Spil Games: slimme domeinnamen, véél spelletjes en gameplays meten



Dit is een uitgebreide versie van een artikel dat eerder is verschenen in Bright.

Spil

Het Nederlandse Spil Games is de wereldwijde nummer 1 in toegankelijke webspelletjes: casual games. Maandelijks klikken 115 miljoen unieke gebruikers hun vrije tijd weg op een van de 50 portals die het bedrijf exploiteert. Portals vol platte en simpele spelletjes, die soms verdacht veel lijken op andere games. Hoeveel eer valt er te behalen aan de spielerei van Spil?

(Links op de foto: marketingdirecteur Oscar Diele. Rechts: technisch directeur Robbert van Os. Fotografie: Frank Ruiter.)

7 miljard hits

Het bedrijf is gevestigd in een onopvallend Hilversums pand naast BNN, waar een goeie 90 man werkzaam is. Wereldwijd komt het totaal op 200. Begin dit jaar werd Spil de grootste in zijn soort, groter dan de gameportals van Yahoo en MSN. Het is de enige Nederlandse notering in de top 50 van de ComScore Media Matrix, waarin de sites met het grootste bereik op rij staan.

Marketingdirecteur Oscar Diele legt uit hoe Spil te werk gaat. “We hebben 50 portals, verdeeld over 5 segmenten en 13 taalgebieden. Elke portal is helemaal toegespitst op de doelgroep en op het taalgebied.” Het is het klassieke internetmodel: zoveel mogelijk bezoekers trekken, proberen ze vast te houden en dit vervolgens verzilveren door advertenties te verkopen.

Volgens technisch directeur Robbert van Os krijgt Spil 7 miljard hits per dag. “We hebben servers in onder andere Nederland, de VS en China, in totaal zo’n 200 machines.” Van Os is trots op de efficiëntie van het systeem. “De afgelopen twee jaar zijn we vertienvoudigd in het bezoekersaantal, met maar vier keer zoveel servers.”

Casual games zijn gemiddeld 5 à 6 megabyte zwaar en het laden ervan biedt een mooie kans voor een commerciële boodschap. Maar de laadtijd wordt niet kunstmatig gerekt, zegt Diele. “Onze filosofie is dat we doen wat goed is voor de eindgebruiker. De rest komt daaruit voort.”

Waslijsten

Spil begon met het ontwikkelen van kleine games in 2001, nog onder de naam Spill Group. In 2004 werd de eerste portal gelanceerd, spelletjes.nl. Portals in andere Europese landen volgden, zoals jeux.fr en spielen.com. Domeinnamen met een ingebouwd publiek, omdat mensen ze op de gok intypen en er anders wel via Google belanden. Een aanzienlijk deel van het vroege succes kwam voort uit het opkopen van de juiste URL’s.

Gaandeweg kwamen er ook originele merknamen bij, zoals GirlsGoGames, voor meisjes van 8 tot 15. A10.com is dan weer gericht op jongens van 15 tot 25, en bevat wat Diele “on the edge content” noemt. Zoals een spelletje waarin je meisjes in de juiste volgorde op hun billen moet slaan.

Wie een Spil-portal bezoekt, wordt overvallen door waslijsten aan games, meer dan 4000 in totaal. De games zijn van sterk wisselende kwaliteit. Veel lijken op elkaar en zoals gebruikelijk in de wereld van de webspelletjes zitten er ook regelrechte klonen van klassieke arcadegames tussen. Bomberpengu lijkt bijvoorbeeld zo sterk op Bomberman (van het Japanse Hudson Soft) dat het de vraag oproept of het wel legaal is. Op spel.nl stond de game vermeld als ‘Bomberman Pengu’. Diele: “De gameplay van Bomberman is niet beschermd, het is een op zichzelf staande categorie geworden. Maar de titel is onjuist, dat is inmiddels aangepast.”

Meten is weten

Naast slimme domeinnamen en véél spelletjes is de spreadsheet het echte geheim van Spil. “Als geen ander meten we welke games succesvol zijn bij welk segment en in welk land,” zegt Diele. Daar past het bedrijf niet alleen de indeling en volgorde van de portals op aan, maar ook de games zelf.

Bij het meten draait alles om de zogenaamde gameplay. Diele: “Iedere keer dat iemand voorbij het laadscherm van een spel komt, geldt dit als een gameplay.” De populairste Spil-game, stuntracer Uphill Rush 2, scoorde er 20 miljoen in de eerste maand.

Deze gameplays worden vervolgens afgezet tegen de gemaakte investering, wat het succes van een game meetbaar maakt. Een rekensom die Spil intern volop cultiveert. Diele: “Er worden zelfs weddenschappen gehouden om te kijken wie het best kan voorspellen hoe een game het gaat doen.”

Van Os: “Iedereen doet mee, van de advertentieverkopers tot de technici. En telkens blijkt weer dat de gameontwerpers er het best in zijn. Zij hebben een goed ontwikkeld gevoel voor wat aanslaat bij de doelgroep.” De technisch directeur, die er vanaf het begin bij was, observeert dat de succesfactor in de loop der tijd systematisch hoger is geworden. “En de zelf ontwikkelde games doen het vrijwel altijd beter dan de aangekochte games,” zegt hij.

Budget en techniek

De duurste game die het bedrijf tot nu toe maakte is Horse Eventing, een 3D-spel gemaakt in Shockwave. Niet iedereen heeft deze plugin geïnstalleerd, waardoor slechts een deel van de internettende bevolking het spel kan spelen.

Paardenparkoersgames waren al populair, maar Spil had het idee dat de kwaliteit in het genre hoger kon. Het budget was ruwweg tien keer zo hoog als bij een normaal spel. “Daar is lang over vergaderd,” zegt Diele.

De meeste Spil-games zijn gewoon in 2D, omdat iedere pc-gebruiker ze dan kan draaien. Indrukwekkende techniek is geen factor van belang, blijkt uit de cijfers.

Natuurlijk houdt Spil de technologische vooruitgang in de gaten. Er zijn een aantal plugins die 3D in de browser mogelijk maken, zoals Shockwave, maar ook Unity 3D. Spil zou één ervan als standaard kunnen adopteren en bij de gebruikers kunnen pushen, maar Diele wil er niet van weten. “We kijken wat onze doelgroep geïnstalleerd heeft en spelen daarop in.”

Ontwikkeling

Jaarlijks produceert Spil zo’n honderd nieuwe games. Vaak vinden de ideeën hun oorsprong in Hilversum en gaat er een pakket met documentatie, concepttekeningen en storyboards naar de studio in China, waar 60 medewerkers de ideeën in korte tijd werkelijkheid maken. Met 2 à 3 maanden gaat het bedrijf van concept naar speelbare game.

Zo kan Spil razendsnel inspringen op wensen van spelers en ontluikende trends. Toen Flower Design Shop een grote hit bleek door de mogelijkheid om boeketten samen te stellen en op te sturen naar vriendinnen, werd besloten om meer met user generated content te doen. De tweede game volgens dit principe, My New Town, was een dubbel zo grote hit.

De zogenaamde ‘dailies’ bleken ook succesvol, eenvoudige games die de speler stimuleren om dagelijks te spelen. Animals in the City is bijvoorbeeld een test die antwoord geeft op de vraag welk ‘feestbeest’ de speler ‘is’. (In mijn testsessie was ik “een rijke mier”). Door het resultaat automatisch bij te schrijven op een kalender à la Brain Training en Wii Fit blijken meisjes inderdaad elke dag terug te komen. Nog een concept dat nu waar mogelijk wordt toegepast.

Diele: “Toen we begonnen was er sprake van eenrichtingsverkeer. We maakten spelletjes en stuurden die de buitenwereld in. Nu vindt er een interactie plaats. Door feedback van de spelers, maar ook door multiplayergames die je tegen anderen kunt spelen en door de mogelijkheid voor user generated content. Door zelf iets te maken, kunnen spelers hun creativiteit uiten. Ze drukken zich uit in onze games. Dat is onze bijdrage aan de wereld.”

Kritiek

Spil was niet altijd zo begaan met zijn omgeving. In het verleden kreeg het bedrijf kritiek op zijn zogenaamde deeplinkpraktijken. Oftewel het zonder toestemming binnen de eigen sites doorplaatsen van andermans games. De makers liepen advertentieinkomsten mis, terwijl ze wel extra dataverkeer te verduren kregen. In elk geval tot 2006 werd het fenomeen zelfs genoemd in de algemene voorwaarden: “We zijn ons bewust van het feit dat deeplinking een onderwerp van discussie is, er is ons echter geen informatie bekend dat dit verboden is.”

De clausule is nergens meer te bekennen. Diele: “Ons huidige beleid is dat we niet deeplinken. Omdat we eigen gamestudio’s hebben zijn we in staat in het grootste gedeelte van onze contentbehoefte te voorzien. Daarnaast licenseren we games van derden.”

Op de Aziatische portals van Spil, aangestuurd vanuit Sjanghai, wordt nog wel gedeeplinkt. Volgens Spil Asia-directeur Marc van der Chijs is dit in China heel normaal. “Het wordt door iedereen geaccepteerd. Zolang de sites waarnaar we deeplinken de content legaal hebben, is er weinig aan de hand.”

Dat laatste is nog maar de vraag. Op de Chinese Spil-portal game.com.cn staat niet alleen beeldmateriaal van Nintendo’s bekende personage Super Mario, je kunt er ook clientsoftware downloaden waarin je Flash-versies van Mario-games kunt spelen. Nintendo is niet blij met deze games, maar Van der Chijs ziet geen probleem: “Dit soort IP-games zijn altijd van externe developers, we maken ze nooit zelf. De verantwoordelijkheid ligt bij de developer. Indien een externe partij meldt dat dit inbreukmakend is, halen we de game er uiteraard direct vanaf. Maar in de praktijk komt zoiets niet voor.”

Eerbiedwaardig

Hoeveel eer valt er te behalen aan de spielerei van Spil? “Tja,” zegt Diele. “Wij vinden het gewoon cool om tien miljoen keer gespeeld te worden.” Dit bedrijf wil de mysterieuze snaar raken die mensen ertoe beweegt zijn spelletjes te gaan spelen en te blijven spelen. Als dat lukt, dan is dat eerbiedwaardig.

Minder fraai is hoe licht het bedrijf omspringt met andermans intellectueel eigendom. Het deeplinken is grotendeels afgezworen, maar het getuigt niet van zorgvuldigheid dat de naam Bomberman opduikt en er Mario-games te spelen zijn, zij het op een Chinese site.

Spil heeft op gehaaide wijze traffic, mankracht en omzet vergaard. Het is nu een groot en zichtbaar bedrijf geworden en heeft nog net dat beetje klasse nodig om uit te groeien tot een internetbedrijf waar iedereen trots op kan zijn.

24 reacties

  1. Sander van der Vegte · 15-12-2009 · 16.37 uur

    Ik heb mijn freeware game Panic ook op hun verzamelsites gezien. Dat ze nooit toestemming hebben gevraagd vind ik niet erg, maar implementeren in een verkeerde resolutie vernielde gelijk de hele game. Volgens mij hebben ze zelfs (maar dat kan ook een andere site zijn geweest) de credits en highscore eruit geknipt. Daar irriteerde ik me wel aan.

    Ondanks dat, knappe prestatie en een mooi bedrijf.

  2. Thom Stokkel · 15-12-2009 · 16.40 uur

    Wat ik me afvraag Niels is hoeveel feeling hebben die lui van Spil games nou met games? Bespeurde jij enige liefde voor gaming of kreeg jij mee dat het echt alleen maar om geld verdienen gaat? Ik heb namelijk het gevoel dat het elk willekeurig product, waar ze geld mee kunnen verdienen, had kunnen zijn. Tof dat zo veel mensen games spelen, toch vind ik het een schunnige business :D.

  3. Jelle Schut · 15-12-2009 · 16.49 uur

    @Thom, wij zijn er voor een reportage ook onlangs geweest en 1 van onze oudredacteurs werkt bij Spil, bij die mensen is er zeker wel liefde voor het vak. Het romantische idee dat iedere developer AAA console titels wil maken is allang achterhaald. Bovendien zie ik niet echt in wat er ‘schunnig’ is aan het maken van games die veel mensen spelen? Ik denk dat veel van hun games meer gamers trekken dan console toppers als GTA IV of Uncharted 2. Dan doen ze toch echt wel wat goed. Dat hun games jou niet aanspreken maakt het nog niet slecht, er zijn blijkbaar miljoenen mensen die bepaalde games van Spil heel erg tof vinden.

    De praktijken met deeplinken zijn natuurlijk niet goed te keuren, maar daar hebben de developers niks mee te maken.

  4. Thom Stokkel · 15-12-2009 · 17.05 uur

    @Jelle Ik weet er eerlijk gezegd heel weinig van af. Vandaar dat ik even wilde zeggen hoe ik erover denk. Wat ik er schunnig aan vind is dat ze een hoop spelideeën kopiëren en er vervolgens grof geld aan verdienen. Maar zoals ik al zei is dat alleen wat ik er over heb gelezen, ik heb geen idee hoe het er echt aan toe gaat in dit soort bedrijven maar ik vind het wel interessant.

    Ik heb verder niks tegen casual games, sterker nog die speel ik soms liever dan de tripe-A titels, dus daar gaat het me niet om. Toch krijg ik het gevoel bij dit artikel dat de mensen bij Spil bezig zijn met een succesvol bedrijf te runnen en niet zo zeer met mooie games te maken. Niks op tegen natuurlijk, het is hun goed recht. Dat veel mensen het spelen betekent overigens niet per definitie dat ze iets betekenisvol doen. De impact van die games is denk ik extreem laag.

  5. Niels ’t Hooft · 15-12-2009 · 18.29 uur

    @Thom (en Jelle):

    Ik denk dat Spil vrij bewust bezig is met de soort volwassenwording waar mijn afsluiting op zinspeelt. Dat zie je terug in de hogere kwaliteit (o.a. door meer en betere in-house ontwikkeling) en de pogingen om het grijze gebied van o.a. deeplinking de rug toe te keren.

    Thom, wat de liefde voor games betreft moet je de alinea over player created content en de ruimte voor spelers om creatief te zijn nog eens lezen. Oscar Diele zegt daar letterlijk wat hij denkt dat de impact is van Spil Games. Een gokje: vanuit de developers waren dit soort ideeën er al langer en Diele (die er nog niet zo lang werkt) is het type slimme marketingman dat zulke ideeën overneemt en verder verspreidt. Dat gaat des te beter omdat hij er zelf ook in gelooft.

    Wat de populariteit betreft: de populairste game is Uphill Racing 2 met 20 miljoen gameplays. Als je die metric loslaat op Modern Warfare 2 lijkt me dat je daar zwaar overheen gaat, en dat de sessies langer zullen zijn. Wat concrete cijfers die ik zo snel kan vinden: Half-Life 2 Episode 2: 4,149,046 ‘gameplays’ in een jaar gemeten door Steam, minder dan ik had gedacht, maar wel 41 minuten per sessie. Ik gok dat de gemiddelde Uphill Racing-sessie veel korter is.

  6. Jerry Vermanen · 15-12-2009 · 20.39 uur

    Interessant artikel. Hoeveel van dit soort bedrijfjes heeft Nederland eigenlijk? Sowieso, ons land kent toch wel een paar ontwikkelaars en zelfs een handheld-producent (hoewel alle onderdelen uit het buitenland komen, en volgens mij zelfs daar worden geassembleerd).

  7. Niels v R · 16-12-2009 · 8.41 uur

    Ik kan je uit eigen ervaring zeggen dat de liefde/passie voor games er wel degelijk is bij Spil. Ik werk er namelijk. ;)

  8. Jelle Schut · 16-12-2009 · 13.08 uur

    @Jerry, ook Zylom is een enorme speler op het gebied van casual games en gevestigd in Nederland. In Eindhoven zit nog Kalydo, dat ook lekker aan de weg timmert. Verder zijn we 1 van de grootste serious games makers van de wereld met VSTEP als grootste bedrijf op dat gebied in Europa.

    Kleinere ontwikkelaars als W! Games, Ronimo Games, Codeglue en Two Tribes worden ook steeds bekender dankzij games voor XBLA, PSN, WiiWare en de iPhone.

  9. Jerry Vermanen · 16-12-2009 · 13.33 uur

    @Jelle Schut. Tof, daar zitten wel wat namen bij die ik nu voor het eerst lees. Ronimo Games en Two Tribes ken ik wel, de rest is onbekend voor mij.

  10. Robert Hoogendoorn · 16-12-2009 · 15.10 uur

    @Jelle/Jerry - dat Vstep de grootste van de wereld is in z’n genre klopt inderdaad. Maar dat zijn ze al enkele jaren, het is echter iets waar in de laatste jaren pas aandacht aan wordt geschonken. Heb ooit aan een boekwerk/folder meegewerkt voor het ministerie, en daarvoor toen een gesprek gedaan met Vstep. Ook daar vind je flink wat passie terug!

    Zelf ben ik nooit over de vloer geweest bij Zylom, Spelpunt of Spill, dus daar kan ik helaas niet over oordelen. Daarnaast heb je dat lijstje wat Jelle opnoemde, maar er is nog VEEL meer.

    Elke dag kom ik langs Oberon Interactive bijvoorbeeld (geen idee waar zij nu aan werken btw.). Voor educatieve kidsgames is er IJsfontein, in Friesland zijn Grendel Games en Triangle Games bezig met typisch Hollandsche games, moeten we nog doorgaan? Rough Cookie met iPhone-games etc. etc.

    Er is genoeg in Nederland, laten we dat even vooropstellen. Verder moet ik zeggen dat ik dit een interessant artikel vind. Leuk om te weten, die laatste alinea vind ik echter een beetje vreemd. Waarom dat? Waarom is het nog geen respectabel bedrijf dan? Er wordt gigantisch verdiend, het bedrijf groeit. Commercieel doen ze het dus goed, en wel met iets wat ons allen aan het hart ligt.

  11. Ellen de Lange-Ros · 16-12-2009 · 15.54 uur

    @Robert: ben het helemaal met je laatste alinea eens. Waarom zou dit bedrijf nog meer ‘klasse’ nodig hebben om er trots op te zijn? Moeten ze dan games zoals Killzone gaan maken en tellen ze dan pas echt mee? Ik vind het juist fascinerend om te zien hoe de portals en casual games steeds weer grote groepen gamers aan zich weten te binden met vermakelijke games die uiterst verslavend zijn. Ik speel die games niet, maar vind de bedrijven die ze maken wel tof.

  12. Sunboom · 16-12-2009 · 16.13 uur

    @Ellen: games zoals Killzone? Volgensmij doelt Niels met ‘meer klasse’ op ‘meer respect voor de makes van de externe games’. Ik zie hem nergens zeggen dat het idee van kleine simpele games minderwaardig is.

  13. Menno Schellekens · 16-12-2009 · 19.10 uur

    @ Ellen: Volgens mij interpreteer je Niels niet goed. Hij heeft niets tegen kleine spelletjes. Hij refereert aan ‘deep linking’ en het jatten van gameplay-concepten van anderen om snel geld mee te verdienen. Semi-illegale praktijken en andermans ideeën jatten om geld aan te verdienen zijn geen eervolle praktijken.

  14. Niels ’t Hooft · 16-12-2009 · 21.07 uur

    @Ellen: Heb je het artikel wel gelezen?

    @Robert: Ik zie dat het Mario-plaatje (en wellicht ook de Mario-game, dit is wat minder makkelijk te checken om dat je er een Chinese Windows-client voor moet downloaden) inmiddels van games.com.cn is verdwenen. Wellicht door mijn opmerkingen naar Spil, maar misschien ook door actie van Nintendo, aangezien ik bij Nintendo gepeild heb wat ze hiervan vonden. Die wilden geen officiële reactie geven, maar lieten wel weten dat hun legal department dagelijks met dit soort zaken bezig is.

    Wat ik bedoel met de laatste alinea (laatste twee eigenlijk) is dat Spil dit soort dingen zelf zou moeten aanvoelen. Een internationale speler kan het niet máken om “Bomberman Pengu” op een van zijn sites te zetten en het zou niet zo moeten zijn dat een journalist op dergelijke ‘fouten’ moet wijzen. Spil heeft kortom net dat beetje klasse nodig waardoor dit soort zaken voor goed kunnen worden uitgebannen. Ik heb er overigens zeker vertrouwen in dat dit gaat lukken.

  15. Niels v R · 16-12-2009 · 21.16 uur

    @Jelle, Vergeet ook Youda Games niet en Zigiz Games.

    @Robert: Oberon maakt volgens mij zelf geen games, maar is meer een uitgever van een hoop games dmv (betaalde) downloads. Maar misschien hebben ze ondertussen zelf ook een studio.

  16. Wormpaul · 16-12-2009 · 22.25 uur

    Prachtig artikel

    Speel nog steeds veel van dit soort spelletjes (gewoon omdat `t leuk kan zijn!) tijdens `t tv kijken zoals nu met voetbal…

    Leuk om te horen hoe dit nu meer werkt op de achtergrond.

  17. Jelle Schut · 17-12-2009 · 12.59 uur

    @Robert/Jerry/Niels, het was ook slechts een kleine opsomming. Ik word rond een uur of 1 ‘s middags gewoon geacht voor mijzelf hard aan het werk te zijn, haha. Wilde even aangeven dat er in NL heel veel bedrijfjes zijn die onder de radar opereren van de gemiddelde gamer.

  18. Igor · 28-1-2010 · 10.32 uur

    Wat ik nog mis in het artikel is dat Spil Games vroeger onder de naam Spill Group ooit in de porno begonnen is. Dit ging middels een dubieus webmasterprogramma genaamd ‘Cavello’. Ze hadden domeinnamen zoals hoeren.nl, anaalridder.nl en het onovertroffen zwaarbehaard.nl.

    Ze zijn op een gegeven moment gaan expirimenteren met casual games en daar uiteindelijk mee verder gegaan omdat dit commercieel aantrekkelijk bleek. De porno activiteiten zijn vervolgens afgestoten. Ook hadden ze vroeger Leerlingen.com maar dat is ongeveer een jaar verkocht aan de onvolprezen spamkoning: Martijn Bevelander.

    Ten slotte hadden ze een aantal grote belangen in online gokbedrijven. Zo hadden ze een belang in avigaming, een bedrijf gevestigd in Jersey en in Zigiz, ook een gok-site. Inmiddels is zijn al deze belangen verkocht.

    Commercieel gezien doen ze het dus goed maar wat betreft de moraal van het bedrijf kun je dus wel kanttekeningen plaatsen

  19. Niels ’t Hooft · 28-1-2010 · 11.25 uur

    @Igor: Een interessante aanvulling op het stuk, waarvoor dank! Maar is het feit dat Spil de porno- en gokpraktijken heeft afgestoten niet simpelweg meer bewijs dat het bedrijf goed op weg is een internetbedrijf te worden waar iedereen trots op kan zijn?

  20. Igor · 28-1-2010 · 11.43 uur

    Ik beweer ook niet dat het niet een bedrijf is waar we trots op kunnen zijn, alleen een essentieel stukje voorgeschiedenis ontbrak aan het artikel.

    Kwa moraal plaats ik persoonlijk wel kanttekeningen. Een bedrijf wat ooit met porno is begonnen en nu kinderen vermaakt is op zich opmerkelijk te noemen.

  21. Rogier Kahlmann · 28-1-2010 · 11.47 uur

    Nee, Niels. Het zegt dat ze iets anders gevonden hadden wat nog beter verdiende en dat deden ze, zo begijp ik, niet eens op de nette manier. Met het geld dat ze dus met gok- porno en deeplinkpraktijken verdiend hebben kunnen ze nu dan eindelijk een ‘net’ bedrijf van de grond houden. Je bent wel erg snel trots. Of gewoon chauvinistisch.

  22. Niels ’t Hooft · 28-1-2010 · 11.53 uur

    Ik bedoel vooral een ontwikkeling te signaleren, Rogier. Een bedrijf met een bepaald verleden probeert het nu netjes te doen, maar slaagt daar nog maar deels in (zie Mario en Bomberman). Maar ze willen het wel. Daarom trekken ze ook mensen als Oscar Diele aan. Die man komt bij Wehkamp vandaan! De vraag is nu, gaat het ze lukken? Het gaat er niet om of ik trots ben op Spil, het gaat erom of het bedrijf de algemene perceptie kan veranderen. Of ‘men’ trots kan zijn, dus.

  23. Igor · 28-1-2010 · 14.46 uur

    Quote:”Die man komt bij Wehkamp vandaan!”
    Voor zover ik weet komt Oscar Diele niet bij Wehkamp vandaan maar van Tomtom. Daarvoor heeft hij bij Marktplaats / Ebay gewerkt.

  24. Igor · 28-1-2010 · 16.18 uur

    Nog even verder gezocht en hij komt idd wel bij de Wehkamp vandaan ;-)

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>