. Zelfs in Will Wrights evolutionaire Spore begin je nog als Schepper.

En die arme Mario die zichzelf onbaatzuchtig blijft opofferen als redder van het (paddestoelen)koninkrijk… als daar geen Jezus-analogie in zit, weet ik het ook niet meer.

6 reacties

  1. Arjen · 18-5-2011 · 15.33 uur

    Alle verhalen zijn terug te voeren op verhalen uit oude mythologie, volkstradities, de bijbel (die ook weer uit die eerdere verhalen geput heeft) en andere oude boeken en vertellingen.

    Ook games die er dus niet meteen uit zien alsof ze hierop geinspireerd zijn bevatten vaak honderden elementen, symbolen of zelfs hele delen van personages, plots en motieven die terug te voeren zijn op eeuwenoude vertellingen. Onze cultuur is er namelijk uit opgebouwd.
    Dat games hier dus op aanhaken ben ik met je eens, ik denk zelfs dat ze dat veel meer doen dan je in dit artikel schetst.

    Desalniettemin vind ik het een leuke analyse, en de extra context die je aanbrengt in het stukje over expliciete of duidelijke verwijzingen maakt het zeker interessant.

  2. Erwin Vogelaar · 18-5-2011 · 16.59 uur

    Leuk stuk. Ik kijk erg uit naar El Shaddai, grotendeels om het verhaal en de personages.

  3. Maarten Brands · 18-5-2011 · 17.15 uur

    Heb de game vorig jaar in Tokio heel even kunnen spelen. Te kort om er iets zinnigs over te zeggen, behalve dat het er dus super uitziet.

    ‘Spring 2011’ is de releasedatum, maar dan mogen ze wel opschieten ;) Heb nog nergens een finale datum gezien.

  4. Robert August de Meijer · 19-5-2011 · 14.18 uur

    Inderdaad een beetje vreemd dat het Christendom zo weinig wordt gebruikt vergeleken met andere mythelogien. Ik kijk uit naar dit spel.

  5. Roland van Hek · 19-5-2011 · 16.21 uur

    Heel prettig dat je Wenders’ film erbij haalt en niet de muffe remake ‘City of Angels’, Maarten. :-)

  6. Stefan Keerssemeeckers · 19-5-2011 · 16.25 uur

    Die van Wenders kan nóóit beter zijn dan ‘Evan Almighty’!

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>