Personages met een afwijking; Omschrijf Tragedie: Verhalen in Spellen deel 6b



Robert August de Meijer op woensdag. Beeld: Paul Veer.

Vorig week had ik het over onbetrouwbare vertellers als hoofdpersonages in spellen, omdat die deels de paradoxen van het Stanley Complex konden oplossen. Als een personage een verknipt beeld heeft van de realiteit, dan is het logisch dat de regels van een spel ook verknipt zijn.

Ik ondervond dat personages niet per se onbetrouwbaar hoefden te zijn om op dergelijke manieren vreemde beperkingen in spellen te rechtvaardigen. Deze keer heb ik het over spellen met afwijkingen die mogen, want het personage dat je speelt zorgt namelijk voor die afwijking.

Sisyphus

Ik begin met een simpel voorbeeld. Nou is het spel Sisyphus - voor zover ik weet - nog niet te spelen voor het publiek, maar ik ga ervan uit dat je het niet kunt uitspelen. Er zijn een heleboel spellen die eindeloos doorgaan, maar waarom is nooit duidelijk. Sisyphus daarentegen is bekend vanwege zijn vloek om eeuwig een steen naar boven te moeten rollen. Daarom is het logisch dat de speler niet in staat is om iets anders te doen. Je speelt Sisyphus, en die rots duwen is wat je dan doet. Heel veel spellen laten spelers dingen niet doen, zonder uit te leggen waarom ze niet kunnen. Waarom kan Niko Bellic bijvoorbeeld niet terug naar Servië zodra hij genoeg geld gespaard heeft? Sisyphus is wellicht niet een uitgebreid verhaal, maar het is tenminste een eerlijk verhaal tegenover de speler: er is geen Stanley Paradox omdat het verhaal niet eindigt.

Zoals Link verplicht is om de monomythe te volgen, is Sisyphus verplicht om dit te doen

Bioshock

Ik zit er niet zo mee dat Jack bestuurd wordt door middel van de uitspraak ‘Would you kindly?’. Ik vind het eigenlijk een logische manier om te verklaren waarom Jack steeds doet wat Atlus van hem verwacht. Maar op een gegeven moment wordt het mechanisme uit je gehaald en is Jack, volgens het verhaal, vrij om te doen wat hij zou willen. Toch is de speler verplicht om Atlus te verslaan. Bovendien wordt de Stanley Paradox niet vermeden: je hebt hard gevochten om uit Rapture te ontsnappen, maar als speler maak je nooit mee hoe het is om vrij te zijn. Maar goed, totdat je Ryan doodt is Bioshock een goed voorbeeld van een spel dat een personage gebruikt dat een afwijking heeft waar de speler naar moet handelen.

L.A. Noire

Cole Phelps is een vreemde kerel. Zoals Tom Bissel al eerder had aangegeven: hij steelt, vernielt en maakt verkeersovertredingen, maar gaat ook carrière maken bij de politie. Tevens is hij roekeloos tijdens overhoringen. Bissel beschrijft Phelps spelen als een gestoorde bokser besturen. Zolang de speler nog denkt dat zij hetzelfde is als de hoofdpersonage, komt zij bedrogen uit. Phelps is een ongevoelige eikel, en daar kan je niets aan doen als speler. Logisch, want hij is getraumatiseerd door wat hij heeft meegemaakt in de Tweede Wereldoorlog. Bissel schrijft: “Once you accept that Phelps is not your avatar but a guided missile whose damage you are constantly trying to mitigate, L.A. Noire gives you an experience unlike any other game I have played.”

Cole Phelps ben je niet, je speelt hem tot jouw rol als speler vervuld is

See ya, wouldn’t wanna be ya

Helaas eindigt het spel tragisch, en ik vraag mij af of dat nodig was. Wat nou als Phelps minder pech had in het riool, en verder ging met zijn leven? Ik kan niet zeggen wat hij zou doen, maar ik zou weten hoe ik mij zou voelen als speler: meer tevreden dan met een begrafenis. Ik had heel veel moeite gedaan om ervoor te zorgen dat Cole zo ver kwam in het leven. Ik vond het rot voor hem dat hij zo getraumatiseerd was en ik hoopte hem op de goede weg te helpen, dus baalde ik dat het zo afliep met hem. Nu word ik hypothetisch: als Cole verzoening had gekregen met zijn verleden, dan had ik het niet erg gevonden dat het verhaal voor mij afgelopen was, maar voor hem verder ging. Dit is anders dan de meeste spellen, waar ik het vreemd vind dat ik niet mag ervaren hoe het is om te leven als held.

Waarom? Want ik had (in dit hypothetisch spel) beseft dat Cole Phelps iemand anders was, en dat het mijn rol niet was om hem te zijn, maar om hem te spelen. Waar ligt het verschil tussen iemand ‘zijn’ en iemand ‘spelen’? Een spel heeft altijd een bepaalde uitkomst (aldus Jesper Juul). Doordat L.A. Noire duidelijk maakt dat Phelps iemand anders is dan ik, beschouw ik mijn rol als een speler. Als ik hem speel, betekent dat ik een bepaalde uitkomst probeer te bereiken. In dit geval, is dat Phelps een gelukkig einde geven. Zodra dat bereikt is, heb ik mijn rol als speler vervuld en kunnen wij beide onze eigen weg gaan. Ik stop met spelen, hij leeft verder in zijn eigen verhaal (voor mijn part is dat een cutscene). Dit klinkt misschien flauw, maar zonder deze distinctie lopen interactieve verhalen altijd tegen paradoxen op.

Een keuze tussen paradoxen

Ik had me bij onbetrouwbare vertellers al afgevraagd of het niet vreemd is dat een spel tegen de speler kan zeggen dat die tegelijk de hoofdpersonage en de speler is, doordat die macht heeft over beide. Toch lijkt het dat wij als spelers altijd deze paradox moeten aannemen: het is nou eenmaal gegeven om tegelijk onszelf én een personage te zijn, omdat het medium interactief is. Als wij deze paradox niet aanvaarden, door bijvoorbeeld niet tegen de speler te zeggen dat degene die zij stuurt een ander personage is (denk aan Half-Life), loopt het altijd tegen een Stanley Paradox aan. Tot nu toe heb ik alleen spellen gevonden die tragisch aflopen om de Stanley Paradox te ontwijken. Dankzij L.A. Noire denk ik een middel te hebben gevonden, waardoor het niet tragisch af hoeft te lopen. Het is geen voorbeeld (Phelps gaat immers dood), maar hypothetisch gezien had ik het niet nodig gevonden dat het slecht afliep, want het duidelijke onderscheid tussen hem (hoofdpersonage) en ik (de speler) zorgde ervoor dat het niet vreemd zou zijn als hij verder leefde zonder mijn invloed. Volgend week zoek ik verder: ik zit op het goede spoor!

De reeks Omschrijf Tragedie: Verhalen in Spellen:
Deel 1
Deel 2
Deel 3a
Deel 3b
Deel 3c
Deel 4
Deel 5a
Deel 5b
Deel 5c
Deel 5d
Deel 6

2 reacties

  1. Gillian de Nooijer · 9-2-2012 · 12.02 uur

    http://globalgamejam.org/2012/sisyphus Download zip onderin om te spelen!

  2. Robert August de Meijer · 10-2-2012 · 11.13 uur

    Ah, dat was even lastig. Shockwave downloaden en vervolgens in Firefox spelen. Moeilijk spelletje, dus ik weet nog steeds niet of je de top kan bereiken : P

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>