About
Volg Bashers
Nieuwe posts
Populaire posts
Nieuwe reacties
De laatste tijd lijkt er sprake te zijn van een herleving van de apocalyps in populaire media. Films als 2012 laten zien hoe de wereld wordt verwoest, maar het is duidelijk dat het lang niet meer alleen de ramp zelf is die ons boeit. Wat erna plaatsvindt is minstens zo interessant: wat gebeurt er met de mensheid in een post-apocalyptische wereld? Games als Fallout 3 spelen hier op in en schetsen een beeld van wat er van ons overblijft na een grote ramp. Daarbij is het niet eens belangrijk wat de oorzaak is van de vernietiging, maar hoeveel beschaving er overblijft wanneer de wereld is verwoest.
Het beeld dat ontwikkelaars schetsen van wat er gebeurt met de wereld na een grote ramp is eigenlijk een statement over de menselijke natuur: wanneer mensen op zichzelf zijn aangewezen vallen ze terug in een soort oervorm. Mensen worden egoïstisch en gaan soms zelfs zo ver dat het taboe op kannibalisme hen er niet van weerhoudt hun maag te vullen. Kortom, wat een ontwikkelaar laat gebeuren met de wereld na een apocalyps zegt iets over zijn mensbeeld. Een dergelijke visie van chaos en egoïsme die Fallout 3 toont, lijkt op het eerste gezicht veel overeenkomsten te hebben met de filosofie van Thomas Hobbes (1588-1679).
The Leviathan
In zijn boek The Leviathan (1651) schrijft Hobbes over de natuurlijke staat van de mens en de structuur van de maatschappij. Hobbes meent dat mensen in feite egoïstische wezens zijn, belust op macht en materieel goed. De mens is daarom van nature in een strijd verwikkeld, waarin iedereen in de eerste plaats uit eigenbelang handelt. Een fatsoenlijke, vriendelijke omgang met een ander is niet vanzelfsprekend. De mens, in zijn min of meer oorspronkelijke, autonome vorm – zonder te zijn onderworpen aan wetten –, is volgens Hobbes egoïstisch en voortdurend bezig met het verbeteren zijn eigen status.
Omdat het niet in de menselijke natuur ligt om vrede te bewerkstelligen, moeten mensen volgens Hobbes daarom leven in een staat met een sterk regime. Een alleenheerser zorgt voor een vredige samenleving. De alleenheerser is degene die bepaalt wat rechtvaardig is en wat gestraft moet worden: hij stelt wetten op die zijn onderdanen moeten volgen. Zonder deze macht, die een mens beschermt tegen anderen, moet iemand op zijn eigen kracht rekenen. Wanneer de staat wegvalt, zo redeneert Hobbes, is er geen rechtvaardigheid of ordebewaking meer, maar is het ieder voor zich.
Allen tegen allen
Dit is wat Hobbes bellum omnium contra omnes noemt, een oorlog van allen tegen allen. Hierin is elke man vijand van elke man, ieder mens is aangewezen op zichzelf. Aangezien hij niet wordt beveiligd door ordebewakers, door een regering, heeft hij alleen zijn kracht en intelligentie om zich te beschermen tegen andere mensen. Er is geen samenleving, maar een constant gevaar voor een gewelddadige dood. Omdat er geen regering is, zijn mensen niet gebonden aan wetten. En zo vallen mensen in deze chaos terug in hun oorspronkelijke ‘state of nature’ waar eigenbelang op de eerste plaats komt.
Fallout 3 toont veel overeenkomsten met Hobbes’ concept van een oorlog van allen tegen allen. De vernietigende kracht van de nucleaire oorlog heeft steden tot ruïnes gemaakt en het platteland tot een gevaarlijk landschap waar niets wil groeien. Hoewel de regering van de Verenigde Staten min of meer nog wel bestaat (in de vorm van de Enclave), is deze niet machtig genoeg om de boel onder controle te houden. De speler staat in een wereld van chaos en egoïsme waar het recht van de sterkste geldt. Wie in een dergelijke wereld tegen zijn natuurlijke impuls ingaat, zal daarvoor worden afgestraft. Beschaving bestaat niet in een land zonder sterke regering, volgens Hobbes. Oorlog zit in ons systeem en zonder wetten die ons binden, zullen we overgaan tot geweld om te krijgen wat we willen. Dat is wat de raiders doen, maar ook wat de speler moet doen om verder te komen in de game. Echter, er is een belangrijk verschil met de visie van Thomas Hobbes en de rode draad die door Fallout 3 loopt: er is hoop op een betere toekomst.
De macht van de speler
De situatie in Fallout 3 mag uitzichtloos lijken, toch is er een belangrijke positieve factor te vinden die recht tegen Hobbes’ negatieve visie ingaat: de speler zelf. Het is de speler die verandering aan kan brengen en de toestand kan verbeteren. De nadruk moet hier worden gelegd op kan, want de speler kan er evengoed ook voor kiezen om de situatie te behouden en het slechte pad op te gaan. Fallout 3 mag dan laten zien dat het slechtste in mensen naar boven komt na een grote ramp, maar de game maakt tegelijkertijd ook duidelijk dat een individu altijd een keuze heeft tussen goed en kwaad.
Hobbes meent echter dat er in een situatie van bellum omnium contra omnes geen goed of kwaad bestaat: “To this war of every man against every man this also is consequent, that nothing can be unjust. The notions of right and wrong, justice and injustice, have there no place. Where there is no common power, there is no law; where no law, no injustice”. Zonder regering is er geen rechtvaardigheid, en dus ook geen onrechtvaardigheid. Het karmasysteem in Fallout 3 belichaamt de rechtvaardigheid in de game. In deze wereld bestaat onrechtvaardigheid dus wel, zij het in een wat passieve vorm door een melding op het scherm na het uitvoeren van een goede of slechte daad.
Zelfopoffering
De ultieme morele handeling wordt echter pas aan het einde van de game uitgevoerd, wanneer de speler mag beslissen over het lot van de hele Capital Wasteland. Daarbij heeft hij de keuze om zichzelf op te offeren om het land te redden. Degene die Project Purity inschakelt zal namelijk sterven door een grote dosis straling in de bedieningsruimte. Wanneer er niet wordt gekozen om Project Purity uit te voeren, ontploft het project en betekent dat het einde van de hoop op een beter leven in het hele gebied. Wanneer het wel gebeurt en de speler besluit het leven van het gamepersonage op te offeren, klimt de wereld uit het diepe dal waarin het zich bevond en keert de beschaving terug.
De game laat in de epiloog zien wat er voortvloeit uit het goede gedrag van de speler. Hoewel de speler in de loop van de game constant wordt geconfronteerd met de slechte natuur van de mens, komt de kern van hoop in de epiloog duidelijk naar voren. Een individu heeft op de eerste plaats altijd keuzevrijheid en hoeft dus niet noodzakelijk aan zijn slechte natuur toe te geven. Ofschoon de juiste weg niet de makkelijkste is, blijkt dat deze wel het beste resultaat brengt voor de meeste mensen. Opvallend daarbij is dat ook indien er een slecht einde wordt gekozen, de game de morele waarde van opoffering blijft benadrukken. In de epiloog wordt het slechte gedrag van de speller dan ook veroordeeld: “it was not until the end of this long road that the Lone Wanderer was faced with that greatest of virtues: sacrifice, but the child refused to follow the father’s selfless example”. Zelfopoffering wordt in Fallout 3 als grootste waarde gezien. Het is het ultieme voorbeeld van handelen zonder daar zelf belang bij te hebben, en daarmee gaat het recht tegen Hobbes’ concept van de ‘state of nature’ in. Wat Fallout 3 dus eigenlijk duidelijk maakt is dat mensen de potentie hebben om de wereld te verbeteren en dat daar niet perse een sterke staat voor nodig is. Een individu kan het verschil maken.
Dit artikel kwam tot stand met hulp van Jelle van Aanholt. Dit is een samenvatting van een paper over dit onderwerp. Als je interesse hebt, lees dan het hele verhaal op Scribd.
