Kijk wat we ook kunnen



Rogier op vrijdag.

Braid en Flower, het werd al bijna te lang geleden. Maar nu, gelukkig, is Journey er eindelijk. Veel tijd besteden we er niet aan (schuld van de makers), maar dat is niet erg. Als er af en toe maar eentje uitgebracht wordt. De kunstzinnige game. Het artistiek verantwoorde niemendalletje dat we als wapenfeit kunnen inzetten tegen de mensen die op ons neerkijken.

Games waarmee we kunnen zeggen: “Kijk wat we ook kunnen!”

Nou ja, wij maken ze natuurlijk niet zelf. Maar op een of andere manier willen we ons, als heimelijke videospelletjes-liefhebbers, er zodanig mee verbinden dat je het iemand zou kunnen horen zeggen op een familiefeestje. Terwijl je je vader een controller in de hand drukt, Journey opstart en zijn blik bestudeert. “Kijk pappa! Kijk wat we ook kunnen!” Eenmaal uitgespeeld; erop uitgekeken of er nog een diepzinnige verhandeling over geschreven te hebben, fraggen en levelen we vrolijk verder met de spellen waar we minder openlijk voor uitkomen.

Maar door die ene kunstzinnige game voelt dat opeens minder erg. Het zijn de groentenburgers die we af en toe nemen om ons daarna weer tegoed te doen aan ontelbare Big Macs die we stiekem lekkerder vinden en - dit is helemaal een vreselijk excuus - die we voor onszelf categoriseren onder een ‘guilty pleasure’. Iets waarvan we diep van binnen niet willen genieten; een dodelijk soort minachting voor hetgeen waar je van houdt.

Opeens schaamteloos over iets als Journey beginnen is dan ook direct verdacht. Het ophemelen en naar voren schuiven van dit soort spellen geeft niet het beoogde maar het tegenovergestelde effect. Terwijl we met Journey en Flower ter hand willen betogen dat games meer kunnen zijn, erkennen we dat het gros tekort schiet. De krenten uit de pap vissen maakt de pap immers alleen maar smeriger.

Het is ook geen uitdaging om een filosofische bespiegeling te schrijven over iets wat daar al om smeekt. Schrijven over bovenstaande games is een makkelijke manier om te laten zien hoe serieus en volwassen games kunnen zijn. Daar ligt onze uitdaging en taak ook niet.

Wij moeten leren de Big Mac te zien als waardig en gelijk; iets dat helemaal geen Big Mac is. Dat bleek een vergelijking die uit schaamte ontstond. Er schuilt zoveel artisticiteit in wat we nu nog ‘dom vermaak’ noemen. Zoek het, schrijf erover. Leer eerst af om zelf ergens op neer te kijken voordat je dat van anderen verlangt. Dan leren we misschien meteen af om ieder esoterisch of dromerig spelletje als een kunstwerk te bestempelen.

11 reacties

  1. Robert Hoogendoorn · 30-3-2012 · 13.06 uur

    Wat een goede column!!

    Maar wacht eens. Dit is een Kahlmannetje. Waar is het addertje onder het gras? De sneer? De sarcastische ondertoon? Zie ik iets over het hoofd of is Dhr. Kahlmann plots heel serieus?

    Arrggghhh! Mind games! *zwaait met vuist in de lucht naar Rogier*

  2. Gunstar · 30-3-2012 · 15.57 uur

    Games zijn geen kunst, eerder musea (volgens mij heeft Kojima dit ooit gezegd). Hoe groter en voller het museum, hoe beter de game. Daarom vind ik games als Mass Effect en GTA beter dan dingen als Braid of Journey.

    Goede column.

  3. Robert August de Meijer · 30-3-2012 · 16.22 uur

    Wat zoek je dan precies, Rogier? Wat maakt die Big Macs lekker? Ik vind ze inderdaad “dom vermaak”. Dat hebben onze ouders en vriendinnen en zo beter door dan de “gamers”.

    99.99% van alle computerspellen zijn zo matig dat ze onze aandacht niet waard zijn. Dat geldt ook voor Braid (leuke puzzels, maar dat maakt het niet mooi) en Flower (mooie beelden, maar verder?). Dat vinden onze ouders en zo ook, met goede redenen.

    Maar er zijn wél computerspellen die wel mooi zijn, zoals Journey, Every Day the Same Dream, Dys4ia, en Planescape Torment. Volgens mij haal je twee dingen door elkaar, Rogier: matige “kunstgames” en mooie spellen. De matige kunstspellen zijn waardeloos, inderdaad: te weinig schoonheid en ook geen uitdagingen. De normale spellen (Big Macs) hebben tenminste wel een uitdaging, maar zijn niet mooi. Leuke uitdagingen zijn okay, maar verwacht niet dat de massa daar warm voor wordt: je kunt net zo goed Sudoku’s oplossen of een nieuwe taal leren.

    De mooie spellen hebben wat al die normale spellen niet hebben, maar andere kunstvormen wel: schoonheid. Dat is wat wij moeten belichten en delen met de anderen.

  4. Rogier Kahlmann · 30-3-2012 · 16.35 uur

    Schoonheid. Ik weet niet wat je daarmee precies bedoelt. Het lijkt of je een soort rangorde probeert aan te brengen in emoties, maar ik zie het als semantische trucjes. Alsof een mooi gerecht beter is dan een lekker gerecht, een aangrijpende film beter dan een boeiende. Een schoonheid beter dan een lekker wijf. Uiteindelijk mag Journey ook gewoon een leuk - in plaats van een mooi - spel zijn.

  5. Rick · 30-3-2012 · 16.37 uur

    Ik krijg honger van je column.

  6. Robert August de Meijer · 30-3-2012 · 16.54 uur

    Ja, mooi is inderdaad “hoger” dan leuk. En de meeste computerspellen zijn op z’n best alleen maar leuk.
    Elke medium heeft zo’n verdeling. Detectives, porno, fantasy en chicklits zijn leuk om te lezen, maar net als een Big Mac wordt je erdoor niet geestelijk verzadigd.
    M.C. Escher is “leuke” beeldende kunst, en komt daardoor niet voor in de meeste kunstboeken. En wees eerlijk tegen jezelf: beeldende kunst had haar hoogtepunt ergens voor de Tweede Wereldoorlog, voordat “leuke” kunstenaars alles ironisch hebben gemaakt.

    Ik schreef een column een tijd geleden over het belang van geestelijke inhoud in spellen:
    http://bashers.nl/na-twintig-jaar-vind-ik-gameplay-niet-meer-alles-het-is-tijd-voor-inhoud

  7. Vincent · 30-3-2012 · 21.32 uur

    Het lijkt me prima Robert dat er een verschil in mening is. Ik speel games op dit moment namelijk vooral om even geestdodend bezig te zijn, niet teveel te hoeven nadenken over al het andere. Juist de games die een fijne gameplay hebben zorgen daarvoor.

    Daarnaast kan je natuurlijk altijd discussie voeren over wat ‘mooi’ is en wat ‘adembenemend’ is, puur en alleen omdat die ervaring voor iedereen anders is.

  8. Robert August de Meijer · 31-3-2012 · 11.12 uur

    Yeah, ik speel spellen ook voor hun geestdodend aspect af en toe; een half uurtje puzzelen voordat ik ga slapen vind ik heerlijk (al heb ik daar soms spijt van…). Maar Rogier heeft het over de status van computerspellen.
    Voorbeeld: OddWorld Stranger’s Wrath is ook maar een puzzel gegoten in een Frank Oz wereld. Ik blijf erbij dat de meeste mensen geen zin hebben om puzzels te spelen omdat zij ze of tijdverspilling vinden, of toch liever het cryptogram van de VK oplossen. Ik ken ook weinig mensen boven de dertig die nog warm genoeg worden voor Dark Crystal, en dat soort dingen, om meer dan tien uur “leaning forward” mee bezig te zijn.

    Maar goed, ik houd de status van kunst en schoonheid hoog en zonder compromis. Andere geeks doen moeilijk over wat nou de echte Star Wars is, of hoe belangrijk de vrije markt is, of wat het betekent om een vrouw te zijn in een patriarchale maatschappij. Esthetiek is politiek. Dat maakt Rogier in ieder geval duidelijk.

  9. Sweeper · 31-3-2012 · 12.36 uur

    Ik reageer dan wel nooit op Bashers’ posts, maar hier moest het wel. Groot onrecht is aangedaan :P

    Foei, Robert! Escher wegzetten als ‘leuk’. Escher wist als geen ander schoonheden grijpbaar te maken als, bijvoorbeeld, recursie en zelf-referentie. welke, in mijn ogen, beduidend hoger staan op de ‘schoonheden-ladder’ (als die al bestaat) dan simpelweg ‘mooie’ werken.

    Ik durf zonder blikken of blozen te stellen dat Escher voor de kunst was, wat Bach voor de muziek was. Het staat je vrij om Bach ook onder de categorie ‘leuk’ te scharen, maar dat zou een verregaande definitie verandering van de categorie ‘leuk’ betekenen.

    Ach, ik heb mijn kriebel weer weggekrabd.

  10. Robert August de Meijer · 31-3-2012 · 18.18 uur

    Bij nader inzien moet ik toegeven dat sommige werken van M.C. Escher inderdaad mooi zijn, (zeker in vergelijking met postmoderne kunst), zoals je aangeeft. Ik heb het dan ook over zijn werken zoals het waterval en die trap die oneindig lang omhoog gaat.
    Maar had hij echt zoveel invloed als Bach? Misschien het wiskundige?

  11. Sweeper · 3-4-2012 · 11.51 uur

    Excuus voor de late reactie.

    Of Escher evenveel invloed heeft en nog zal hebben als Bach valt lastig te zeggen. Bach heeft namelijk bewezen mensen te kunnen intrigeren over de loop van bijna 300 jaar.
    Wat ik wel kan zeggen is dat er verschrikkelijk veel overeenkomsten tussen de werken van Bach en werken van Escher. Zoveel zelfs, dat je ze twee verschillende uitingen van dezelfde, inderdaad wiskundige, concepten zou kunnen noemen. In die zin staan Escher en Bach zeker gelijk aan elkaar.

    (De twee verschillende uitingen van het zelfde concept kan je zien als in het Nederlands of in het Chinees uitleggen hoe iemand bij de dichtstbijzijnde supermarkt moet komen)

    Als het je interesseert kan ik van harte het boek ‘Godel, Escher en Bach’ van Douglas Hofstadter aanraden. Hofstadter legt de verbinding tussen Escher, Bach en ook Godel (een wiskundige) daarin veel ‘mooier’ uit dan dat ik dat ooit zou kunnen.

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>