Waar is mijn Death Star?



In mijn broekzak zit een computer die nog maar kort geleden niet eens in mijn huiskamer had gepast. Continu, draadloos, komen er van over de hele wereld berichten binnen. Op mijn Kindle, lichter dan Het gouden ei van Tim Krabbé, passen 1400 boeken. En Siri, de stemassistent van de iPhone 4S, reageert zelfs als je haar vraagt of ze de “pod bay doors” wil openen – denk HAL 9000 uit 2001: A Space Odyssey. We leven verdorie in de toekomst!

Toch zijn er ook mensen teleurgesteld. Tijdens Playful, een charmante conferentie over spel en innovatie die onlangs in Londen werd gehouden, liet organisator Toby Barnes een dia zien met daarop de destructieve kunstmaan uit Star Wars. “Waar is mijn Death Star?” wilde hij weten.

Barnes heeft een punt, want van de grote gebaren uit oude sciencefiction is weinig terechtgekomen. We gaan niet met onze jetpacks of vliegende auto’s naar ons werk, niet naar Jupiter op vakantie, en er is ook nog steeds geen wereldvrede.

Met het einde van de space race tussen de VS en Rusland lijken ook de grootse, optimistische toekomstvisies verdwenen. We zitten nu tot onze knieën in een moeras van complexe systeemproblemen als global warming, de wereldeconomie, populisme, en tekorten aan fossiele brandstoffen, voedsel en water. Het beste wat we hebben om naar uit te kijken? Nanotechnologie die ons onsterfelijk maakt, laat fuseren met machines, en uiteindelijk laat verdwijnen in de kille bits van het netwerk…

Volgens cultuurcriticus Marcus Brown is het probleem wat hij noemt de “middle aged future”. We zitten vast in de toekomstbeelden uit de sciencefiction waarmee we zijn opgegroeid. Maar het is al lang duidelijk wat er wel en niet mogelijk is uit 2001, Star Wars en Star Trek. En kennelijk zijn we niet meer in staat om iets nieuws te verzinnen.

Wat overblijft zijn babystapjes in het verfijnen en verkleinen van bestaande ideeën. De grote onthulling uit de biografie van Steve Jobs is dat Apple de televisie beter wil maken. Precies wat Brown zegt: er zijn geen nieuwe ideeën meer. We staren ons blind op de Death Star.

Dat is jammer. Zoals sciencefictionschrijver Al Robertson betoogde op Playful: sciencefiction is er juist zo goed in om op speelse wijze tot iets nieuws te komen. Arthur C. Clarke vond de satelliet uit, Robert Heinlein het waterbed. Jules Verne beschreef in 1865 al opvallend precies hoe een maanlanding in zijn werk zou gaan.

De oplossing? Denken met de onbezonnen geest van jonge kinderen. “Geef een kind van vier een kartonnen doos en hij vliegt er mee naar de maan,” zei Marcus Brown. “Geef een kind van acht een kartonnen doos en hij doet er zijn boeken in.” Tijd om het sciencefictioncanon te verwerpen en een heel nieuwe toekomst te fantaseren.

Next Level verschijnt wekelijks in nrc.next.

4 reacties

  1. Noël Hamer · 31-10-2011 · 20.52 uur

    Ik denk dat het probleem niet zozeer ligt in de ideeën: science-fiction heeft ons echt héél veel fantastische en relevante ideeën gebracht. Maar ik merk vooral dat niemand meer geloofd dat we science-fiction werkelijkheid kunnen maken. “Het is wel een heel mooi idee, maar…”, hoe vaak ik dat wel niet heb gehoord.

    Als je niet het idee hebt iets te kúnnen veranderen ga je ook niet fantaseren, want het heeft toch geen zin, worden toch geen werkelijkheid.

    Zoals je zegt hebben we te maken met alsmaar complex wordende (of lijkende) systeemproblemen. De grote ideologieën van de twintigste eeuw (communisme, vrije marktkapitalisme en democratie) zijn allemaal mislukt, hoe kunnen wij dan nog complexere problemen oplossen?

    Deze idealen richten zich net als science-fiction op utopia’s. Die zijn nooit volledig te bereiken: door je uitsluitend op idealen te richten wordt je uiteindelijk alleen maar teleurgesteld. Maar het gaat om de volgende stap naar het verwezenlijken van onze dromen en oplossen van de problemen. Als daar iets van wél lukt maakt het ons moediger en durven we telkens meer te dromen.

    Een kind van vier kan fantastisch leuk fantaseren, maar het slaat niet op de werkelijkheid. Het kind van acht is veel belangrijker: ofwel wordt het teleurgesteld en cynisch omdat de dromen van vroeger niet bereikt kunnen worden, of het neust in de boeken om te leren wat wél mogelijk is.

    E: kwam toevallig dit artikel tegen na het plaatsen van de reactie, is wel relevant: http://goo.gl/uCkyk.

  2. Jan Egbers · 31-10-2011 · 21.20 uur

    Ergens schuilt er wel een kern van waarheid in, al wordt de kwestie hier wel heel zwart-wit geschetst. De jaren 1950-‘80 waren hele andere tijden; de oorlog was net over, en binnen het nieuwe conflict tussen oost en west was innovatie zeer belangrijk. Het is niet voor niets dat er sinds 1972 geen mensen meer op de maan zijn geweest; veel mensen lijken dingen als ruimtereizen en andere grote, ietwat onrealistische ideeën irrelevant te vinden voor de huidige maatschappij. Men heeft immers dingen aan het hoofd als terrorisme, de opkomst van Aziatische grootmachten, etc.

  3. DennisU · 1-11-2011 · 8.59 uur

    Niels toch! Kijk naar wat we de laatste jaren allemaal hebben bereikt. Touch is een complete nieuwe manier van input, de wappercontroller van Nintendo is een nieuwe input, en kinect staat nog maar in de kinderschoenen! En denk ook eens aan de elektrische auto’s, GSM, 3G, Wi-Fi. Nee, als er iets is dat de laatste jaren JUIST grote veranderingen doorgaat, is ‘t wel de techniek! Maar, met grote verandering kom je ook in aanraking met de wet van de remmende voorsprong. Dat, in combinatie met bedrijven die HEEL goed weten hoe ze geld moeten verdienen - namelijk, elk jaar weer net een nieuw foefje, een beter ditje, een sneller datje - brengt ons in een situatie waarin het LIJKT alsof alles langzaam gaat, maar een apparaat als de iPad IS de toekomst. Dat lijkt het niet omdat het er ineens is, en in films zie je die momenten niet.

    Dan komt ook nog het probleem dat mensen op internet nog in de eerste fase zijn. Iedereen lult elkaar na, en daardoor worden bepaalde producten door een grote menigte compleet de grond in geboord, om nooit meer een succes te worden. Eenzelfde situatie trad op met het uitlekken van een video van de Microsoft Courier tablet. Iedereen geilde op het apparaat, en heel het internet lulde elkaar na, “HET MOET ER KOMEN! DIT GAAT DE IPAD VERSLAAN!!!1!!”, Maar wat niemand realiseerde is dat het een onuitvoerbaar project was; de input was niet logisch, de voorbeelden waren te sprekend, dus het werkelijke werken met de courier zou, mijns inziens, een flop worden.

    Waar de komende grote stappen gaan zijn?
    Displays met subtiele diepteverschillen, welke een soort matrix systeem hebben wat de pixels enkele millimeters kan verhogen, waardoor knoppen ook ECHT knoppen worden en daarnaast m.b.v. Kinect-achtige sensoren een Minority Report-achtige interface.

    En voor iedereen die dit niet ziet zitten: Het is een kwestie van tijd voor het muis/toestenbord-paradigma eindelijk doorbroken wordt. Shooters werden ook niet altijd met de muis gespeeld. Duke Nukem 3D bijvoorbeeld, werd in het begin enkel met het keyboard gespeeld. De muis/toetsenbord-combi is geschikt voor het beïnvloeden van objecten in een 2D wereld, maar displays, interfaces en objecten worden steeds meer 3D. Om 3D te kunnen beïnvloeden heb je 2 2D-input devices nodig, en laten we die nou net aan onze armen vast hebben zitten!
    Het zijn de momenten dat iedereen zich aan de techniek kan overleveren, dat deze nieuwe technieken succesvol kunnen worden, en als je kijkt hoe Apple het voor elkaar krijgt om IEDEREEN enthousiast te kunnen krijgen om apps te installeren op hun telefoon, een tablet op de koffietafel te willen hebben liggen, dan zit dat wel goed de komende tijd.

    Maar nogmaals, dit heeft allemaal te maken met de wet van de remmende voorsprong: Een voorsprong op een bepaald domein leidt er vaak toe dat er weinig stimulans is om verdere verbetering of vooruitgang op te zoeken…

  4. Mb · 1-11-2011 · 20.22 uur

    De technocratie als olievlek volgens de wet van remmende voorsprong, die de echt grote en relevante vlakken en segmenten overspoeld die we samen moeten aanpakken met de blik op de toekomst… te techniek is niet de uitkomst maar een middel, een gereedschap om effectief en efficient te koppelen. Het beeld op en de verbeelding van de toekomst wordt vertroebeld door de korte termijn visies van de marketing achter de elk jaar weer opnieuw vernieuwende technologie. Sta eens stil, om haar te ontwikkelen, onder de knie te krijgen om onze eigen skills te ‘verbeteren’. Maak de eerste stappen op internet om te leren en te verdragen van verschillende achtergrond ipv in de rij voor de etalage te gaan staan waar iedereen meent te moeten kijken… of ipv van meteen te moeten schoppen wanneer de mening eens verschilt van die van jou… De visie van de toekomst ligt in de eigen handen… het platform dat ons verbind is er al… het vertrouwen om samen te leven en te delen ligt verborgen in ieders hart… een droom is de mogelijkheid om grip te krijgen op onze ideeen… en wat onze kinderen betreft… kijkt met trots naar de verwondering… naar haar vermogen om objectief de wereld te bezien… hoe wij op dit moment met hun omgaan in een maatschappij vol van verlangens en met volle agenda’s zegt iets over onze staat van dienst.

Volg de reacties op deze post via RSS

Plaats een reactie

Registreer je als vaste gebruiker. Heb je dit al eens gedaan, log dan in.

Hou de discussie menselijk en inhoudelijk. Reageer bij voorkeur onder je echte naam, met je foto als avatar (via Gravatar).

Toegestane HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>