Nobuo Uematsu en Arnie Roth over gamemuziek in de concertzaal



Op 5 november 2011 wordt geschiedenis geschreven. De respectabele, Londense Royal Albert Hall zal een podium bieden voor Distant Worlds II: More Music from Final Fantasy, een multimediale concertreeks waarin muziek uit de Final Fantasy-franchise ten gehore wordt gebracht door een orkest. Het is de eerste keer dat men de Britse hoofdstad aandoet, maar het is niet de Europese première. Die was op 11 juni 2010 in het Konserthuset te Stockholm. Voorafgaand aan die première had ik een vraaggesprek met dirigent en uitvoerend producent Arnie Roth en componist Nobuo Uematsu.

Jeroen: Wat betekent Distant Worlds voor u persoonlijk?
Nobuo Uematsu: “Het zijn live-uitvoeringen. Het blijft altijd heel spannend om te zien of alles gaat zoals je van tevoren hebt gepland. Het zou oorspronkelijk maar een eenmalig gebeuren zijn [Dear Friends-concert van 10 mei 2004, red.], maar de reacties waren zo enthousiast dat we besloten er een toer van te maken. Toen kwam ik in contact met Arnie Roth en zo is het balletje gaan rollen.”

Arnie Roth: “De mogelijkheid om een nieuw publiek naar de concertzalen te trekken. Artistiek leider Stefan Forsberg van het Royal Stockholm Philharmonic Orchestra en dit orkest schijnen zich te realiseren dat dat een onderdeel van hun muzikale opdracht is. De meeste orkesten zijn zich daar wel van bewust maar slagen niet in de uitvoering. Ze halen dan een popartiest in huis, maar dat is eenmalig en de bezoekers komen niet terug.”

“Velen van hen komen voor het eerst in een concertgebouw.”

“De doelgroep zijn de gamers. Velen van hen komen voor het eerst in een concertgebouw en denken dan ‘wow, wat een mooi gebouw met schitterende architectuur’. Voor een orkest is dit een uitgelezen kans om voor deze nieuwkomers te spelen, en iets op te bouwen waardoor ze terugkomen.”

“Ze vinden dat hier [Konserthuset, red.] erg belangrijk. Niet ieder orkest heeft een dergelijke instelling, maar het Royal Stockholm Philharmonic vindt het van belang dat het voor iedereen speelt en niet alleen maar voor de harde kern van klassieke muziekliefhebbers. Ik vind het heerlijk om met dit orkest te werken. Niet alleen omdat het een geweldig orkest is maar omdat ze een geweldige houding hebben en het heerlijk vinden dit soort concerten te geven.”

Is Stockholm daarin dan zo uniek? Moet u bij andere orkesten door een elitaire houding breken?
Roth: “In het begin was er wel een strijd, maar nu, omdat men ons heeft gezien, begint men het elders eindelijk door te krijgen. Daarbij is er wel een verschil tussen Europa en de Verenigde Staten. In de VS hebben we binnen mum van tijd uitverkochte zalen. We doen Toronto, San Francisco, San Diego, Houston en het National Theatre van Washington DC aan, allemaal steden met toporkesten. Verder zijn we in gesprek met het Sydney Opera House.”

“In Europa stuiten we op meer verzet en onbegrip. We doen er wel ons best voor. Ik heb gewerkt met veel orkesten in Europa, waaronder het London Symphony Orchestra, maar de besturen hier vinden het ingewikkeld om te definiëren hoe om te gaan met de marketing van gamemuziek. De vooronderstelling bij veel orkesten is: ‘wij begrijpen het niet, en dus spelen we het niet’.”

Tegenwoordig zijn er haast geen belemmeringen meer in het componeren van gamemuziek. Twintig jaar geleden was het ondenkbaar dat de musical score direct werd voorzien van koorgezang. Wat vindt u de grootste technische vooruitgang in al die jaren?
Uematsu: “De technische verbeteringen zorgden voor meer mogelijkheden, maar die ontwikkelingen waren redelijk makkelijk bij te houden. Voor mij vormde de grootste uitdaging het moment toen het mogelijk werd om vocale stukken toe te voegen. Dat is een heel ander, nieuw terrein dat ik nog nauwelijks verkend had.”

Wat trekt de fans van Final Fantasy wereldwijd keer op keer naar de concertzaal?
Roth: “Dat is een fascinerende vraag. Het unieke van Final Fantasy is dat de fans niet alleen de game, maar ook de muziek in hun hart hebben gesloten. Ik denk dat het klassieke leidmotief hier een belangrijke rol in speelt.”

“Het unieke van Final Fantasy is dat de fans niet alleen de game, maar ook de muziek in hun hart hebben gesloten.”

“Uematsu heeft alle personages uit de originele games een thema meegegeven en hier soms twintig jaar lang aan vastgehouden. Dat creëert een loyaliteit bij de fans. Uiteraard wordt hier en daar met het thema gevarieerd. Denk bijvoorbeeld aan mijn swingende interpretatie van de chocobosong. Maar het blijft voor fans duidelijk herkenbaar.”

Is dat een grote uitdaging bij het arrangeren van de stukken? Om de authentieke sound dusdanig te bewaren dat de fans het ook als zodanig herkennen?
Roth: “Neem bijvoorbeeld Jenova. Het is nog steeds herkenbaar als Jenova, maar het origineel miste een duidelijk einde. We moesten er een einde aan maken en zijn uitgegaan van de versie van The Black Mages. Zij maakten een soort harmonische sequentie die niet echt iets te maken had met Jenova, meer een soort code en dat idee heb ik gebruikt en de fans lijken het mooi te vinden en ikzelf vind het schitterend. Het maakt het arrangement spannender.”

“Fans hebben me vaak verteld dat ze de beelden eigenlijk niet nodig hebben.”

“Dat brengt me overigens ook op het onderwerp visuals. Fans hebben me vaak verteld dat ze de beelden eigenlijk niet nodig hebben, dat ze puur komen voor de muziek. Maar er zijn stukken, Dancing Mad bijvoorbeeld en natuurlijk Jenova, waarbij muziek en beelden elkaar ondersteunen. Zo heeft Dancing Mad vier verschillende gevechten en iedere strijd heeft weer een eigen motief. Het is moeilijk dat te spelen in een concert omdat ze muzikaal niets met elkaar gemeen hebben. Ieder deel heeft een eigen identiteit, de één is gothic, er zit een swingende allegro in, een rockbandachtig stuk en dan is er nog een orgelcadens.”

“Uit ervaring weet ik dat wanneer we die stukken spelen zonder beelden de reactie van het publiek anders is. Ze zullen het wel mooi vinden, maar dat blijkt niet uit de reacties. Misschien heb ik ongelijk, maar gevoelsmatig is het beter zo. In dat opzicht is Distant Worlds dus ook anders dan de Dear Friends-concertreeks of de Japanse tour in 2004. Er zijn meerdere Final Fantasy tours geweest, waarbij videomateriaal is ingezet om de muziek te ondersteunen. Maar dit is de eerste keer dat we beelden laten zien van de eerste tot laatste minuut van het concert.”

Hoe reageert het orkest op het publiek? En welk stuk spelen ze het liefst?
Roth: “In mijn ervaring begrijpen ze One-Winged Angel het beste, ze merken hoe het publiek er op reageert en het is verbazingwekkend hoeveel energie het orkest krijgt van de reacties van het publiek en omgekeerd. Het is geweldig wanneer mensen gaan juichen zodra ze de eerste maten van een stuk horen dat je gaat spelen, het orkest pikt dat echt op. Buitenstaanders begrijpen misschien niet dat het een kwestie is van interactie.”

“Ik denk niet dat ook maar één van de orkestleden Dancing Mad als favoriete stuk zal noemen, omdat het zo verschrikkelijk moeilijk is. Ze zullen het leuk vinden het te spelen en ze zullen het een mooi stuk vinden maar het is echt heel zwaar.”

En uw eigen favoriete stuk uit het programma?
Roth: “Je hebt het in ieder geval teruggebracht tot wat we morgen [11 juni 2010, red.] spelen. De meeste mensen willen weten wat mijn meest favoriete stuk aller tijden is. Er is zoveel. Ik zei altijd Aerith’s Theme. Niet omdat het spannendste stuk is, maar omdat het zo mooi is. Zo overweldigend en ontroerend mooi, met heel veel liefde geschreven. Het is een intiem stuk, dat is verschrikkelijk moeilijk voor componisten en arrangeurs. Het is moeilijk om zo dicht bij je fans te komen, meestal bereik je het ongeveer, is de emotie er ongeveer, maar dit stuk doet dat helemaal.”

“Morgen… Jenova is waarschijnlijk het leukste stuk om te spelen. Dancing Mad is episch, de opening van Bombing Mission vind ik geweldig. Ik word altijd erg opgewonden als we dat stuk spelen. Maar we spelen het al zo lang, misschien One-Winged Angel? Ik weet het niet, ik houd van alle stukken, ik kan niet zo goed kiezen. Neem je het me kwalijk?”

3 reacties

  1. Thijs · 27-1-2011 · 11.37 uur

    Geweldig! Ik hoop dat ze ooit zoiets naar Nederland brengen.

  2. Roland van Hek · 27-1-2011 · 13.12 uur

    Yay, Jeroen is terug! En wat een cool artikel. :)

  3. Kenny · 13-3-2011 · 3.17 uur

    5 november, 2011
    mijn zeteltje is al gereserveerd in london

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>